Diferenzas entre revisións de «Cozumel»

m
Arranxos varios
m (Arranxos varios)
| [[Poboación]] (2005) || 73.193 hab.
|-
| [[Superficie]] || 647´33  km²
|-
| [[Densidade]] ||
! colspan="2" | Localización
|- style="text-align: center;"
| colspan="2" | [[Imaxe:Cozumel Location.png|330px|Localización da illa]]
|- style="background-color: #eee;"
|}
 
'''Cozumel''' (do [[maia iucateco]] '''"cuzam"''' que significa ''"anduriña"'' e '''"Lumil"''' que significa ''"terra de"'' formando a palabra '''cuzamil''': ''Terra das anduriñas'') é unha [[illa]] [[México|mexicana]], a terceira máis grande e a segunda máis poboada do país. Sitúase ao sueste de México, no [[Mar Caribe]], a uns cincuenta quilómetros de [[Cancún]] e constitúe (xunto a dous enclaves continentais [[Calica]] e [[Xel-Há]]) un dos nove [[municipios de Quintana Roo]].
 
== Historia ==
As investigacións máis recentes indican que os primeiros poboadores da illa de Cozumel arribaron a ela ao redor do século II a.c.. Aínda que non identificados plenamente, crese que estes individuos eran parte de grupos seminómadas [[Caribe (etnia)|caribes]], dedicados indistintamente á [[Pesca comercial|pesca]] e a [[cinexética|caza]].
Unha segunda onda migratoria máis organizada arribou no século III d.c. Esta integrábase con grupos [[Civilización maia|maias]] identificados como procedentes da rexión do Petén guatemalteco, ao sur da [[península de Iucatán]], cun nivel cultural definitivamente superior aos seus antecesores, eran sedentarios, coñecían a agricultura e dominaban técnicas arquitectónicas, así mesmo atópanse vestixios da súa actividade nalgunhas construcións e restos de olería achados no centro norte da illa, na zona coñecida actualmente como Santa Rita e parte de San Gervasio.
A terceira onda migratoria, nas postrimerías do clásico maia, iniciou o seu arribo no século VIII e chegou procedente de [[Tabasco]] e do sur de [[estado de Campeche|Campeche]]. Formábana grupos maias-chontales da rama putún, navegantes e comerciantes que na súa ruta chegaban ata [[Centroamérica]] e que fixeron de Cozumel un punto importante da súa área de influencia. Este grupo introduciu á illa novas formas de organización social, outros estilos arquitectónicos e novos cultos relixiosos, entre estes destacou a devoción á deusa [[Ixchel|Ix Chel]], deidad da lúa, fertilidade e nacemento, e que na illa tivo o seu principal santuario, dando orixe a un rito de peregrinación de todo o mundo maia cara a Cozumel.
 
O mellor testemuño do alto nivel cultural e de organización social que acadou este grupo constitúeno os numerosos vestixios arqueolóxicos que existen en toda a superficie da illa.
Cara a [[1525]] [[Francisco de Montejo]] fixo unha solicitude ao rei de España para que autorizase a conquista e desenvolvemento da illa de Cozumel (Montejo era un dos capitáns que chegara con Cortés 9 anos antes). Francisco de Montejo chegou a Cozumel o [[29 de setembro]] de [[1527]] e deulle o nome cristián de San Miguel de Xamancab. Cando os españois familiarizáronse coa costa do [[Golfo de México]], déronse conta de que non tiñan que parar na illa, excluíndoa como porto de arribo para os barcos españois. Ao mesmo tempo, como efecto inmediato da conquista, o intercambio maia foi nulificado e suprimiuse o culto á deusa Ix Chel.
Os isleños, sen contar máis coa súa principal actividade económica, víronse forzados a depender só da agricultura para a súa supervivencia.
Durante a colonia a illa quedou practicamente deshabitada, pois se conxugaron varios factores que limitaron a permanencia e crecemento do grupo indíxena: o azoute causado polas enfermidades traídas polos españois, a explotación a que foron sometidos, o derrube do seu sistema económico, a súa organización social e ata o colapso da súa relixión e costumes. Ante o abandono, a illa foi frecuentemente refuxio de [[piratería|piratas]] e [[corsario]]s que tiñan o Caribe como centro de operacións. Non tiveron unha base permanente na illa, pero ocasionalmente recalaban nela para abastecerse de auga, alimentos frescos e reparar os seus navíos. Entre estes ladróns do mar en [[1571]], despois do combate entre forzas españolas e corsarios franceses caeron prisioneiros na illa o xefe Pierre Sanfroy e nove compañeiros seus que, trasladados a Mérida primeiro e despois a México foron xulgados, condenados e axusticiados polo tribunal da Santa [[Inquisición]]. Varios piratas máis usaron Cozumel como base de operacións no século XVII, incluíndo os renomeados [[Henry Morgan]] e [[Jean Lafitte]], piratas de [[Inglaterra]] e [[Países Baixos|Holanda]] entraron a terra para capturar indíxenas e españois como escravos.
 
A mediados do século XIX, como consecuencia da rebelión indíxena na península, coñecida como [[Guerra de Castes]] ([[1847]]), iníciase un proceso de repoboamento co arribo de familias procedentes case todas de [[Valladolid, Iucatán|Valladolid]], [[Tihosuco|Sabán Tihosuco]] e [[Chemax]], do [[estado de Iucatán]] e fundan os poboados de [[el Cedral]] (antigamente ''Oy ib''), ao sur da illa e [[San Miguel de Cozumel|San Miguel]] na costa noroeste.
O desenvolvemento agrícola e comercial baseado na explotación de froitas, [[henequén]], [[chicle]] e [[copra]] logrou consolidar eses poboados, que para fins dese século contaban cada un con aduana, escola e guarnición (goberno municipal só a segunda).
 
=== Historia moderna ===
 
No século XX e especialmente logo da [[Segunda Guerra Mundial]], o desenvolvemento das vías de comunicación e da infraestrutura de servizos abriu a posibilidade do desenvolvemento turístico, actividade que á data é a base da economía local.
== Poboación ==
De acordo con cifras do Conteo de Poboación e Vivenda do 2005, no municipio había 73,193 habitantes permanentes, dos cales 71.401 persoas residían na cabeceira municipal, chamada "San Miguel de Cozumel". O resto da poboación localízase noutras 134 localidades con poboacións que oscilaban entre 1 e 282 habitantes, a máis importante das cales é [[El Cedral]] .
Datos ao comezo do 2008 indican que a illa é poboada por 89 mil persoas, pero se descoñece en detalle cantas destas persoas viven na cidade de xeito permanente.
 
== Xeografía ==
[[Ficheiro:Cozumel_Island.jpg|miniatura|Illa Cozumel vista desde o espazo.]]
 
Situada no Caribe mexicano, Cozumel é unha illa chaira formada de roca volcánica porosa. A elevación natural máis importante na illa está a menos de 100 [[msnm]]. Os [[cenote]]s formados pola filtración de auga a través da pedra [[calcaria]] durante miles de anos poden ser explorados nadando ou mediante actividades como o snorkel e o mergullo; poden apreciarse distintas especies mariñas.
 
A illa mide ao redor de 48  km de norte a sur e 16  km deste a oeste, o que a converte na terceira illa máis grande de México logo da illa do[[Illa Tiburón|Tiburón]] no estado de Sonora e a illa [[Illa Angel de la Guarda|Angel de la Guarda]] en Baixa California. Situada a 20  km ao leste da [[península de Iucatán]], e a 60  km ao sur de [[Cancún]], ten unha extensión de 647,33  km² comparada con 1.208  km² da illa do Tiburón e 895  km² da illa Angel de la Guarda.
 
Tamén Cozumel conta co punto máis oriental do país, denominado "Punta Molas".
 
== Economía ==
 
[[Ficheiro:Cozumel panoramica.jpg|miniatura|400px|Vista do Dique de [[San Miguel de Cozumel]], posúe un dos peiraos con maior arribo de cruceiros en [[México]].]]
 
[[Ficheiro:Cozumel Punta Morena Beach.JPG|miniatura|200px|Praia de Punta Morena ao oriente da illa de Cozumel.]]
 
Cozumel non posúe industrias, polo que depende do turismo para desenvolverse. Os alimentos e bens manufacturados son embarcados desde terra firme cara á illa.
 
A illa destácase como destino turístico, principalmente polos seus sitios dedicados ao [[mergullo]].
 
== Turismo ==
 
En todo o litoral da illa pódense atopar praias de branca area e o mar cor turquesa de gran beleza. Existen zonas hostaleiras como Praia Norte e a Zona Sur e cóntase con varios balnearios diseminados no litoral. A lagoa de Chankanab situada ao sur do poboado é un corpo de auga comunicada por un túnel subterráneo co mar onde pode observarse, como nun acuario natural a fauna e flora mariña; ao redor da lagoa existe un xardín botánico coa vexetación representativa da rexión e na costa que se atopa aproximadamente a 100 metros
 
== Goberno ==
 
[[Ficheiro:Flag of Cozumel.PNG|miniatura|200px|esquerda|[[Bandeira de Cozumel]].]]
 
Cozumel é un municipio do estado de [[Quintana Roo]]. O territorio do municipio consta principalmente da Illa de Cozumel e unha porción de territorio en terra firme.
 
O presidente municipal de Cozumel é elixido cada 3 anos por elección popular. O presidente municipal actual é Juan Carlos González do Partido Revolucionario Institucional.
 
== Desastres ==
 
[[Ficheiro:Wilma in cozumel island-109920 m.jpg|miniatura|esquerda|200px|Cozumel visto a través do ollo do [[Furacán Wilma]].]]
O [[Furacán Wilma]] foi devastador para a illa. A vexetación da illa foi gravemente danada debido aos fortes ventos, polo que a gran parte das árbores perderon a súa follaxe, e outro tanto se danou pola entrada de auga salgada a terra, o sistema de drenaxe de [[San Miguel de Cozumel]] foi severamente danado. Pero estes danos foron restaurados axiña para manter o turismo, a súa principal fonte de ingresos.
 
{{ORDENAR:Cozumel}}
393.002

edicións