Diferenzas entre revisións de «Kaunas»

corrixo *teve e outros
(engado control de autoridades)
(corrixo *teve e outros)
|sitio web = [http://www.kaunas.lt Páxina oficial de Kaunas]
}}
'''Kaunas''' ({{palabra estranxeira |AFI=[ˈkɐʊˑn̪ɐs̪] |lingua=[[lingua lituana|lituano]] |son=Kaunas.ogg}}) é unha antiga capital e segunda máis grande cidade da [[Lituania]]. Sitúase no punto onde se encontran os ríos [[río Neman|ríos Neman]] e [[río Neris|Neris]], os ríos máis grandes do país.
 
== Nomes ==
Antes da independencia do país, a cidade era máis coñecida como '''Kovno''', a forma tradicional do seu nome nas [[linguas eslavas]]. O seu nome en polonés é ''Kowno''. A forma tradicional en [[lingua rusa|ruso]] é Ковно, a pesar de Каунас tamén serse usadausa dende 1940. En [[lingua yiddish|yiddish]] o seu nome é ''Kovne'' (קאָװנע), e en alemán é ''Kowno'' ou ''Kauen''.
 
== Historia ==
[[Ficheiro:Kaunas castle.jpg|miniatura|esquerda|Castelo de Kaunas]]
Onde hoxe é o centro histórico de Kaunas, xunto ós ríos Neman e Neris, xurdiu no [[Século -X|século X a.C.]] unha poboación. ContaseCóntase que a cidade propiamente dita foi fundada en [[1030]], pero o seu nome só xurdiu en textos despois de [[1361]]. No [[século XIII]] erixiuse unha muralla para protexela contra os ataques dos [[Orde Teutónica|Cabaleiros Teutónicos]]. En [[1362]] a cidade foi capturada polospor cabaleirosestes, que destruíron o seu castelo.
 
En [[1408]] a cidade tevetivo garantidos os dereitos de Magdeburgo por [[Vytautas o Grande]]. O castelo foi reconstruído no comezo do [[século XV]]. A cidade comezou a ter destaquedestacar, pois estaba situada na intersección de rotasrutas comerciais e era un [[Porto (comunicacións)|porto]] fluvial. En [[1441]] Kaunas xuntouse á [[Liga Hanseática]], e establecementos comerciais da Hansa foron abertos. Por voltaArredor do [[século XVI]] a cidade tiña unha [[escola]] pública, un [[hospital,]] e unha [[farmacia]], e era unha das máis organizadas cidades do [[Gran-Ducado de Lituania]].
 
[[Ficheiro:Lithuania Kaunas StGeorge Church.jpg|miniatura|esquerda|Igrexa de San Xorxe (1487)]]
Os séculos [[século XVII|XVII]] e [[século XVIII|XVIII]] foron malos para a cidade. En [[1665]], o exército [[Imperio Ruso|ruso]] atacouna, e en [[1701]] Kaunas foi ocupada polos [[Suecia|suecos]]. A [[peste negra]] atinxiu a cidade en [[1657]] e [[1708]], e varios [[incendio]]s destruíron partes da cidade en [[1731]] e [[1732]]. Despois da última [[Partición da Polonia|repartición]] dade [[Polonia-Lituania]] en 1795, a cidade foi ocupada polapor [[Imperio Ruso|Rusia]]. Cando foi da invasión da Rusia por [[Napoleón Bonaparte]] emen 1812, o Grande Exército pasou dúas veces pola cidade, devastándoa nas dúas ocasións.
[[Ficheiro:Kaunas Pazaislis Monastery.jpg|miniatura|Igrexa e mosteiro de Pažaislis]] Despois da última partición da Polonia, Kaunas foi un dos centros do "Levante de Novembro" (1830-1831) e do "Levante de Xaneiro" (1863-1864). Para desencoraxar a poboación local, as autoridades rusas deixaron un grande número de soldados na cidade. O forte militar ruso daquela época existe ata hoxe.
Despois da última partición da Polonia, Kaunas foi un dos centros do [[Levantamento de Novembro]] (1830-1831) e do [[Levantamento de Xaneiro]] (1863-1864). Para desencoraxar a poboación local, as autoridades rusas deixaron un gran número de soldados na cidade. O forte militar ruso daquela época existe ata hoxe.
 
[[Ficheiro:Kowno DomPerkuna.jpg|miniatura|esquerda|[Casa de Perkūnas]]
En 1862 foi construído un [[ferrocarril]] conectando o Imperio Ruso e a [[Alemaña]] foi construída, e Kaunas tornouse un importante entroncamentoenlace ferroviario. En 1898 a primeira usinafábrica eléctrica comezou a funcionar. Despois de que [[Vilnius]] foifora ocupada polos [[bolxevique]]s rusos en [[1919]], o goberno da [[Lituania|República da Lituania]] fixou a súa sede en Kaunas. Posteriormente, cando Vilnius foi cercada polapor [[Polonia]], a cidade tornouse na capital interina do goberno lituano, posición que mantivo ata [[1940]], cando a Polonia foi dividida entre a Alemaña [[nazismo|nazi]] e a [[Unión Soviética]]. [[Iosif Stalin]] devolveu Vilnius á Lituania, etralo aque mudanzacomezou dao capitalcambio foida iniciadacapitalidade. Pero antes da súa conclusión, o país enteiro foi ocupado polos soviéticos.
 
Entre as dúas guerras mundiais, as [[industria]]s prosperaron en Kaunas, e elaneste tornouseperíodo no períodofoi a máis grande cidade lituana. Durante a xestión do prefecto Jonas Vileišis (1921-1931), Kaunas creceu rapidamente e tornouse unha cidade moderna. UnInaugurouse un sistema de auga e desaugues, que custou máis de 15 millóns de litas (a moeda lituana) foi inaugurado. A cidade creceu de 18 paraaos 40 km². Máis de 2500 predios foron construídos, incluíndoseasí como 3tres modernas pontes sobre os ríos Neris e Nemunas. Todas as rúas da cidade foron pavimentadas, os transportes movidos por animais foron substituídos por [[omnibus]] modernos; novos suburbios foron planeados e construídos (especialmente na rexión de Žaliakalnis), e creáronse novos parques e prazas. As bases de undun sistema de seguro social foron establecidas. Tres novas escolas e novas [[biblioteca]]s públicas foron concluídas, incluíndose a Biblioteca Vincas Kudirka. Vileišis mantivo diversos contactos cocon outras cidades [[Europa|europeas]], e como resultado Kaunas tornouse activa participante na vida urbana europea.
 
En [[1940]] ela foi anexada pola [[Unión Soviética]] como parte da república socialista soviética da Lituania.
 
Despois da [[Segunda Guerra Mundial]] Kaunas tornouse a principal cidade industrial dade Lituania. - ela produciuProduciu preto de 1/4 da produción industrial da república soviética.
 
Despois da proclamación da independencia lituana en 1991, os soviéticos tentaron neutralizar a rebelión insuflada nosnas transmisoresemisoras de radio e televisión situadossituadas en Sitkūnai. Os transmisores foron defendidos por moradores de Kaunas.
 
== Poboación histórica ==
 
== Composición étnica ==
Kaunas é unha das cidades que ten porcentualmente máis lituanos no país: uns 93% de súa poboación. A porcentaxe de lituanos na cidade é maior que na capital Vilnius, e hai maismáis lituanos étnicos en Kaunas do que letóns étnicos en [[Riga]] ou [[Estonia|estonianos]] étnicos en [[Tallinn]].
 
Composición étnica no 2001:
# [[Lituania|lituanos]] 92.,9%
# [[Rusia|rusos]] 4.,4%
# [[Ucraína|ucraínos]] 0.,5%
# [[Polonia|polacos]] 0.,4%
# Outros 1.,8%
 
== Véxase tamén ==
54.976

edicións