Diferenzas entre revisións de «Persoa»

tradución de es.wiki e listo outro para a malla
(arranxiño)
(tradución de es.wiki e listo outro para a malla)
{{En uso}}
{{Atención|data=xuño de 2009|Sería bo darlle un repaso á estrutura do artigo}}
[[Ficheiro:Parella. O Monte de San Pedro, Visma, A Coruña.jpg|miniatura|Dúas persoas.]]
[[Ficheiro:01_Tristeza.jpg|miniatura|Neno.]]
O significado actual de persoa ten a súa orixe nas [[Cristoloxía|controversias cristolóxicas]] dos séculos IV e V. No transcurso do debate entre as diferentes escolas teolóxicas, desenvolvéronse conceptos até entón non coñecidos. Tratábase de dispor de ferramentas de pensamento filosófico, sobre as que manter un debate intelectual honesto e rigoroso acerca dos dogmas referidos ao [[Logos|Λóγος]] (''Logos'': “[[Cristo|Palabra]]”), e que permitisen esclarecer as súas diferenzas ou similitudes con [[Deus|Deus Pai]]. Para iso a filosofía tomou prestado do teatro grego o termo πρόσωπον [''prósôpon''], e converteuno nun termo filosófico, definindo ao Λóγος (Logos) como '''Persoa''' divina. Por afinidade, o concepto foi posteriormente aplicado ao [[Espírito Santo]], aos [[Anxo (cristianismo)|anxos]] e aos homes.
 
== Acepción legalConcepto ==
Aínda que o concepto máis común de «persoa» é o de "ser dotado de razón, consciente de si mesmo e posuidor dunha identidade propia", o seu significado pode tratarse desde diferentes perspectivas.
Segundo o [[Código civil]] español, que neste punto é aplicable á comunidade galega, para os efectos civís, só se reputará nacido o [[feto]] que teña figura humana e viva vinte e catro horas enteiramente desprendido do seo materno.
 
=== Contexto filosófico ===
Iso significa que os fetos que non teñan figura humana e non vivan 24 horas desde o seu nacemento non son considerados persoas "aos efectos civís". É dicir: non adquiren dereitos, e basicamente non herdan, pois esa é a razón do artigo.
''Rationalis naturae individua substantia'' (en galego, substancia individual de natureza racional) é a definición clásica de [[Boecio]] que se caracteriza por tres notas: a [[substancialidade]], a individualidade e a racionalidade. Nesta sentido persoa non é un nome xenérico xa que indica un ''quen'' e non un ''que''; tampouco designa unha natureza común senón incomunicabilidade. Pola súa banda [[Tomás de Aquino]] refírese á persoa coa sentenza ''persoa significat id quod est perfectissimum in tota natura, scilicet subsistens in rationali natura'' (en galego, ''persoa significa o máis perfecto de toda a natureza, é dicir, o subsistente de natureza racional'')<ref>Suma Teolóxica, I, q.29 a.3.</ref> insistindo así na incomunicabilidade no modo de existir. Para Tomás de Aquino a distinción entre persoa e natureza é a do todo e a parte, pois a natureza éo da persoa, que é a que realmente subsiste. Ser persoa é ser aberto á transcendencia, a un máis aló do mundo, é dicir a Deus. Do estudo da noción de persoa xorde a [[Antropoloxía filosófica]].
 
Na modernidade ten lugar un envorco psicolóxico na concepción de persoa. O primeiro paso dáse como consecuencia do [[nominalismo]] pero obsérvase xa con claridade en [[René Descartes|Descartes]] que non fala de persoa senón de ''eu''. Na mesma liña, para [[John Locke|Locke]] persoa xa non é un concepto metafísico pois non indica un ser ou modo de ser, senón un estado no que se atopa ás veces un ser. Pola súa banda, [[Immanuel Kant|Kant]] denomina á persoa como aquel ser que é un fin en si mesmo. Aínda que en Kant vólvese a un concepto ontolóxico, non se trata dun ser aberto á transcendencia, senón autónomo.
Respecto de que se entenda por figura humana, hai que ter en conta que o dito artigo foi redactado fai século e medio.
En calquera caso, que non sexa persoa non significa que non sexa un [[ser humano]]
 
Pola súa banda, o [[existencialismo]] volve pór atención na relevancia deste concepto. Para [[Søren Kierkegaard|Kierkegaard]], a persoa non é [[Solipsismo|solipsista]] se non máis ben a saída dun mesmo ''saltando ao baleiro'' como entrega a Deus. Para [[Martin Heidegger|Heidegger]] a persoa como Dasein (o aí do ser) non é nin unha cousa, nin un obxecto nin unha sustancia senón que se define existencialmente polo sentimento da angustia pechado á transcendencia.
Por outra parte, o artigo 29 do mesmo texto legal expresa que o nacemento determina a personalidade. Porén, o concibido se ten por nacido para todos os efectos que lle sexan favorables, incluíndo tanto os patrimoniais como os políticos (nacionalidade). Este artigo ten sentido en caso de falecemento dun proxenitor antes do seu nacemento do feto.
 
No século XX diversos pensadores, algúns de inspiración cristiá e en concreto [[tomismo|tomista]], centraron a súa atención na noción de persoa dando lugar ao chamado [[personalismo]] entre os que destacan: [[Gabriel Marcel|G.&nbsp;Marcel]], [[Martin Buber|M.&nbsp;Buber]], [[Max Scheler|M.&nbsp;Scheler]], [[Jacques Maritain|J.&nbsp;Maritain]], [[Emmanuel Mounier|E.&nbsp;Mounier]], [[Dietrich von Hildebrand|Von Hildebrand]], [[Romano Guardini|R.&nbsp;Guardini]], [[Xoán Paulo II|K.&nbsp;Wojtyla]], [[Emmanuel Levinas|E.&nbsp;Lévinas]], etc. [[Leonardo Polo]] suxeriu unha interesante noción de persoa como "carácter de ''ademais''" a partir dunha ampliación dos transcendentais do ser cara ao que el chama ''Antropoloxía Transcendental'' propondo a liberdade e a co-existencia como transcendentais persoais distintos dos metafísicos.
A personalidade civil extínguese polo falecemento.
 
=== Contexto sociolóxico ===
Desde a óptica [[socioloxía|sociolóxica]] pode definirse ''persoa'' como un ser sociable que vive e se desenvolve en sociedade, pero ao mesmo tempo nunca deixa de actuar cun carácter individual. É dicir somos ''eu'' e ''nós'' ao mesmo tempo. Por iso algúns pensadores como [[Aristóteles]] definen ao home como ''animal sociable'' e por tanto a súa natureza é ser social.
 
=== Contexto fisiolóxico ===
Se nos atemos á [[fisioloxía]], pódese identificar á ''persoa'' como un ser ou individuo da especie humana; como un home ou muller dotado/a dun conxunto de características físicas únicas que lle permite diferenciarse dos demais.
 
=== Contexto psicolóxico ===
Desde o punto de vista [[psicoloxía|psicolóxico]], ''persoa'' designa a un ser concreto, abarcando tanto os seus aspectos físicos como psíquicos para definir o seu carácter singular e único. Percibe e interpreta o estado de ánimo, o carácter e a forma de actuar das persoas, ademais estuda as calidades e facultades que ten a persoa, como a razón, os sentimentos e os valores que o distingue dos demais seres.
 
Son varias as dificultades do estudo da persoa humana estimadas insalvables para a psicoloxía. Lembremos só as maiores: a persoa non é nin un obxecto nin unha manifestación susceptible de ser obxectivada, senón manancial ou estrutura de actos; non é unha realidade fenoménica nin unha suma de calidades, senón unidade singular inabarcable; non é formación feita, definitiva, senón proceso concreto que termina só coa morte; por último, os actos que orixina e que constitúen a súa realidade non se prestan á reflexión psicolóxica, pois se dan de maneira inmediata e concreta, sobre todo na participación amorosa.
 
==Notas==
{{Listaref}}
 
[[Categoría:Antropoloxía]]
96.549

edicións