Diferenzas entre revisións de «Alpes»

m
Arranxos varios using AWB
(→‎A orientación do relevo: Relevo terrestre)
m (Arranxos varios using AWB)
 
* Os pobos celtas foron uns dos primeiros poboadores da zona, xa que preto de alí desenvolveron a súa primeiras manifestacións culturais, coñecidas como [[cultura de La Tène|La Tène]], antes de estenderse polo resto de [[Europa]]. Estes pobos denominaban ''alpe'' en xeral a toda montaña escarpada.
 
* A palabra ''Alpes'' puido formarse a partir de '''albus''', término latino para definir branco, ou a partir de ''alb'', término celta equivalente, sendo en ambos os casos unha alusión á intensa coloración branca que presentan os cumes nevados desta cordilleira.
 
* Na [[mitoloxía]] antiga dos [[Mitoloxía xermánica|xermanos]], '''Alp''' era un espírito aéreo que moraba no cume das montañas máis escarpadas baixando de cando en vez a perturbar a tranquilidade dos habitantes das poboacións próximas.
 
* Outra etimoloxía relaciona a palabra '''Alpes''' co significado de ''val'', o que poñería de relevo que cando foron bautizados non interesaban as cimas, senón os pastos altos.
[[Ficheiro:MontBlanc2c.jpg|miniatura|500px|centro|Vista do [[Mont Blanc]] desde [[Aiguille du Midi]].]]
Con criterios xeolóxicos e xeográficos pódense dividir en tres sectores diferenciados:
* Occidentais, que irían desde as primeiras elevacións cerca do [[mar Mediterráneo]] ata o [[Valais]]. Os Alpes Marítimos e o macizo do Mont Blanc son os bloques máis importantes.
 
* Centrais, desde o Valais ata os [[Grisóns]]. Todo o Valais co macizo máis importante dos Alpes, o [[Monte Rosa]] e o [[Oberland bernés|Oberland]].
 
* Orientais, que abarcan o resto da cordilleira cara ao leste e o sur. O [[rexión de Tirol|Tirol]], os [[Alpes Xulianos]] e os [[Dolomitas]] son as formacións máis importantes. As últimas elevacións nesta dirección chegan ata as primeiras doutro gran macizo: os [[Montes Cárpatos|Cárpatos]].
 
== Xeografía ==
[[Ficheiro:Alps with borders.jpg|miniatura|Os Alpes extendense desde Francia no oeste ata Eslovenia no leste, e desde Italia no sur ata Alemaña no norte.]]
Os Alpes están situados na [[Europa central]] e teñen a forma característica dunha media lúa que se estenden en forma de arco ao longo de 800 quilometros de leste a oeste e con un máximo de 200  km de ancho, a altura media do pico das montañas e de 2,5  km. Conten numerosos picos que superan os 4.000 metros de altitude.
 
Con criterios xeolóxicos e xeográficos pódense dividir en tres sectores diferenciados:
Con criterios xeolóxicos e xeográficos pódense dividir en tres sectores diferenciados:
* Os Alpes Occidentais, que irían desde as primeiras elevacións cerca do [[mar Mediterráneo]] ata o [[Valais]]. Os Alpes Marítimos e o macizo do Mont Blanc son os bloques máis importantes.
 
* Os Alpes Centrais, desde o Valais ata os [[Grisóns]]. Todo o Valais co macizo máis importante dos Alpes, o [[Monte Rosa]] e o [[Oberland bernés|Oberland]].
 
* Os Alpes Orientais, que abarcan o resto da cordilleira cara ao leste e o sur. O [[rexión de Tirol|Tirol]], os [[Alpes Xulianos]] e os [[Dolomitas]] son as formacións máis importantes. As últimas elevacións nesta dirección chegan ata as primeiras doutro gran macizo: os [[Cárpatos]].
 
* A [[Mer de Glace]] (Mar de xeo), en Vallée Blanche, tamén no macizo do Mont Blanc, con seis quilómetros de percorrido. Desde o comezo do século XX (en 1908) e como un atractivo turístico pódese visitar -a súa base- co ferrocarril de Montenvers, que sae de [[Chamonix]]. Cando se construíu este ferrocarril, a estación de chegada quedaba a uns cincuenta metros do nevoeiro, e hoxe queda case a trescentos.
* [[Glaciar des Bossons]] ''(Bossonsgletscher)''. O xeo que o formou baixa -en parte polo menos- desde o pico do Mont Blanc e ten unha forte pendente media, duns 45º, o que fai que sexa unha dos glaciares alpinos de máis rápido desprazamento, uns 190 [[metro]]s anuais. Só outros glaciares alpinos máis pequenos e empinados superan esta velocidade.
* [[Morteratsch]] , situado na [[Engadina|Alta Engadina]] , no cantón dos [[Grisóns]] . Este glaciar é a máis longa da Suíza occidental. Orixínase no Piz Bernina e percorre 7  km.
 
== Flora ==
 
== Clima ==
O clima varía dependendo das zonas altitudinais ([[pisos térmicos]]). Polo xeral, ata os 1.000 m predomina un clima temperado cunhas precipitacións de entre 500-800 500–800 mm ao ano e unhas temperaturas medias de -3 °C e 5 °C no inverno e entre 16 °C e 22 °C no verán.
 
A partir dos 1.000 metros de altitude as temperaturas baixan aínda máis e as precipitacións soben situándose por encima dos 1.000  mm anuais, as temperaturas medias de verán están ao redor de 10 °C no verán e entre os -10 °C e os -3 °C no inverno e as precipitacións son maioritariamente de neve de novembro a abril.
 
A 1.800 m debido aos efectos da altitude o [[Clima alpino]] é aínda máis extremo, as precipitacións están ao redor dos 2.000  mm anuais, mentres que as temperaturas están normalmente baixo cero entre 6 e 9 meses ao ano oscilando entre os 3 °C e os 9 °C no verán e por baixo dos -8 °C no inverno, e a neve cóbreo todo de outubro a xuño.
 
Por encima dos 3.000 m está a zona dos [[glaciar]]es e a neve perpetua con temperaturas medias mensuais case sempre por baixo dos 2 ou 0 °C.
393.002

edicións