Diferenzas entre revisións de «Orquídea»

m
Arranxos varios using AWB
(musgo)
m (Arranxos varios using AWB)
As '''orquídeas''' ou '''orquidáceas''' ([[nome científico]] '''Orchidaceae''') son unha [[familia (bioloxía)|familia]] de plantas [[monocotiledónea]]s que se distinguen pola complexidade das súas [[flor]]es e polas súas [[ecoloxía|interaccións ecolóxicas]] cos axentes [[polinizador]]es e cos [[Fungo (bioloxía)|fungos]] cos que forman [[micorriza]]s.
 
A familia comprende aproximadamente 25.000 (algunhas fontes informan de 30.000) [[especies]], e quizais outros 60.000 [[híbrido (bioloxía)|híbridos]] e variedades producidas polos [[Horticultura|horticultores]], polo que resulta ser unha das familias con maior riqueza de especies entre as [[anxiospermas]]. Poden ser recoñecidas polas súas [[flor]]es de simetría fortemente bilateral, nas que a peza media do [[verticilo]] interno de tépalos -chamada labelo- está profundamente modificada, e o ou os [[estame]]s están fusionados ó [[Estilo (flor)|estilo]], polo menos na base.<ref name="APW">{{cita web|url =http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/|título =Angiosperm Phylogeny Website|dataacceso= [[12 de xaneiro]] do [[2009]]|apelidos= Stevens|nome=P. F.|ano =2001|lingua = en}}</ref>
 
As orquídeas constitúen un grupo extremadamente diverso de plantas, que poden ter desde uns poucos milímetros de lonxitude (certas especies dos xéneros ''[[Bulbophyllum]]'' e ''[[Platystele]]'') até constituír xigantescas agregacións de varios centos de quilogramos de peso (algunhas especies de ''[[Grammatophyllum]]'') ou presentar lonxitudes de até 13,4 m, como é o caso de ''[[Sobralia altissima]]'', unha orquídea recentemente descrita en [[1999]] no [[Perú]].<ref name="Bennett ">{{Cita publicación periódica|autor=David E. Bennett Jr. e Eric A. Christenson|ano=1999|título=Sobralia altissima|publicación=Orchids|volume=68|número=11|páxinas=1112-1113|lingua=inglés}} {{en}}</ref><ref name="FNA" /> Do mesmo xeito, as flores das orquídeas varían en tamaño desde menos de 1 &nbsp;mm e dificilmente visibles dunha ollada (''Platystele'') pasando polas grandes flores de 15 a 20 &nbsp;cm de diámetro en moitas especies dos xéneros ''[[Paphiopedilum]]'', ''[[Phragmipedium]]'' e ''[[Cattleya]]'' até os 76 &nbsp;cm das flores de ''[[Phragmipedium caudatum]]''. A fragrancia das súas flores non é menos variable, desde o delicado aroma de ''Cattleya'' até o repulsivo fedor das flores de certas especies de ''Bulbophyllum ''.<ref name="FNA">{{cita web
|url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10638
|título = Orchidaceae Jussieu
}}</ref>
 
Atópanse na maior parte do [[Terra|mundo]], aínda que son especialmente abundantes nos [[trópico]]s. No entanto, a súa capacidade de adaptación permitiulles conquistar un gran número de [[nicho ecolóxico|nichos ecolóxicos]], desde os máis secos e quentes do planeta até os máis húmidos e fríos xa que, literalmente, distribúense desde as [[rexións polares]] até o [[Ecuador terrestre|ecuador]].<ref name="FNA" />
 
A familia foi recoñecida polos sistemas clásicos de clasificación de plantas, como o [[sistema de Cronquist]],<ref name="Cronquist 1981">{{cita libro|autor=Cronquist, A.|ano=1981|título=An integrated system of classification of flowering plants|editorial=Columbia University Press |localización=Nova York|lingua=inglés}}{{en}}</ref> así como polos máis modernos, como o [[sistema de clasificación APG II]] e o [[sistema de clasificación APG III]].<ref name="APG II 2003">{{Cita publicación periódica|autor =Chase, M.|ano=2003|título=An Update of the Angiosperm Phylogeny Group Classification for the orders and families of flowering plants: APG II.|publicación=Botanical Journal of the Linnean Society|número=141|páxinas=399-436|url=http://www.blackwell-synergy.com/doi/pdf/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x|formato=pdf|dataacceso=[[12 de xaneiro]] do [[2009]]|lingua=inglés}}{{en}}</ref><ref>The Angiosperm Phylogeny Group III ("APG III", en orde alfabética: Brigitta Bremer, Kåre Bremer, Mark W. Chase, Michael F. Fay, James L. Reveal, Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis e Peter F. Stevens, ademais colaboraron Arne A. Anderberg, Michael J. Moore, Richard G. Olmstead, Paula J. Rudall, Kenneth J. Sytsma, David C. Tank, Kenneth Wurdack, Jenny Q.-E. Xiang e Sue Zmarzty) (2009). [http://www3.interscience.wiley.com/journal/122630309/abstract. «An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III.»]. Botanical Journal of the Linnean Society (161): pp. 105-121.{{en}}</ref>
 
A familia Orchidaceae subdivídese en 5 subfamilias (números estimados de xéneros e especies polo [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Angiosperm Phylog Group]):
 
 
* [[Apostasioideae]] - 2 xéneros e 16 especies do [[Sueste Asiático]];
 
* [[Cypripedioideae]] - 5 xéneros e 130 especies das rexións temperadas do mundo, poucas na [[América]] [[tropical]];
 
* [[Vanilloideae]] - 15 xéneros e 180 especies na faixa tropical e [[subtropical]] húmida do globo, e leste dos [[Estados Unidos da América|Estados Unidos]];
 
* [[Orchidoideae]] - 208 xéneros e 3.630 especies distribuídas en todo mundo, excepto nos desertos máis secos, no círculo [[Ártico]] e na [[Antártida]];
 
* [[Epidendroideae]] - máis de 500 xéneros e cerca de 20.000 especies distribuídas sobre as mesmas rexións de Orchidoidea, aínda que haxa algunhas especies subterráneas no deserto australiano.
 
[[Ficheiro:Labelle orchidee.png|miniatura|esquerda|150px|Disposición dos pétalos (P) dunha flor de orquídea: sépalos (S) - labelo (L)]]
De maneira xeral as orquídeas comparten características exclusivas marcantes. Son normalmente [[herbas]] [[epífita]]s, terrestres, [[litófita]]s, [[psamófita]]s, [[saprófita]]s ou raramente acuáticas, frecuentemente [[rizomatosa]]s, con raíces robustas cubertas por un tecido esponxoso chamado [[velame]]. As follas presentan morfoloxía variada, mais son case sempre alternas e dísticas. O caule pode moitas veces presentarse coprimido verticalmente e espesado, e é a iso que chaman [[pseudobulbo]]. As [[inflorecencia]]s poden ter de 1 a centenas de flores, de acordo coa especie, e poden ser apicais, laterais ou basais.
 
 
As flores son normalmente de [[simetría bilateral]], con 3 [[sépalo]]s e 3 [[pétalo]]s, dos cales o dorsal é expandido, ou presenta calos, ou posúe padróns de cor diferentes, pétalo diferenciado este que chaman de [[labelo]]. Os órganos reprodutivos encóntranse reducidos e fundidos nunha estrutura central chamada columna. O número de [[estame]]s varía entre as subfamilias: Apostasioidea posúe 3; Cypripedioidea 2, co estame central modificado; as demais presentan apenas o estame central funcional, cos 2 outros atrofiados ou ausentes. Os grans de [[pole]] encóntranse agrupados en masas cerosas chamadas [[polinia]]s. O [[Estigma (botánica)|estigma]] é normalmente unha cavidade na columna onde as polinias son inseridas polo [[polinizador]]. O ovario é ínfero, e posúe até cerca de 1 millón de óvulos. O froito é unha cápsula, que se abre cando seca para liberar sementes minúsculas e leves, cuxo embrión non pasa dun aglomerado de células. As especies de ''Vanilla'' son as únicas con froitos carnosos e sementes grandes, os cales usanse para a obtención de [[vainilla]].
* ''Oncidium''
* ''Vanda''
 
 
 
[[Ficheiro:Orchid2.JPG|miniatura|dereita|Flor dunha orquídea, Phalaenopsis]]
393.002

edicións