Abrir o menú principal

Cambios

arranxiños
|fossil_range = [[triásico]] final – [[holoceno|actualidade]]
|image = Mammal Diversity 2011.png
|image_caption = Exemplos de varias ordesmamíferos de mamíferosvarias ordes.
|image_width = 250px260px
|display_parents = 3
|domain = ''[[Eukaryota]]''
|regnum = ''[[Animalia]]''
|subregnum = ''[[Eumetazoos|Eumetazoa]]''
|superphylum = ''[[Deuteróstomos|Deuterostomia]]''
|phylum = ''[[Cordados|Chordata]]''
|subphylum = ''[[Vertebrados|Vertebrata]]''
|infraphylum = ''[[Gnatóstomos|Gnathostomata]]''
|superclassis = ''[[Tetrápodos|Tetrapoda]]''
|classis = ''[[Mamíferos|'''Mammalia]]'''''
|classis_authority = [[Linnaeus]], 1758
|subdivision_ranks = [[Clase (bioloxía)|Subclases]]
|subdivision =
*''[[Allotheria]]'' [[extinción|†]]
*''[[Prototerios|Prototheria]]''
**''[[Australosphenida]]''
* ''[[Terios|Theria]]''
**''[[Trituberculata]]'' [[extinción|†]]
**''[[Marsupiais|Marsupialia]]''
**''[[Placentarios|Eutheria]]'' (= ''Placentalia'')
}}
 
Os '''mamíferos''' ('''''Mammalia''''') son unha [[clase (bioloxía)|clase]] de [[amniotas]] que se caracterizan pola súa [[homeotermia]]. Distínguénse de outros amniotas, como o son os réptiles[[réptil]]es e as [[aves]], pola mandíbula inferior formada por un único [[óso]], o [[maxilar inferior]] (tamén chamado [[dentario]]), por presentaren tres ósos medios na [[Cadeacadea de ósos do oído|na]], cadeapor deteron ósosos o oído[[dente]], por dentess moi especializados, pola presenza dun [[padal secundario]], pola de [[Pelo|pelaxe]], un [[olfacto]] moi desenvolvido, polo seu [[neocórtex]] e pola produción de [[leite]] das [[femia]]s para alimentar ás súas crías. O cerebro dos mamíferos regula a tempratura corporar e o [[sistema circulatorio]], incluído o [[corazón]]. Os mamíferos abranguen aos animais máis grandes do planeta, as baleas [[Balaenopteridae|roquaisrorcuais]], así como os máis intelixentes ou con maior capacidade cognitiva; como son os [[elefante]]s, algúns [[primate]]s e [[cetáceo]]s. Antomicamente, o corpo é de catro patas adaptadas aos medios terrestres, mais algúns mamíferos están adaptados á vida mariña, arbórea, no aire ou sobre dúas pernas. O grupo máis grande de mamíferos, os [[Eutheria|placentaisplacentarios]] teñen [[placenta]] e alimentan as crias despois do remate do empreñe. O tamaño dos mamíferos vai de tan só 30 ou 40 milímetros a 33 metros de longo.
 
A ciencia que estuda os mamíferos denomínase [[terioloxía]].
 
Os mamíferos apareceron a finais do [[Triásico]], hai uns 210 millóns de anos. Abranguen aproximadamente 5. 400 especies, entre osas que está o [[ser humano]].
 
== Características ==
Outros caracteres son a simplificación esquelética do [[cranio]] e da [[mandíbula]] inferior (un só [[óso]], chamado ''dentario'') con dentes moi especializados, a presenza dun ''padal secundario'', a aparición dos cóndilos occipitais para a articulación do cranio coa [[columna vertebral]], a [[cadea de ósos do oído|cadea de osiños do oído]], que permiten a transmisión do [[son]], un [[olfacto]] moi desenvolvido, a maior complexidade do [[cerebro]], a aparición dun [[músculo diafragma|diafragma muscular]] para separar a [[tórax|cavidade torácica]] da [[abdome|abdominal]], e para rematar, o revestimento de [[pelo]]s que presenta toda a superficie do corpo.
 
=== PielPel ===
[[Ficheiro:Diagram of human skin.jpg|esquerda|miniatura|[[Pel|PielPel]] [[ser humano|humana]].]]
A [[pel|piel]], xeralmente espesa, esta formada por unha capa exterior ou [[epiderme]], unha capa profunda ou [[derme]] e un estrato subcutáneo repleto de [[graxa]] que lle serve de protección contra as perdas de [[calor]], xa que os mamíferos son animais [[homeotermia|homeotermos]].
 
Os [[pelo]]s orixínanse na epiderme e neles pódese distinguir unha parte saínte ou talo e outra parte oculta na pel ou raíz; esta raíz é máis grosa na súa parte inferior formando o ''bulbo pilífero''. A raíz está protexida por unha especie de vaíña, de orixe epidérmica, que recibe o nome do ''folículo'', e no que desembocan as [[glándula sebácea|glándulas sebáceas]] que lubrican o pelo. No folículo implántanse o ''músculo horripilador'', que é o responsable do levantamento vertical do mesmo. Nos mamíferos de vida acuática e nos que viven en climas tropicais, os pelos adoitan reducirse en número e tamaño e, ás veces, desaparecen no estado adulto.
Na pel, ademais dos pelos, implántanse as glándulas mamarias e as [[glándula sudorípara|glándulas sudoríparas]], que segregan, a través de poros da epiderme, un líquido composto por substancias tóxicas para o organismo ([[suor]]).
 
Outras formacións cutáneas de natureza córnea que presentan os mamíferos son as [[unlla]]s, [[corno]]s e o [[pico (zooloxía)peteiro|pico]] (no caso do [[ornitorrinco]]).
 
=== Sistema óseo ===
* No tronco sitúase a [[columna vertebral]], dividida en rexións cervical, [[tórax|torácica]], [[lombo (anatomía)|lumbar]], sacra e coccíxea. Nalgunhas especies as [[vértebra]]s da rexión caudal están moi reducidas. Nas vértebras torácicas articúlanse as [[costela]]s.
 
* As extremidades, aínda que basicamente son de tipo ''quiridio'' e presentan sempre a mesma organización pero adoitan sufrir modificacións acordes ao modo de desprazamento de cada [[especie]]. Así, nos mamíferos acuáticos transfórmanse en [[aleta]]s para nadar e nos [[morcego]]s os dedos das extremidades anteriores alónganse moito e permanecen unidos por unha ancha membrana ou ''[[pataxio'']]. Nos mamíferos terrestres tamén se producen lixeiras variacións, dependendo da parte da extremidade que se apoie ao andar: os que apoian todo o pé denomínanse [[plantígrado]]s; os que apoian os dedos, [[dixitígrado]]s, e os que unicamente tocan o chan coas últimas falanxes, [[ungulígrado]]s.
 
=== Aparello dixestivo ===
 
== Notas ==
{{Listaref|2}}
 
== Véxase tamén ==
{{Commonscat}}
{{Commons|Category:Mammalia}}
 
=== Bibliografía ===
25.351

edicións