Diferenzas entre revisións de «Sequoia»

m
Arranxos varios using AWB
(musgo)
m (Arranxos varios using AWB)
[[Ficheiro:Sequoia sempervirens MHNT.BOT.2007.52.2.jpg|thumb|250px|''Sequoia sempervirens'']]
A '''sequoia común'''<ref>Nome común da especie en galego en ''Guía das árbores de Galicia'', A Coruña, Baía Edicións, 1997; e
''Termos esenciais de botánica'', Universidade de Santiago de Compostela, 2004; a través de Buscatermos da USC</ref> é unha árbore do xénero '''''Sequoia''''', que consta dunha única especie, '''''Sequoia sempervirens''''', comunmente chamada sequoia común ou sequoia vermella de California, da familia dos [[Alcipreste|alciprestesalcipreste]]s (''Cupressaceae''). É unha árbore [[perennifolio|perennifolia]] moi lonxeva (entre 2.000 e 3.000 anos) e a máis alta do mundo, chegando a atinxir máis de 112 m de altura e 7 m de diámetro na súa base.
 
Atopámolas nalgúns parques urbanos e arboredos de Galicia. Salientan os exemplares do [[Castelo de Soutomaior]], en Pontevedra. A plantación máis importante atópase en [[Poio]] nas proximidades do [[Monte Castrove]], onde en [[1992]] se plantaron 500 sequoias vermellas para conmemorar o quinto centenario do [[descubrimento de América]]<ref>https://www.congress.gov/bill/102nd-congress/house-joint-resolution/529</ref> <ref name="galego.lavozdegalicia.es">http://galego.lavozdegalicia.es/noticia/pontevedra/poio/2015/05/17/bosque-secuoyas-poio/0003_201505P17C7991.htm</ref>
 
== Etimoloxía ==
O nome galego sequoia, que coincide co normalmente empregado internacionalmente para apelar a estas coníferas típicas da Alta California e do Oregón, vén da homenaxe ao xefe [[cheroqui]] chamado [[Sequoyah]], se ben cabe consignar que os cheroqui e a súa confederación moraban no centro-leste de América do Norte e nunca nos lugares onde medran estas árbores.
 
== Descrición ==
[[Ficheiro:Coast redwood bark.jpg|thumb|left|Detalle da casca.]]
O tronco é recto, cilíndrico, con pólas horizontais lixeiramente curvas para abaixo e posúe unha casca moi grosa, suave e dunha brillante cor parda-avermellada que vai escurecendo exposta á intemperie. As [[folla]]s son de tamaños variábeis: entre 15-25 15–25&nbsp;mm, longas e aplanadas en árbores novas e gromos á sombra na zona inferior da copa dos exemplares vellos, até 5-10 5–10&nbsp;mm de longo en gromos expostos a pleno sol na parte superior da copa de árbores máis vellas; entre ambos os extremos hai unha ampla transición de tamaños. Son de cor verde escura nas partes superiores e inferiormente posúen dúas bandas con [[estoma]]s branco azuladas. A disposición da folla é espiral, aínda que as máis grandes e sombreadas están xiradas para a base para conservar unha posición plana e obter a máxima luz posíbel. Os [[cono (botánica)|conos]] son ovoides, de 15-32 15–32&nbsp;mm de longo e con 15-25 escamas dispostas en espiral; maduran entre 8-9 meses despois da [[polinización]] a finais do inverno. Cada escama destes conos contén entre 3 a 7 [[semente]]s, cada unha de 3-4 3–4&nbsp;mm de longo e 0,5 de ancho, con dúas alas de 1 &nbsp;mm. Estas sementes son liberadas cando as escamas maduran e se abren ao secar.
 
== Usos ==
O seu hábitat natural, que se encontra en sistemas montañosos bastante húmidos onde medran en grupos, resgardándose de fortes ventos e xeadas, encóntrase nunha estreita faixa do oeste de [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]] que abrangue desde a zona meridional de [[Oregon]] até a [[California]] central, e dáse tanto en zonas chás coma nas húmidas dos outeiros costeiros. Foi introducida en [[Europa]] en 1843 e hoxe en día é popular en parques europeos dado o seu alto valor ornamental.
 
En [[Galicia]] plantouse en xardíns urbanos e [[Pazo|palaciegos]]. Hai bos exemplares no [[Parque de Castrelos]] en [[Vigo]], na [[Carballeira de Santa Susana]] en [[Santiago de Compostela]], nos xardíns de [[Padrón]], ou no arboredo do [[Pazo de Lourizán]], en [[Marín]]. Por riba destas plantacións sobrancea o bosque de sequoias vermellas de [[Poio]], en Aris preto do monte Castrove, considerado o maior bosque de sequoias de Europa.<ref>http:// name="galego.lavozdegalicia.es"/noticia/pontevedra/poio/2015/05/17/bosque-secuoyas-poio/0003_201505P17C7991.htm</ref>
 
En [[Cantabria]] existe un arboredo de sequoias, declarado [[monumento natural]] en 2003, "Monumento Natural de las Secuoyas del Monte Cabezón", con 848 pés de ''Sequoia sempervirens'' e 25 de [[piñeiro de Monterrei]] (''Pinus radiata''), plantados a finais dos anos 40.
 
== Ecoloxía ==
As sequoias da costa americana ocupan unha estreita faixa duns 750 &nbsp;km de lonxitude e 8-75 8–75&nbsp;km de largura ao longo da beiramar pacífica de [[América do Norte]]. A elevación do terreo varía dos 30 até os 750 metros, de cando en vez , baixando até o nivel do mar e culminando os 920 metros (Farjon, 2005). Adoitan medrar nas montañas onde hai máis precipitacións debido á humidade do océano. As árbores máis altas e vellas atópanse en vales e cavorcos fondos onde flúen regueiros todo o ano e as brétemas son habituais. Non medran ben na beiramar, pois non aturan nin o sal nin os ventos excesivos. Os neboeiros si son de importancia na ecoloxía da sequoia costeira do parque nacional ''Redwood National Park''.
 
A fronteira norte da súa extensión, delimítase por dous arboredos no Chetco River na periferia do oeste das Klamath Mountains, 25 quilómetros ao norte da liña entre California e Oregón. As poboacións máis grandes e máis altas están en Redwood National and State Parks (condados Del Norte e Humboldt) e Humboldt Redwoods State Park (Humboldt County, California).
Esta zona nativa fornece un ambiente único con choivas estacionais fortes (até 2.500 &nbsp;mm ou 100 polgadas anualmente). O ar fresco mariñán e mais a brétema manteñen unha humidade constante durante todo o ano nestas fragas. Varios factores, incluíndo as precipitacións fortes, crean un solo con menos nutrientes dos necesarios, causando que as sequoias dependan moito de toda a comunidade biótica do bosque, cunha reciclaxe completa das árbores mortas. Esta comunidade biótica inclúe as especies a seguir: [[Abeto de Douglas]], ''[[Tsuga heterophylla]]'' (tsuga de Alberta), ''[[Lithocarpus densiflorus]]'', ''[[Arbutus menziesii]]'' (érbedo do Pacífico), e outras árbores ademais de unha gran variedade de [[fento]]s, [[musgo]]s e [[cogomelo]]s. As sequoias fornecen un hábitat para una gran variedade de mamíferos, paxaros, réptiles e anfibios. Os [[Tronco (árbore)|troncos]] vellos e podres de subministran un hábitat axeitado para especies ameazadas coma a curuxa pintada (''[[Strix occidentalis]]'') ou o paxaro mariño californiano ''[[Brachyramphus marmoratus]]''.
 
A grosa casca, rica en [[tanino]]s, combinada coa follaxe que comeza a se desenvolver a grande altura, subministran unha boa protección fronte as frecuentes vagas de lumes ou os danos que causan as pragas de insectos, o que contribúe á lonxevidade das sequoias. A sequoia costeira máis vella coñecida ten arredor dos 2.200 anos;<ref name="gymnosperm1">{{cita web
|editorial = Department of Integrative Biology, University of California-Berkeley
|formato = PDF
}}</ref> Pode ser que a baixa viabilidade sexa unha adaptación para desanimar aos depredadores de sementes, os cales non queren gastar o tempo a buscar entre as sementes comestíbeis. As sementes que presentan unha especie de ás na súa periferia, son miúdas e lixeiras, chegando a pesar entre 3,3 e 5 &nbsp;mg (200-300 semente/gramo). As "ás" non son efectivas para un espallamento amplo, e o vento espállaas entre 60 e 120 metros de media da distancia da árbore orixinaria. O crecemento das plantas de [[pebideiro]] é moi rápido, e coñécense casos de árbores novas que acadaron os 20 metros de altura en 20 anos.
 
== Lonxevidade e tamaño ==
 
=== As sequoias máis grandes ===
[[Hyperión (árbore)|Hyperion]] é o nome que o equipo de [[Chris Antkins]] deu á árbore que polo de agora é o ser vivo máis alto do mundo, unha sequoia vermella que mide 115,55 m de alto.
 
Esta árbore, xunta outras tres que bateron a marca da [[Stratosphere giant]] (112,9 m), atópanse no [[Parque Nacional de Redwood]], no norte de [[San Francisco, California|San Francisco]], [[California]].<ref name=sillett>[http://www.humboldt.edu/~sillett/redwoods.html Prof Stephen Sillett's webpage]</ref>
| align=right |6,8
| align=right |1.107,2
|align=center|<ref name=sillett /><ref> Vaden, M. D. (2008). [http://www.mdvaden.com/grove_of_titans.shtml ''Grove of Titans & Atlas Grove''.] Website Documentary Page.</ref>
|-
| [[Iluvatar (árbore)|Iluvatar]]
393.002

edicións