Diferenzas entre revisións de «Falla»

m
Arranxos varios using AWB
(→‎Fallas activas e inactivas: o terremoto de San Francisco foi en 1906, non 1905)
m (Arranxos varios using AWB)
:''Este artigo trata sobre a fractura de dúas rochas, para o artigo sobre a festa valenciana véxase [[Fallas]].''
[[Ficheiro:RamonFault1.JPG|dereita|400|miniatura|Falla de Ramón en Israel.]]
Unha '''falla''', en [[xeoloxía]], é unha descontinuidade que se forma nas [[rocha]]s superficiais da [[Terra]] (ata uns 200  km de profundidade) por [[fractura]], cando as [[forza]]s tectónicas superan a resistencia das rochas. A zona de ruptura ten unha superficie xeralmente ben definida denominada [[plano]] de falla e a súa formación vai acompañada dun deslizamento das rochas tanxencial plano.
 
O movemento causante da dislocación pode ter diversas direccións: vertical, horizontal ou unha combinación de ámbalas dúas. Nas [[masa]]s montañosas que se alzaron por movemento de fallas, o desprazamento pode ser de miles de [[metro]]s e mostra o efecto acumulado, durante longos períodos, de pequenos e imperceptibles desprazamentos, no canto dun gran levantamento único. Con todo, cando a actividade nunha falla é repentina e brusca, pódese producir un gran terremoto, e ata unha ruptura da [[superficie]] terrestre, xerando unha forma topográfica chamada escarpe de falla.
[[Ficheiro:San Andreas.jpg|dereita|200px|miniatura|Falla de Santo André (California).]]
[[Ficheiro:Sfbay srt 1906108.jpg|esquerda|200px|miniatura|Falla de Santo André (California). Topografía da rexión a partir de datos da [[NASA]] ''Shuttle Radar Topography Mission''.]]
Unha falla é activa cando deforma sedimentos [[Era cuaternaria|cuaternario]]s, é dicir cando mostra evidencias de movementos durante os últimos 1,8 millóns de [[Ano (astronomía)|ano]]s. Algunhas fallas activas adoitan ter [[terremoto]]s asociados o que demostra que seguen funcionando. O deslizamento pode ser repentino en forma de saltos o que dá lugar a sismos, seguido de períodos de inactividade. Os [[sismo]]s máis grandes orixináronse por saltos de 8 a 12 m. O deslizamento tamén pode darse de xeito lento e continuo, só perceptible con [[Ferramenta|instrumento]]s tales como estacións [[GPS]] logo de varios anos de observacións.
 
O primeiro tipo son fallas sísmicas mentres que o segundo son asísmicas ou reptantes. Con todo, ao considerar intervalos grandes de [[tempo]] da orde de miles de anos, ambos tipos desprázanse a [[velocidade]]s promedio duns cantos [[milímetro]]s a uns cantos [[centímetro]]s por ano.
 
Un exemplo é o sistema de fallas de Santo André no sur e centro de [[California]] nos [[Estados Unidos de América|EUA]], o cal xerou os terremotos de [[San Francisco]] (M=8,2, na escala de Richter) en 1906, [[Los Angeles]] (M=6,5) en 1993 e recentemente [[Hector Mine]] (M=7) en 1999 e [[San Luis Obispo]] (M=6,2) en 2004. Falla da parte central do sistema San Andrés, por outra banda, deslízanse asismicamente.
 
Tamén existen fallas antigas inactivas creadas en eras xeolóxicas pasadas e que sobreviven como estruturas [[fósil]]es ata os nosos [[día]]s.Estas non representan ningún perigo para [[poboación]]s próximas.
[[Ficheiro:Tipos de fallas.png|rigth|250|miniatura|Tipos fundamentais de fallas: a) Falla inversa b) Falla normal c) Falla de desgarre d) Rotacional (non ilustrada).]]
[[Ficheiro:Falla de desp horiz lmb.png|dereita|250|miniatura|Falla de desprazamento horizontal.]]
As fallas clasifícanse en tres tipos en [[función]] dos esforzos que as orixinan e dos movementos relativos dos bloques:
 
* '''Falla inversa''': xéranse por compresión horizontal (Fig. A). O movemento é preferentemente horizontal e o plano de falla ten tipicamente un ángulo de 30 graos respecto da horizontal. O bloque de teito atópase sobre o bloque de piso. Cando as fallas inversas presentan un manteo inferior a 45º, estas pasan a tomar o nome de encabalgamento.
 
* '''Falla normal''': xéranse por [[Tensión mecánica|tensión]] horizontal (Fig. B). O movemento é predominantemente vertical respecto ao plano de falla, o cal tipicamente ten un ángulo de 60 graos respecto da horizontal. O bloque que se desliza cara abaixo denomínase bloque de teito, mentres que o que se levanta chámase bloque de piso. Outro xeito de identificar estas fallas é a seguinte. Se se considera fixo ao bloque de piso (aquel que se atopa por baixo do plano de falla) dá a impresión de que o bloque de teito cae con respecto a este. Conxuntos de fallas normais poden dar lugar á formación de ''[[Horst|horsts]]'' e ''[[Graben|grabens]]''.
 
* '''Falla inversa''': xéranse por compresión horizontal (Fig. A). O movemento é preferentemente horizontal e o plano de falla ten tipicamente un ángulo de 30 graos respecto da horizontal. O bloque de teito atópase sobre o bloque de piso. Cando as fallas inversas presentan un manteo inferior a 45º, estas pasan a tomar o nome de encabalgamento.
* '''Falla normal''': xéranse por [[Tensión mecánica|tensión]] horizontal (Fig. B). O movemento é predominantemente vertical respecto ao plano de falla, o cal tipicamente ten un ángulo de 60 graos respecto da horizontal. O bloque que se desliza cara abaixo denomínase bloque de teito, mentres que o que se levanta chámase bloque de piso. Outro xeito de identificar estas fallas é a seguinte. Se se considera fixo ao bloque de piso (aquel que se atopa por baixo do plano de falla) dá a impresión de que o bloque de teito cae con respecto a este. Conxuntos de fallas normais poden dar lugar á formación de ''[[Horst|horstshorst]]s'' e ''[[Graben|grabensgraben]]s''.
* '''Falla de desgarre ou transversal''': son verticais e o movemento dos bloques é horizontal (Fig. C). Estas fallas son típicas de límites transformantes de placas tectónicas. Distínguense dous tipos de fallas de desgarre: dereitas e esquerdas. Dereitas, ou destras, son aquelas onde o movemento relativo dos bloques é cara á dereita, mentres que nas esquerdas, ou sinistras, é o oposto. Tamén se coñecen como fallas transversais.
 
* '''Falla rotacional ou de tesoiras''': orixínanse por un movemento de basculamento dos bloques que viran ao redor dun punto fixo, como as dúas partes dunha [[tesoira]].
 
* '''Falla oblicua''': presenta movemento unha compoñente vertical e unha compoñente horizontal.
 
* '''Fosa tectónica''': conxunto de fallas normais que forman unha estrutura cóncava.
* '''Horst''': asociación de alicerces tectónicos e fosas tectónicas, alternativamente.
* '''Manto de corremento''': pregue recumbente no que se chegou a producir unha falla entre o flanco superior e o inferior, de modo que aquel desprázase sobre este.
 
== Fallas notables ==
393.002

edicións