Diferenzas entre revisións de «División territorial de España en 1833»

m
Arranxos varios using AWB
m (Bot: Substitución automática de texto (-{{Listaref|2}} +{{Listaref|30em}}))
m (Arranxos varios using AWB)
 
== Historia ==
O [[29 de setembro]] de [[1833]], inmediatamente despois da morte de [[Fernando VII de España|Fernando VII]]<ref>''[http://www.cervantesvirtual.com/historia/monarquia/fernando7.shtml Fernando VII, La Monarquía Hispánica]''. Na Biblioteca Virtual Miguel Cervantes. <small>Acceso o 30 de decembro de 2000</small>. {{es}}.</ref>, a rexente [[María Cristina de Borbón]] tratou de chegar a un acordo cos partidarios de [[Carlos María Isidro de Borbón]] sen perder, por outra parte, o apoio dos liberais. Aínda que os esforzos por conciliar aos [[carlismo|carlistas]] foron vans, o goberno emprendeu unha reforma de grande envergadura que segue vixente na actualidade<ref>[http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1954/10/06/019.html "Calle Cea Bermúdez"]; ''ABC'', 6 de xuño de 1954, p. 17. <small>Acceso 31 de decembro de 2009</small>. {{es}}.</ref><ref>Carlos Marichal: ''Spain, 1834-1844: A New Society'' (1970). Coleccion Tamesis Serie A Monografias, Volume 72, ISBN 0-7293-0057-9, p. 52 ''et. seq.'' La fuente usa intercambiable los apellidos his surnames inconsistently as ''Cea Bermúdez'' o ''Zea Bermúdez''.</ref>
 
Confioulle a misión a [[Francisco Cea Bermúdez]], líder dun goberno que durou apenas tres meses.
Mediante unha simple circular en novembro de [[1833]], o seu secretario de estado de Fomento, [[Javier de Burgos]], creou un estado centralizado<ref name=Moreno-12>Luis Moreno: [http://www.ipp.csic.es/doctrab1/dt-9310.pdf "Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain"], Instituto de Estudios Sociales Avanzados ([[CSIC]]) Working Paper 93-10, p. 12. <small>Acceso 30 de decembro de 2000</small>. {{en}}.</ref> dividido en 49 provincias. As provincias recibiron o nome das súas capitais, agás catro que conservaron as antigas denominacións: [[Navarra]], con capital en [[Pamplona]], [[Áraba]] con [[Gasteiz]], [[Guipúscoa]] con [[Donostia]] e [[Biscaia]] con [[Bilbao]].<ref name=Decreto>[[:s:es:Real_Decreto_de_30_de_noviembre_de_1833Real Decreto de 30 de noviembre de 1833|''Real Decreto de 30 de noviembre de 1833'']] {{es}}.</ref>
 
O proxecto de Javier de Burgos é practicamente o mesmo que o de [[Proxectos de división territorial de España|1822]], pero sen as provincias de [[Provincia de Calatayud|Calatayud]], [[Provincia do Bierzo|Bierzo]] e [[Provincia de Xàtiva|Xàtiva]]; amais, outras provincias cambian de nome ao mudar a capital<ref>Jesús Larios Martín: ''Dinastías reales de España: Geografía política y eclesiástica'' (1986), Ediciones Hidalguia. p. 48. {{es}}.</ref>.
* O '''[[reino de Murcia]]''' dividiuse nas provincias de [[provincia de Albacete|Albacete]] e [[rexión de Murcia|Murcia]].
* O '''[[reino de Valencia]]''' dividiuse nas provincias de [[provincia de Alacant|Alacant]], [[provincia de Castelló|Castelló de la Plana]], e [[provincia de Valencia|Valencia]].
* [[Pamplona]], [[Gasteiz]], [[Bilbao]] e [[Donostia]] son as capitais das provincias de '''[[Navarra]]''', '''[[Áraba]]''', '''[[Biscaia]]''' e '''[[Guipúscoa]]'''.
 
Amais do proposto de [[1822]], o modelo de Javier de Burgos eran os departamentos franceses<ref name=Moreno-12 /><ref name="pérez">{{cita libro | nome=Joseph | apelidos=Pérez | ligazónautor=Joseph Pérez | título=Historia de España | editorial=Crítica | isbn=84-8432-091-X | ano=1999 | lugar=Barcelona | páxinas=464}}</ref> e se ben moitas das decisións de límites e adscricións a provincias puideron parecer arbitrarias (de acordo a criterios históricos e xeográficos), non o foron tanto, posto que seguían certos criterios «racionais»: extensión (desde o punto máis afastado da provincia debería poder chegarse á capital nun día), poboación (as provincias deberían ter entre 100.000 e 400.000 habitantes) e coherencia xeográfica<ref name="pérez"/>. Á cabeza de cada provincia, o goberno do estado designaba un representante, que ostentaba o título de «xefe político»<ref name=jefe>[http://www.dipualba.es/archivo/Archivo/Gobierno/Gobernadores.%20Historia.htm "Jefes Políticos y Gobernadores Civiles"], Deputación de Albacete. Fecha de acceso 2000-12-30.</ref>.
 
Recupéranse os nomes tradicionais das provincias do [[País Vasco]], pero persisten moi poucos [[enclave]]s, sendo os máis importantes o [[Rincón de Ademuz]] (provincia de Valencia) e o [[Condado de Treviño]] (provincia de Burgos)<ref name=Barrenechea>Eduardo Barrenechea: [http://www.elpais.com/articulo/espana/gibraltares/regiones/otras/elpepiesp/19830208elpepinac_4/Tes/ "Los 'gibraltares' de unas regiones en otras: Treviño, Llivia, Rincón de Ademuz..."], ''[[El País]]'', 8 de febreiro de 1983. <small>Acceso 30 de decembro de 2000</small>. {{es}}.</ref>.
 
Esta división provincial consolidouse e triunfou rapidamente<ref name=Barrenechea /><ref name=Conversi>Daniele Conversi, [http://easyweb.easynet.co.uk/conversi/Telos "The Spanish Federalist Tradition and the 1978 Constitution"], p. 12, nota a pé de páxina 63. <small>Acceso 31 de decembro de 2000</small>. {{en}}.</ref><ref name=Pastrana>Santiago Pastrana: [http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/revli.htm "El siglo XIX y la revolución liberal"] en ''Páginas didácticas sobre geografía''.</ref>, pois inmediatamente dotouse ás capitais de provincias das institucións de goberno básicas<ref name=Pastrana />, creándose ao tempo a figura dos xefes políticos (posteriormente gobernadores civís, actualmente delegados e subdelegados do Goberno)<ref name=jefe />. Amais, a división provincial converteuse no soporte para todas as ramas da [[administración pública]]<ref name=Pastrana /> e as futuras divisións<ref name=Barrenechea /><ref name=Pastrana />. Todos os [[concello]]s, e a súa periferia debían estar integramente dentro dunha provincia.
 
En [[1834]] dividíronse as provincias en [[partido xudicial|partidos xudiciais]], localizándose nas capitais dos mesmos os xulgados de primeira instancia e instrución, e máis tarde deron pé aos distritos electorais e a contribución<ref name=Pastrana />. En [[1868]] existían 463 partidos xudiciais e uns 8.000 municipios. Nas eleccións municipais de [[1999]] había 8.037 concellos, algúns deles de recente creación<ref name=Pastrana />.
 
=== Ligazóns externas ===
* [[:s:es:Real_Decreto_de_30_de_noviembre_de_1833Real Decreto de 30 de noviembre de 1833|''Real Decreto de 30 de noviembre de 1833'']] {{es}}
* Santiago Pastrana: [http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/revli.htm "La división provincial de Javier de Burgos de 1833"], en ''Páginas didácticas sobre geografía''.
 
389.261

edicións