Diferenzas entre revisións de «Punto cardinal»

sen resumo de edición
m (→‎Véxase tamén: {{Control de autoridades}})
[[Ficheiro:Rosa dos Ventos.svg|miniatura|300px|dereita|Puntos cardinais.]]
Os '''puntos cardinais''' son as catro direccións derivadas do [[Movementos da Terra#Movemento de rotación|movemento de rotación terrestre]] que conforman un sistema de referencia cartesiano para representar a orientación nun mapa ou na propia superficie terrestre. Estes puntos cardinais son: o Leste[[leste]], que vén sinalado polo lugar aproximado onde sae o sol[[Sol]] cada día; o Oeste[[oeste]], o punto indicado polo ocaso do sol no seu movemento aparente, e seconsiderando áa liña Esteleste-Oeste a consideramosoeste como o eixo das abscisas nun sistema de [[coordenadas xeográficas]], o eixo das coordenadas estaría descrito por liña Norte[[norte]]-Sur[[sur]]. Esta composición xera catro ángulos de noventa graos que á súa vez se dividen polas bisectrices, xerando Noroestenoroeste, Suroestesuroeste, Nordésnordés e Suestesueste. Repítese a mesma operación e obtense a [[Rosa dos ventos]] que é usada en navegación desde séculos ancestrais e cobre as 32 direccións principais do movemento na superficie terrestre.
 
== Etimoloxía ==
[[Ficheiro:Rosa dos ventos - símbolos en galego.svg|miniatura|300px|dereita|Rosa dos ventos cos símbolos dos 16 puntos: 4 puntos cardinais, 4 puntos colaterais e 8 puntos subcolaterais.]]
[[Ficheiro:Rosa dos ventos - nomes en galego.svg|miniatura|300px|dereita|Rosa dos ventos cos nomes dos 16 puntos: 4 puntos cardinais, 4 puntos colaterais e 8 puntos subcolaterais.]]
A palabra cardinal derívase do nome latino «''cardo''», que identificaba, nas cidades romanas, á rúa trazada de Nortenorte a Sursur e que pasaba polo centro da cidade. Isto significa que o único punto verdadeiramente cardinal, polo menos desde o punto de vista etimolóxico, debería ser o Nortenorte e en menor grao, o Sursur. Por iso úsase a expresión «dunha importancia cardinal» cando se quere resaltar esa importancia. Dos puntos cardinais, é o Nortenorte o que identifica a dirección da orientación polo que adoita dicirse en sentido figurado que unha persoa perdeu o seu norte cando se atopa desorientada ou perdeu o seu rumbo. Con todo, esta idea resulta case paradoxal, no sentido de que para orientarse, as persoas situamosadoitan situar primeiro o Lesteleste ou o Oesteoeste ou o Sursur no hemisferio norte en horas do mediodía, mentres que o Nortenorte non resulta tan evidente (salvo no hemisferio sur tamén en horas do mediodía). De feito, o Lesteleste tamén recibe o nome de Oriente porque a saída do sol polo Lesteleste serviu tradicionalmente para orientarnos nun lugar determinado.
 
Coñécense tamén os puntos cardinais como as catro direccións ou puntos principais da [[Compás (navegación)|compás]], quepolas son:súas iniciais en inglés, '''N''' (norte), '''S''' (sur), '''E''' (''east'') e '''W''' (''west'').
* [[Norte]], inicial '''N'''.
* [[Sur]], inicial '''S'''.
* [[Leste]], inicial '''L''' ou '''E'''.
* [[Oeste]], inicial '''O''' ou internacional '''W''', de ''west''.
 
Os nomes dos puntos cardinais son de orixe xermánico (Nordri = Nortenorte, Sudri = Sursur, Austri = Lesteleste e Vestri = Oesteoeste; na [[Mitoloxía escandinava]]) e incorporáronse nunha época relativamente recente á lingua galega e ao resto das linguas derivadas do [[latín]]. Antes, os nomes dos puntos cardinais eran, en galego:
 
* [[Norte|Setentrión]] ou [[Borealboreal]] para o Nortenorte.
* [[Sur|Meridión]] ou [[Australaustral]] para o Sursur.
* [[Oriente]] ou [[Leste|Levantelevante]] (e tamén, do sol Nacentenacente) para o Lesteleste.
* [[Occidente]], ou [[Oeste|Poñentepoñente]] (Ocasoocaso) para o Oesteoeste.
 
O termo Mediodía tamén se refire á rexión meridional dun país no Hemisferio Norte, especialmente en Italia (''Mezzogiorno'') e en Francia (''Midi''), precisamente porque estas rexións sitúanse cara ao lado onde se atopa o sol ao mediodía con relación ao resto do país.
 
== Dualidade Leste-Este==
A palabra "Este" pode ser confundida coa palabra "Oeste", especialmente nos avisos e as instrucións no mar. Por exemplo, a frase "O vento vén do Este" pode ser confundida con "O vento vén do Oeste" ao ser transmitida oralmente. Por iso na linguaxe mariñeira, cando a palabra "Este" é referida nunha frase, sempre se di "Leste": "vén do Leste" non ten confusión posíbel con "vén do Oeste".
 
De aí, por tanto, a dualidade no nome dese punto cardinal: Norte, Sur, '''Leste (ou Este)''', Oeste.
 
Porén, para os puntos colaterais os nomes compóñense: a palabra "este" vai ao final e non será preciso pór un "l" diante dela porque non se confunde Suroeste con Sueste nin Noroeste con Nordeste. Fican, por tanto, os nomes dos oito puntos colaterais:
 
==Puntos colaterais==
* Suroeste, iniciais '''SO''' ou '''SW'''.
* Noroeste, iniciais '''NO''' ou '''NW'''.
Como se pode apreciar claramente, a pesar de a RAG admitir os símbolos NL e SL á par de NE e SE, os dous primeiros non son necesarios pois na práctica nunca vai ser preciso dicir ''norleste'' ou ''suleste''.
 
Ao compor de novo para obter os dezaseis puntos subcolaterais, é preciso pór o "l" outra vez cando a palabra resultante comezar por "Este":
* [[Rumbo]]
* [[Dirección]]
 
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Puntos cardinais]]