Abrir o menú principal

Cambios

m
Arranxos varios using AWB
| nome = Tahití
| nome_orixinal =
| mapa = [[Ficheiro:Societe isl Tahiti.PNG|330px|Localización ]]
| lenda = Localización
| imaxe = [[Ficheiro:Tahiti ISS007 14626.jpg|330px| ]]
}}
 
'''Tahití'''<ref>{{cita libro |título=Gran dicionario século 21 da lingua galega |apelidos={{Versaleta|López Martínez}} |nome={{Versaleta|María Cruz}} |editorial=Editorial Galaxia |ano=2005 |isbn=9788482893419 |páxina=1445}}</ref> (historicamente chamada '''''Otaheite''''' e antiguamente, en España, coñecida como a Illa de '''Manuel de Amat e Junyent''') é a [[illa]] máis grande da [[Polinesia Francesa]], un territorio de [[Colectividade de ultramar|ultramar]] [[Francia|francés]] localizada nas [[Illas da Sociedade]], ao Sur do [[Océano Pacífico]]. A súa capital é [[Papeete]], situada na costa noroeste da illa, e consiste principalmente en dúas porcións de terra conectadas polo [[istmo de Taravao]]: ''Tahiti Nui'' ou Gran Tahití, situada ao noroeste, e ''Tahiti Iti'' ou Pequena Tahití, situada ao sueste. En total o territorio comprende uns 1.042 &nbsp;km² e o seu punto máis alto é o [[Monte Orohena]], culmina a 2.241 m sobre o nivel do mar. O clima é quente e húmido.
 
En [[2012]] a illa tiña 183.645 habitantes, os cales dedícanse principalmente á industria do turismo. A lingua oficial é [[lingua francesa|francés]].
 
== Historia ==
Estímase que Tahití foi ocupada por polinesios entre os [[século IV|séculos IV]] e [[século IX|IX]], provenientes de [[Tonga]] e [[Samoa]], aínda que algúns historiadores cren que o establecemento foi anterior. A fertilidade dos chans e os recursos mariños proveron alimentación á poboación.
 
Aínda que a illa foi avistada por primeira vez por un navío español en [[1606]], [[España]] non fixo esforzo algún por comercializar ou colonizar a illa. [[Samuel Wallis]], un capitán inglés, chegou a Tahití o [[18 de xuño]] de [[1767]], e é considerado como o primeiro europeo en visitar a illa. A natureza relaxada dos habitantes tahitianos e a caracterización do lugar como un [[paraíso]] impresionou enormemente aos primeiros visitantes europeos, dando pé para a romantización da imaxe de Tahití, que prevalece mundialmente ata os nosos días.
 
Wallis foi sucedido en [[1768]] polo explorador francés [[Louis Antoine de Bougainville]], quen completou a primeira circunvalación francesa por mar. Bouganville deu fama a Tahití en Europa cando publicou a bitácora da súa viaxe en ''Voyage autour du Monde'' (en [[lingua galega|galego]], "Viaxe ao redor do Mundo"). Aí describiu a illa como un paraíso terreal onde os homes e as mulleres vivían felizmente en inocencia, afastados da corrupción da civilización. Isto ilustrou poderosamente o concepto do ''[[bo salvaxe]]'', e ademais influíu nos pensamentos utópicos de filósofos como [[Jean-Jacques Rousseau]] antes da [[Revolución Francesa]].
 
En [[1774]], o Capitán [[James Cook]] visitou a illa, estimando a poboación nuns 200.000 habitantes. Esta cifra é probablemente moi alta; outra estimación para a mesma época foi de 121.500 habitantes soamente. Tras a visita de Cook, varios barcos europeos atracaron frecuentemente na illa. O máis coñecido deles foi o "''HMS Bounty''", cuxa tripulación se amotinou brevemente logo de abandonar Tahití en [[1789]]. A influencia occidental provocou importantes trastornos á sociedade tradicional insular, traendo [[prostitución]], [[enfermidade venérea|enfermidades venéreas]] e [[alcoholismo]]. Entre as enfermidades introducidas incluíronse o [[tifo]] e [[vexigas]], que ocasionaron a morte de moitísimos tahitianos cara a [[1797]], cando a poboación era de só preto de 16.000 persoas. Posteriormente este número diminuiría aínda máis, por baixo dos 6.000 habitantes.
 
[[Ficheiro:TahitiDupetitThouars.jpg|miniatura|350px|[[Abel Aubert du Petit-Thouars|Petit-Thouars]] arribando a Tahiti o 9 de setembro de 1842.]]
== Xeografía ==
[[Ficheiro:Fp-map.gif|miniatura|260px|Mapa da Polinesia Francesa]]
De 45 &nbsp;km de longo entre os seus puntos extremos, ten aproximadamente 1.045 &nbsp;km², dos cales só 150 están habitados e explotados. O pico máis alto, e o [[Monte Orohena]], de 2.241 m. Atópase aproximadamente nos 17 graos de latitude sur e 150 graos oeste. A súa capital, [[Papeete]], está situada na costa noroeste. A illa componse de dúas partes máis ou menos redondas centradas nas montañas volcánicas, conectadas por un brazo curto da terra, o [[istmo]] de [[Taravao, Tahití|Taravao]]. A maior delas na parte noroeste é a chamada '''Tahiti Nui''' (Gran Tahiti) e a outra no sueste '''Tahití Iti''' (Pequeno Tahiti) ou Taiarapu. Tahiti Nui está densamente poboada ao redor da costa (especialmente ao redor de Papeete) cos beneficios das estradas e autoestradas. O interior de Tahiti Nui está case deshabitado. Tahití Iti mantívose illado, a súa metade sueste (Te Pari) e accesible só por barco. Un camiño serpentea ao redor da illa principal entre as montañas e o mar e unha estrada interior sobe as granxas leiteiras e plantacións de cítricos, con vistas panorámicas. Tahití ten moitas correntes rápidas, incluíndo a Papenoo no norte. Tahití ten exuberantes selvas.
 
Tahití é a illa máis poboada da [[Polinesia francesa]], co 70% da poboación total. A poboación da Polinesia francesa era de 260.338 persoas en [[2007]]. A área urbana da capital, [[Papeete]], ten 128.000 habitantes. O idioma oficial é o [[lingua francesa|francés]].
 
A 15 &nbsp;km ao oeste de Tahití, atópase a illa irmá de [[Moorea]], que se pode ver perfectamente desde o oeste de Tahiti Nui. Moitos traballadores viven en Moorea e van a traballar a Tahití en [[Ferry, barco|transbordador]] todas as mañás.
 
De novembro a abril é a tempada de choivas, o mes máis chuvioso é xaneiro, con 335 &nbsp;mm. en Papeete. Agosto é o máis seco, con 48 &nbsp;mm.. A temperatura media máis baixa é de 21&nbsp;° C e a media máis alta alta é de 31&nbsp;° C, con pouca variación estacional. A temperatura máis baixa en Papeete foi de 16&nbsp;° C e a máis alta de 34&nbsp;° C.
 
== Localidades Tahitianas ==
[[Ficheiro:Districts de Tahiti.png|dereita|400px]]
[[Ficheiro:TahitiMooreaMap.png|dereita|300px|Mapa de Tahiti e Moorea]]
As actuais comunas de [[Tahití]] son:
* [[Papeete]] (capital)
* [[Pirae]]
* [[Faa'a]]
 
Divídense do seguinte xeito:
 
* De esquerda a dereita de '''Tahiti Nui''': [[Papeete]], Pirae, Arue, Mahina, [[Papenoo]], [[Tiarei]], Mahaena, [[Hitia'a]], [[Faaone]], [[Afaahiti-Taravao]], Papeari, Mataiea, Papara, Paea, [[Punaauia]] e [[Faa'a]]
 
 
* Ao redor de '''Tahití Iti''': [[Afaahiti-Taravao]] [[Pueu]] [[Tautira]] [[Teahupoo]], e Vairao Toahotu.
 
== Tahiti na actualidade ==
 
Os tahitianos son [[cidadanía|cidadáns]] franceses con completo acceso a dereitos civís e políticos. Tanto a [[lingua tahitiana]] como o [[lingua francesa|francés]] son usados polos habitantes da illa. Tahití forma parte da Polinesia Francesa (''Polynésie Française''), cuxo status é o dun territorio semiautónomo de Francia, coa súa propia Asemblea, Presidente, orzamento e leis. A influencia da metrópole limítase a prover subsidios, educación e seguridade. O actual [[Presidente da Polinesia Francesa]], [[Oscar Temaru]], é partidario da total [[independencia]] de Francia, con todo só cerca do 20% da poboación está a favor de devandita idea.
 
[[Ficheiro:Tahiti - Papeete 1.JPG|esquerda|280px|miniatura|Panorámica cara ao Leste de Papeete]]
Durante unha conferencia de prensa en xuño de [[2006]], no marco da segunda Reunión Francia-Oceanía, o [[ex Presidente de Francia|presidente]] [[Jacques Chirac]] dixo que non cría que a maioría dos tahitianos quixesen a independencia. Remitiuse a afirmar que mantería a porta aberta para un posible [[referendo]] no futuro.
 
As eleccións para a Asemblea da Polinesia Francesa efectuáronse o [[23 de maio]] de [[2004]]. Nun resultado sorpresivo, a coalición progresista independentista de [[Oscar Temaru]] formou goberno cunha maioría dun só escano no parlamento (obtivo 29 escanos contra 28 do Partido Conservador encabezado por Gaston Floose). En outubro dese ano, este partido presentou unha moción de censura contra o goberno, provocando unha crise política. Un punto maior de controversia é se o goberno nacional francés podería ou non usar o seu poder excepcional de chamar a eleccións anticipadas para un novo goberno local, en caso dunha grave crise política.
 
=== Cultura e economía ===
[[Ficheiro:HeivaJavelinThrowing.JPG|dereita|160px|miniatura|Festival Cultural anual de Heiva, en Papeete]]
O pintor francés [[Paul Gauguin]] viviu en Tahití nos anos [[1890]], plasmando nas súas obras varias paisaxes tahitianas. Hoxe, a vila de Papeari ten un pequeno museo con obras de Gauguin. Tahití posúe unha universidade, a ''Université da Polynésie Française''. Con todo o [[turismo]] é a actividade máis importante, sobre todo nas illas de [[Bora Bora]] e [[Moorea]]. Cada mes de xullo, o Festival de Heiva en Papeete celebra a cultura polinésica e a conmemoración da [[Bastilla#Toma de a Bastilla|toma da Bastilla]] en Francia.
 
O cultivo de [[perla]]s negras é tamén unha fonte substancial de ingresos. A maioría das perlas son exportadas a [[Xapón]], [[Europa]] e os [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]].
 
Recentemente, xurdiu unha forte presión por revivir o modo de vida máis tradicional de outrora e por redescubrir os costumes culturais. Os [[instrumento musical|instrumentos musicais]] tradicionais inclúen o ''pahu'', os ''toere'' ([[tambor]]es) e o ''vivo'' (especie de [[frauta]] nasal). As guitarras e [[ukelele]]s foron introducidos polos europeos, pero se incorporaron ao [[folclore]] local que ten bastante similitude coa música popular de [[Hawai]], debido a que se trata de dúas culturas moi emparentadas no idioma e nos costumes. A indumentaria típica para bailar (''tamure'') volveu aparecer na vida dos polinesios, pero, lamentablemente, a arte de facer ''tapa'' (papel de cortiza e roupa), practicado en todo o Pacífico, xa case non se utiliza.
 
== Galería de imaxes ==
381.287

edicións