Abrir o menú principal

Cambios

corrixo *séptima e outros
}}</ref>.
 
Luzón ten un área de 104.688&nbsp;km², o que a converte na décimo séptimasétima maior illa do mundo. Nela atópanse tanto a capital do país, [[Manila]], como a cidade máis poboada, [[Quezón]]. Trátase dunha illa montañosa. Ao oeste atópase o [[Mar da China meridional]], ao leste o [[Mar de Filipinas]] e ao norte o [[Estreito de Luzón]].
 
Nos mapas antigos recibía o nome de Luçonia ou Luçon e os seus habitantes eran chamados Luçoes. Historicamente, Luzón era coñecida tamén como '''Nova Castela'''.
A illa foi o centro da batalla durante a [[Revolución Filipina]]. Foi en devandita illa onde [[Emilio Aguinaldo]] proclamou a [[Declaración de Independencia de Filipinas|independencia filipina]].
 
Durante a [[Guerra Filipino-Estadounidense|guerra filipino-estadounidense]], as forzas estadounidenses combateron ás guerrillas filipinas en varias partes da illa. En [[1901]] o xeneral [[J. Franklin Bell]] declarou ao xornal [[New York Estafes]] que "Unha sexta parte dos habitantes de Luzón foran asasinados ou morreran a causa do [[dengue (enfermidade)|dengue]] nos dous últimos anos. A perda de vidas foi grande, pero penso que ningún home foi asasinado agás cando a súa morte serviu para os lexítimos propósitos da guerra. É necesario adoptar o que outros países probablemente houbesen pensando era unha medida severa, pero o filipino é difícil e astuto e debe ser combatido cos seus mesmas armas."<ref>{{Cita publicación periódica | autor= | título= How Filipinos Meet Death; Bullets and Fever Have Killed One-sixth of Luzon Natives in Two Years, Xene. Bell Says.| revista= New York Times| ano= 1 de maio de 1901 | volume= |páxinas= 1| url= }}</ref>.
 
O [[8 de decembro]] de [[1941]], a aviación xaponesa ataca as bases norteamericanas en Luzón, lanzando unha campaña que ía dar pé á aterraxe de forzas de ocupación xaponesas en varias partes da illa. As maiores aterraxes producíronse no [[golfo de Lingayen]] o [[22 de decembro]]. Debido á superioridade das forzas xaponesas, as tropas filipinas e estadounidenses comezaron unha serie de retiradas por fases cara á [[península de Batán]], onde esperaban poder resistir ata que chegasen reforzos de [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]] e evitar o uso polos xaponeses da [[baía de Manila]] a través do control da [[illa do Corrixidor]] na punta sur de Batán. A [[batalla de Batán]] tivo lugar durante varios meses, pero as forzas filipinas e estadounidenses foron finalmente atafegadas pola superioridade xaponesa. As forzas xaponesas completaron a ocupación de Luzón, a pesar de que eran hostigadas polas guerrillas filipinas e norteamericanas, en moitos casos loitando nos mesmos lugares onde as forzas de Estados Unidos foron acosadas durante a [[guerra Filipino-Americana]]
A poboación de Luzón, do mesmo xeito que a do resto de Filipinas, está dividida en varios grupos [[etnolingüística|etnolingüísticos]]. Estes grupos habitan en diferentes areas da illa.
 
Os ilocanos predominan na rexión de [[Ilocos]] e no [[Val do Cagayán]], os pangasinenses habitan principalmente en [[Pangasinan]], mentres que os kapampangans habitan en [[Pampanga]], [[Tarlac]] e no resto de [[Luzón Central]]. Mentres que os tagalos atópanse en [[CALABARZON]] e en [[Gran Manila]]. Os bicolanos se situansitúan en [[Bicol]]. Outros grupos étnicos están tamén presentes como os aetas de [[Zambales]], os ibanag de [[Cagayán]] e os igorot da [[Rexión Administrativa Cordilleiras]].
 
Debido a recentes migracións, poboacións de [[Filipinas de de descendencia musulmá|musulmáns]] e [[Filipinos de descendencia chinesa|chineses]] pódense atopar en áreas urbanas. Poboacións de descendentes de [[Filipinos descendentes de españois|españolé]] e outros países [[Europa|europeos]], [[Filipinos de descendencia estadounidense|americanos]], [[Filipinos de descendencia xaponesa|xaponeses]], [[Filipinos de descendencia coreana|coreanos]], [[desi]]s e [[mestizo]]s tamén son dignos de mención.
53.493

edicións