Diferenzas entre revisións de «Carlos I de Austria»

m
Arranxos varios using AWB
m (Arranxos varios using AWB)
 
== Xuventude ==
Primoxénito do [[arquiduque]] [[Otón Francisco de Austria (1865-1906)|Otto]] e da princesa [[María Xosefa de Saxonia (1867-1944)|María Xosefa Luísa de Saxonia]]. A súa nenez foi feliz e os traslados dunha gornición a outra do seu pai fixeron que viaxase por gran parte do imperio. <ref name="Roucek 1982">[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 454</ref> Aprendeu alemán (lingua materna), inglés, francés e húngaro. Estaba versado en [[dereito constitucional]] e ciencias políticas. En 1901 visitou grande parte da [[Transleitania]]. En 1905 serviu en [[Bohemia]] como tenente dunha pequena gornición e recibiu a orde do [[Vélaro de ouro|Vélaro de Ouro]].
 
O [[21 de outubro]] de [[1911]] casou coa princesa [[Zita de Borbón-Parma]], impetuosa, moi relixiosa e de ideoloxía máis reaccionaria que a de Carlos.<ref>[[#Bibliografía| name="Roucek (1982)]], páx. 454<"/ref> O matrimoño tivo 9 fillos. <ref>[[#Bibliografía| name="Roucek (1982)]], páx. 454<"/ref> Desde xaneiro dese ano, Carlos traballou no Estado Maior austrohúngaro, en [[Viena]].<ref>[[#Bibliografía| name="Roucek (1982)]], páx. 454<"/ref>
 
Sucedeu ao seu tío avó [[Francisco Xosé I de Austria|Francisco Xosé I]]. Antes de acceder ao trono prestou servizos no [[Exército]]. Converteuse en sucesor en [[1914]] tras o asasinato do seu tío o [[arquiduque]] [[Francisco Fernando de Austria|Francisco Fernando de Habsburgo-Lorena]] en [[Saraxevo]],<ref>[[#Bibliografía| name="Roucek (1982)]], páx. 454<"/ref> [[Bosnia (rexión)|Bosnia]], causa inmediata do estalido da [[I Guerra Mundial]] (véxase ''[[Atentado de Saraxevo]]'').
 
== O reinado de Carlos ==
Carlos accedeu ao trono con 29 anos despois de que falecese o seu ancián tío, o emperador [[Francisco Xosé I de Austria|Francisco Xosé]] a noite do [[21 de novembro]] de [[1916]],<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 455</ref> no medio da [[Primeira Guerra Mundial]]. A súa coroación era urxente e tivo lugar o [[29 de decembro]] de [[1916]], corenta días despois de morrer o anterior monarca, evitando as cerimonias dilatorias que tivesen sido usuais nos Habsburgo en tempo de [[paz]], o que puxo de manifesto o declive final do Imperio.
 
Dende este momento, o novo emperador tratou de sacar ao [[Imperio Austrohúngaro]] da guerra europea. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 456</ref> A razón principal que lle levou a iso foi a situación económica do país, que non paraba de empeorar, cunha [[inflación]] severa, descontento masivo entre os campesiños polas requisicións de guerra, e forte rexeitamento dos [[sindicato]]s obreiros á militarización da [[industria]]. Ao esvaecerse a fins de [[1916]] a posibilidade que Rusia puidese invadir Austria-Hungría fíxose evidente que [[Alemaña]] era a forza dominante dos [[Imperios Centrais]] no político e o militar, provocando unha nova causa de descontento entre a poboación eslava de [[Imperio austrohúngaro|Austria-Hungría]]. O propio emperador desexaba a [[paz]] pola convicción persoal de que a sangría humana do conflito podería continuar durante moito tempo máis.
 
Sen suficiente capacidade de manobra, durante a primavera de [[1917]] Carlos I mantivo, ás costas de [[Alemaña]], uns [[Escándalo de Sixto de Borbón|polémicos contactos co goberno francés]], que fracasaron, para tratar de alcanzar unha paz por separado cos aliados a través do seu cuñado, o [[Príncipe]] [[Sixto de Borbón-Parma]],<ref name="ReferenceA">[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 457</ref> quen era oficial do exército belga. <ref name="Sutter-Fichtner, Paula 1977">Sutter-Fichtner, Paula: "The Habsburg Empire in World War I, a final Episode in dynastic History", East European Quarterly', 11:4 (1977)</ref> Nas conversacións secretas realizadas entre Sixto e Carlos en [[Viena]], o emperador comprometeuse a defender a devolución de [[Territorio imperial de Alsacia e Lorena|Alsacia e Lorena]] a Francia e o mantemento dunha [[Bélxica]] independente, a cambio de lograr a paz, mentres a [[Tripla Alianza (1882)|Tripla Alianza]] aceptaría a preservación de Austria-Hungría e Alemaña na súa integridade territorial.
 
O estalido da [[Revolución de Outubro]] en [[Rusia]] causou que Carlos I intensificase os seus esforzos para unha paz negociada, en tanto a derruba rusa reafirmaba a subordinación de [[Imperio austrohúngaro|Austria-Hungría]] respecto a [[Alemaña]] e tamén podería servir de exemplo para unha revolución social extrema nos [[Imperios Centrais]]. En abril de [[1918]], o ministro de asuntos exteriores de Carlos I, o conde checo [[Ottokar von Czernin]], decatado das negociacións de Carlos, presumiu ante a prensa internacional que Francia estaba ''a mendigar a paz'' aos Imperios Centrais, ao que o primeiro ministro francés [[George Clemenceau|Clemenceau]] respondeu facendo públicas as negociacións do emperador austríaco con [[Sixto de Borbón-Parma]],<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 457<name="ReferenceA"/ref> causando un gran prexuízo á credibilidade de Carlos e minando a súa posición internacional, pois se ben Carlos informara anticipadamente ao [[Kaiser Chiefs|kaiser]] alemán [[Guillerme II de Alemaña|Guillerme II]] sobre as conversacións de paz, non lle mencionou as concesións que Carlos propoñía aos franceses.
 
Mentres tanto, como resultado do escándalo, a [[Tripla Entente|Entente]] recoñecía pouco despois ao goberno checoslovaco independente en París,<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 457<name="ReferenceA"/ref> abandonando a súa anterior postura de mantemento dun imperio reformado, Carlos tivo que viaxar urxentemente a [[Alemaña]] para asegurar a [[Guillerme II de Alemaña|Guillerme II]] a súa lealdade como aliado, en tanto o propio [[Estado maior]] do [[Reichsheer]] alemán, ao saber as concesións que Carlos ofrecía aos Aliados, planificaba inclusive unha "invasión preventiva" de Austria para depoñer a Carlos I ao considerar a súa conduta como unha traizón.
 
[[Ficheiro:KaiserKarlHabsburgInCortinaDAmpezzo.jpeg|Carlos visitando [[Cortina d'Ampezzo]], liberada tras a vitoria de Isonzo.|thumb|left]]
 
No interior, declarou con motivo do aniversario do seu herdeiro ([[2 de xullo]] de [[1917]]) unha [[amnistía]] dos prisioneiros políticos,<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 457<name="ReferenceA"/ref> xesto co que tratou, con escasos resultados, de mostrar a súa disposición a unha nova orde política no imperio. <ref> name="Sutter-Fichtner, Paula: 1977"The Habsburg Empire in World War I, a final Episode in dynastic History", East European Quarterly', 11:4 (1977)</ref> De igual xeito, ao longo do ano [[1917]] e a primeira metade de [[1918]], Carlos promulgou diversas normas destinadas a mitigar o descontento social da [[clase obreira]] do seu Imperio, suavizando as severas leis marciais aprobadas ao inicio da guerra. Non obstante, a contenda proseguía e polo tanto as medidas tomadas polo emperador apenas eran paliativos dunha grave situación interna.
 
Tras o afundimento da fronte búlgara en setembro de 1918, Carlos decidiu levar a cabo drásticas medidas reformistas para convencer á [[Tripla Alianza (1882)|Tripla Alianza]] que o [[Imperio Austrohúngaro]] debía salvarse, ou polo menos manterse como unha [[federación]] de estados independentes. <ref> name="Sutter-Fichtner, Paula: 1977"The Habsburg Empire in World War I, a final Episode in dynastic History", East European Quarterly', 11:4 (1977)</ref> Con axuda dos seus asesores e do consello de ministros, Carlos I definiu un plan de federalización do país, que se fixo público en outubro de 1918. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 458</ref> Nel o imperio convertíase nunha [[confederación]] onde os seus membros mantiñan plena autonomía política, económica e militar, compartindo unicamente a xefatura do Estado. <ref> name="Sutter-Fichtner, Paula: 1977"The Habsburg Empire in World War I, a final Episode in dynastic History", East European Quarterly', 11:4 (1977)</ref> Estes intentos chegaron demasiado tarde e os 'consellos nacionais ''que Carlos fomentou entre as distintas nacionalidades optaron por abandonar ao goberno de Viena en vez de adaptar o plan do emperador. <ref> name="Sutter-Fichtner, Paula: 1977"The Habsburg Empire in World War I, a final Episode in dynastic History", East European Quarterly', 11:4 (1977)</ref>''
 
Iniciada a disolución do Imperio tras a derrota fronte aos [[Italia|italianositalia]]nos na [[Batalla de Vittorio Veneto]], e tras resistirse a abandonar o que el consideraba as súas obrigas, Carlos I renunciou á xefatura do Estado o [[11 de novembro]] de [[1918]] e a formar parte de calquera futuro goberno austríaco,<ref> name="Sutter-Fichtner, Paula: 1977"The Habsburg Empire in World War I, a final Episode in dynastic History", East European Quarterly', 11:4 (1977)</ref><ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 460</ref> pero non aos seus dereitos como xefe da [[Casa de Austria|dinastía]]. Trataba así de manter a posibilidade de que pervivise a monarquía Habsburgo con outro membro da familia imperial. Partiu de inmediato cara ao exilio en [[Suíza]].<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 461</ref>
 
== Breve exilio ==
O goberno suízo acolleu o exemperador coa condición de que residise lonxe da fronteira austríaca e se abstivese de calquera actividade que puidese comprometer ao país. Tras unhas semanas de buscar aloxamento, a familia instalouse en maio xunto ao [[Lago de Xenebra]], nunha vila onde a exemperatriz deu a luz o seu sexto fillo.
 
En abril formárase en Hungría un goberno contrarrevolucionario baixo protección francesa en [[Szeged]] e outro grupo de similar orientación formouse en Viena. <ref name="ReferenceB">[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 462</ref> Carlos mantivo contactos cos dous grupos. O grupo vienés, que logrou facerse con fondos da embaixada húngara, financiou con eles un grupo militar (a ''división Lehar'') que apoiou a restauración de Carlos en Hungría occidental, ocupando certo territorio durante 15 meses.
 
Durante a primavera Carlos mostrárase disposto a recuperar o trono, non considerando a súa abdicación en Hungría como válida ao non ter sido confirmada polo primeiro ministro e o Parlamento. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 462<name="ReferenceB"/ref> Pola súa parte, o goberno húngaro comunicara a Suíza que consideraba a Carlos como o seu monarca e esperaba un trato correspondente. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 462<name="ReferenceB"/ref>
 
Os seus tratos co rexente Horthy, non obstante, eran ambiguos: as súas proclamas non eran publicadas e as súas ordes eran desoídas ou aplicadas de xeito ambiguo. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 462<name="ReferenceB"/ref> O rexente esixiu aos oficiais un xuramento de lealdade persoal, o que indignou a Carlos, que perdeu a súa confianza nel. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 462<name="ReferenceB"/ref>
 
== Intentos de restauración ==
O [[24 de marzo]] de [[1921]] o ex-emperador Carlos abandonou secretamente [[Suíza]] e dende alí viaxou secretamente a Hungría cun pasaporte español falso<ref name="ReferenceC">[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 463</ref> para restaurar a [[monarquía]] húngara e ser proclamado rei, alegando que podería contar con apoio do goberno francés para iso. Tras desprazarse a [[Estrasburgo]] en automóbil tomou un tren para Viena como diplomático español, pasando noite na casa dun conde húngaro e viaxando o [[Sábado Santo]] á fronteira húngara en taxi como funcionario da cruz vermella británica. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 463<name="ReferenceC"/ref>
 
O [[Domingo de Resurrección]] viaxou a Budapest e logrou reunirse en segredo co [[Miklós Horthy|almirante Horthy]] quen nunha discusión persoal rexeitou apoiar esta pretensión <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 463<name="ReferenceC"/ref> alegando que, pola contra [[Francia]] e [[Gran Bretaña]] se opoñerían a tal proxecto, mentres os Gobernos da [[Pequena Entente]], anunciaban estar dispostas a invadir Hungría e ocupar [[Budapest]] coas súas tropas para impedir a restauración dun Habsburgo no trono (que, segundo temían, podería intentar o restablecemento do [[Imperio Austrohúngaro]] e ameazar a independencia dos seus países). Ambos os dous personaxes acordaron suspender a súa conversación tres semanas, para achar unha solución, pero mentres tanto os nacionalistas húngaros temían que a coroación de Carlos significase resucitar o predominio austríaco sobre Hungría e lograron que o [[parlamento]] maxiar impedise a restauración de Carlos.<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 464</ref> O mesmo día, a xunta de embaixadores da Entente, reunida en París, declaraba a súa oposición a aceptar as restauración. <ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 464</ref> Ante iso o exemperador (que ao parecer só esperaba ser chamado para reinar ao vencer o prazo de tres semanas) retirouse de [[Hungría]] o [[4 de abril]],<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 464</ref> sentíndose traizoado por [[Miklós Horthy|Horthy]].
 
Ao seu regreso a Suíza, o Goberno do país endureceu as súas condicións para darlle asilo que debía de ser, en todo caso, temporal. A comezos de maio, a familia trasladouse ao pazo de Hertenstein. Horthy mantiña a súa actitude ambigua co ex-emperador.
 
Poucos meses despois Carlos intentou novamente forzar a restauración, contando co apoio de militares e políticos húngaros aínda leais aos [[Habsburgo]]: o [[21 de outubro]] de 1921 entrou en avión de novo en Hungría reunindo un continxente de soldados afíns á súa causa para marchar sobre [[Budapest]].<ref>[[#Bibliografía|Roucek (1982)]], páx. 465</ref> Se ben os monárquicos e o propio Carlos previran unha marcha pacífica onde as tropas gobernamentais non se atreverían a pechar o paso ao ex emperador (como sucedeu case en toda a ruta de [[Szombathely]] a [[Budapest]]), o Goberno de [[Miklós Horthy]] si estaba disposto a resistir este novo intento e nos arredores da capital batallóns do Exército e voluntarios, na súa maioría estudantes mobilizados polo capitán [[Gyula Gömbös]],<ref>[[#Bibliografía|Szilassy (1971)]], páx. 97</ref> rexeitaron pola forza a uns soldados do continxente monárquico o [[23 de outubro]], mostrando que unha [[guerra civil]] era posible por causa da restauración monárquica. Esa mesma tarde, os Gobernos da [[Pequena Entente|Entente]] enviaron tropas á súa fronteira húngara para impedir que Carlos fose restaurado. Asustado ante a posibilidade dunha guerra civil, e notando que o apoio á súa causa non era unánime, o ex emperador desistiu do seu intento o [[24 de outubro]] e capitulou cos seus seguidores; mentres tanto, o Goberno do [[Miklós Horthy|almirante Horthy]] reaccionaba colocando a Carlos e a súa esposa baixo custodia militar na localidade de [[Tihany]] a beiras do [[Lago Balatón]], accedendo ás presións da [[Pequena Entente]] e dos nacionalistas húngaros (unidos no seu empeño de evitar a restauración dos [[Habsburgo]]). [[Francia]] e [[Gran Bretaña]] tamén manifestaron oficialmente a Horthy o [[29 de outubro]] a súa oposición ao retorno de Carlos ao trono húngaro, apoiando os temores da [[Pequena Entente]].
[[Ficheiro:DisgregacióndeAustriaHungría.svg|thumb|300px|left|División de Austria-Hungría en [[1918]].]]
 
En abril de 1919, [[Austria]], tras proclamarse como [[república]], declarara nulos os privilexios políticos e embargado as propiedades da familia imperial, mentres se eliminaban os dereitos nobiliarios. [[Checoslovaquia]] fixera o propio xa apenas rematada a guerra, a comezos de novembro de 1918.
 
O ex emperador Carlos saíu de Hungría o [[1 de novembro]] de [[1921]] coa súa esposa, Zita, levados por un buque da ''[[Royal Navy]]'' británica polo [[Danubio]] ata o porto [[Romanía|romanés]] de [[Galai]] no [[Mar Negro]]; de aí a ex parella imperial foi trasladada pola mariña británica á illa portuguesa de [[Madeira]] o [[19 de novembro]] do mesmo ano, por decisión de Francia e Gran Bretaña. Alí Carlos morreu de [[pneumonía]] o [[1 de abril]] de [[1922]]. Os seus restos aínda permanecen na illa, na igrexa de ''Nossa Senhora do Monte'' con permiso dos seus sucesores, a excepción do seu corazón, que foi trasladado á cripta dos [[Habsburgo]] en Austria.
393.002

edicións