Abrir o menú principal

Cambios

m
arranxos
{{1000}}
[[Ficheiro:Ultiwavelength extreme ultraviolet sun.jpg|miniatura|220px|dereita |Imaxe ultravioleta do sol]]
A '''radiación ultravioleta''' (UV) é a [[radiación electromagnética]] cunha [[lonxitude de onda]] menor que a da [[luz|luz visíbel]] e maior que a dos [[raio X|raios X]], está comprendida aproximadamente entre os 400 [[Nanómetro|nm]] (4x10<sup>-7</sup> [[metro|m]]) e os 15 nm (1,5x10<sup>-8</sup> m), e presenta enerxías de entre 3 e 124 [[electrón-volt|eV]]. O nome significa ''máis alta que (alén do) [[Violeta (cor)|violeta]]'' (do latín ''ultra''), polo feito que o violeta é a [[cor]] visíbel con lonxitude de onda máis curta e maior frecuencia.
 
[[Ficheiro:Rheum nobile (photo Bill Baker).jpg|miniatura|220px|''[[Rheum nobile]]'' é unha especie de [[ruibarbo]], orixinario do [[Himalaia]], que pode vivir en grandes alturas (entre 4.000 e 4.800 metros) grazas a que desenvolveu un sistema que lle permite filtrar a radiación ultravioleta. O seu recubrimento fórmano [[bráctea]]s translúcidas que deixan pasar a [[luz visible]] e provocan, ademais, un [[efecto invernadoiro]] que a protexen do frío e, ao mesmo tempo, filtran os raios UV que a matarían.]]
A radiación ultravioleta atópase nas [[Radiación|radiacións]] [[Sol|solares]] e tamén é emitida polos [[Arco eléctrico|arcos eléctricos]] e por algúns tipos de lámpadas que producen [[luz negra]]. Dado que se trata dunha [[radiación ionizante]] pode provocar reaccións químicas e a [[fluorescencia]] de certas sustancias. Este tipo de radiación é nocivo para a saúde, provocan que a pel se curte pero tamén poden causar [[cancro]]s cutáneos como o [[Melanoma maligno|melanoma]], o envexecementoenvellecemento prematuro da [[pel]] (engurras), queimaduras, [[Catarata|cataratas]] etc.
== Descubrimento ==
 
== Descubrimento ==
O descubrimento da radiación ultravioleta está asociado á experimentación do oscurecimiento dos sales de prata ao ser expostasexpostos á luz solar. En [[1801]] o físico alemán [[Johann Wilhelm Ritter]] descubriu que os raios invisiblesinvisíbeis situados xusto detrás do extremo violeta do [[espectro visiblevisíbel]] eran especialmente efectivos escurecendo o papel impregnado con [[cloruro]] de [[prata]]. Denominou a estes raios "raios desoxidantes" para enfatizar a súa [[reactividade]] química e para distinguilos dos "raios calóricos" ([[William Herschel#Outros descubrimentos e teorías|descubertos]] por [[William Herschel]]), que se atopaban alén do espectro visible. Pouco despois adoptouse o térmotermo "raios químicos". Estes dous térmostermos, "raios calóricos" e "raios químicos" permaneceronchegaron sendoa seren bastante populares e permaneceron ao longo do [[século XIX]]. Finalmente estes térmostermos foron dando paso aos máis modernos de radiación [[Radiación infravermella|infravermella]] e radiación ultravioleta respectivamente.<ref name="hockberger">{{cita publicación periódica
| autor = Hockberger, P. E.
| título = A history of ultraviolet photobiology for humans, animals and microorganisms
 
== Características e clasificación ==
A radiación ultravioleta é aquela cuxa lonxitude de onda vai desde os 400 [[nm]], ata os 15 nm. É emitida polo [[sol]] nas formas de UV-A e UV-B. A maior parte da radiación UV é absorbida pola [[atmosfera terrestre|atmosfera]] terrestre. No que se refire aos efectos na [[saúde]] humana e no [[medio ambiente]], clasifícase como ''UVA'' (400–320 nm, tamén chamada de "luz negra" ou onda longa), ''UVB'' (320–280 nm, tamén chamada de onda media) e ''UVC'' (280-100 nm, tamén chamada de UV curta ou "xermicida").
 
A maior parte da radiación UV emitida polo [[sol]] é absorbida pola [[atmosfera terrestre|atmosfera]] terrestre. A case totalidade (99%) dos raios ultravioletas que efectivamente chegan a superficie da Terra son do tipo UV-A. A radiación UV-B é parcialmente absorbida polo ozono da atmosfera e a súa parcela que chega á Terra é responsábel de danos na pel. Xa a radiación UVC é totalmente absorbida polo osíxeno e o ozono da atmosfera.
 
== Usos ==
O seu efecto bactericida fai con que sexa utilizada en dispositivos co obxectivo de manter a [[asepsia]] de certos estabelecementos comerciais. Outro uso é a aceleración da [[polimerización]] de certos [[Composto químico|compostos]]. Moitas sustancias ao seren expostas á radiación UV, compórtanse de modo diferente deque cando son expostas á luz visíbel, tornándose fluorescente. Este fenómeno dáse pola excitación dos electróns[[electrón]]s nos átomos[[átomo]]s e moléculas[[molécula]]s desa sustancia ao absorberabsorberen a [[enerxía]] da luz invisíbel. E, ao retornaren aos seus niveis normais de enerxía, o exceso de enerxía é reemitido baixo a forma de luz visíbel.
 
=== Luz negra ===
A [[luz negra]] é o nome común para lámpadas que emiten radiación electromagnética ultravioleta próxima, cunha compoñente residual moi pequena de luz visiblevisíbel. As lámpadas de luz negra fabrícanse xeralmente do mesmo modo casque as [[lámpada fluorescente|lámpadas fluorescentes]] convencionais, agás que utilizan un único [[Fosforescencia|fósforo]], e no canto do cristal transparente exterior empregan un cristal obscuro coñecido coma [[cristal de Wood]], que bloquea a maior parte de "luz visiblevisíbel" con lonxitude de onda por encima dos 400 nanómetros.
 
Utilízase para obter efectos decorativos en certos ambientes. É obtida principalmente a través dunha lámpada fluorescente sen a protección do compoñente que a fai emitir luz visíbel. Unha lámpada fluorescente común contén un gas inerte ([[Mercurio (elemento)|mercurio]]) que, na pasaxe de electróns, emite radiación na lonxitude de onda do ultravioleta. Esta radiación liberada "bate" na borda da lámpada que é revestida internamente por fósforo. O fósforo excitado coa enerxía recibida reemite a enerxía en lonxitudes de onda visíbeis (branco). A lámpada de luz negra non conta co revestimento de fósforo, deixando así pasar toda radiación ultravioleta. Un efecto fluorescente interesante pode ser obtido a partir da radiación ultravioleta en calquera superficie que sexa revestida con branqueador ótico, presente na maioría das marcas de [[xabón]] en po. Faise unha solución de xabón en po e auga, usaseúsase esta "tinta" para escribir ou deseñar calquera cousa na súa roupa (de preferencia escura, para que o efecto sexa maior) e na presenza de radiación ultravioleta as marcas ficarán visíbeis.
 
Outros usos da luz negra son: en aparellos eléctricos para atraer insectos[[insecto]]s e electrocutalos, para identificar [[diñeiro]] falso, decoración e [[tuning]].
 
== Notas ==
13.131

edicións