Abrir o menú principal

Cambios

m
Bot: Cambio o modelo: Cite book
{{USA}}<small><ref name='Oily'/><ref name="Brzezinski"/><ref name="Wilson"/><ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ho/time/rd/17741.htm |title="Reagan Doctrine, 1985," United States State Department |publisher=State.gov |accessdate=2011-02-20|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070510151200/http://www.state.gov/r/pa/ho/time/rd/17741.htm|archivedate=2007-05-10}}</ref></small>
*[[Ficheiro:CIA.svg|23px]] [[Central Intelligence Agency|CIA]]
{{GBR}}<ref name="Wilson"/><ref name="gwu.edu">[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-17/brzezinski2.html Interview with Dr. Zbigniew Brzezinski] – (June 13, 1997). Part 2.] Episode 17. Good Guys, Bad Guys. June 13, 1997.</ref><ref>{{citeCita booklibro |first=Gordon| last=Corera|title= MI6: Life and Death in the British Secret Service |year=2011 |publisher=Phoenix |location=London |ISBN=978-0753828335}}</ref>
*[[Ficheiro:Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg|15px]]&nbsp;[[Secret Intelligence Service|MI6]]
[[Ficheiro:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[República Popular da China|China]]<br>
*[[Ficheiro:Ground Force Flag of the People's Republic of China.svg|23px]] [[Exército Popular de Liberación]]<ref name=shichor>[http://books.google.co.il/books?id=GXj4a3gss8wC&pg=PA157&redir_esc=y#v=onepage&q&f=true Shichor 157–158]</ref>
{{SAU}}<ref name="Brzezinski"/><ref name="Wilson"/><ref name=crile1>{{citeCita booklibro |first=George |last=Crile |title=Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History |publisher=Atlantic Monthly Press |year=2003 |isbn=0-87113-854-9}}</ref><ref name="SaudiArabia">[http://www.cfr.org/afghanistan/saudi-arabia-future-afghanistan/p17964 Saudi Arabia and the Future of Afghanistan]</ref>
|comandante1 = {{URSb}} [[Leonid Brezhnev]]<br>{{URSb}} [[Yuri Andropov]]<br>{{URSb}} [[Konstantin Chernenko]]<br>{{URSb}} [[Mikhail Gorbachev]]<br>{{URSb}} [[Dmitriy Ustinov]]<br>{{URSb}} [[Sergei Sokolov]]<br>{{URSb}} [[Dmitriy Yazov]]<br>{{URSb}} [[Valentin Varennikov]]<br>{{URSb}} [[Igor Rodionov]]<br>{{URSb}} [[Boris Gromov]]<br>[[Ficheiro:Flag of Afghanistan (1987–1992).svg|20px]] [[Babrak Karmal]]<br />[[Ficheiro:Flag of Afghanistan (1987–1992).svg|20px]] [[Mohammad Najibullah]]<br />[[Ficheiro:Flag of Afghanistan (1987–1992).svg|20px]] [[Abdul Rashid Dostum]]<br />[[Ficheiro:Flag of Afghanistan (1987–1992).svg|20px]] [[Abdul Qadir Dagarwal]]<br/>[[Ficheiro:Flag of Afghanistan (1987–1992).svg|20px]] [[Shahnawaz Tanai]]<br />[[Ficheiro:Flag of Afghanistan (1987–1992).svg|20px]] [[Mohammed Rafie]]
|comandante2 = [[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Ahmad Shah Massoud]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Abdul Haq (Afghan leader)|Abdul Haq]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Abdullah Azzam]]<br /> [[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Ismail Khan]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Gulbuddin Hekmatyar]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Jalaluddin Haqqani]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Mullah Naqib]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Abdul Rahim Wardak]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Fazal Haq Mujahid]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Burhanuddin Rabbani]]<br />[[Ficheiro:Flag of Jihad.svg|20px]] [[Osama bin Laden]] <br /> [[Ficheiro:Flag of the Pakistani Army.svg|20px]] [[Xeneral Zia-ul-Haq]]<br /> [[Ficheiro:Flag of the Pakistani Army.svg|20px]] [[Akhtar Abdur Rahman]]
|soldados1 = '''[[Forzas Armadas da Unión Soviética|Forzas soviéticas]]:'''
*115.000<ref name="Nyrop1986">{{citeCita booklibro |title=Afghanistan: A Country Study |last=Nyrop |first=Richard F. |coauthors=Donald M. Seekins |year=January 1986 |publisher=United States Government Printing Office |location=Washington, DC |isbn= |pages=XVIII–XXV |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/Afghanistan-Chapter1.pdf }}</ref>
'''[[Exército de Afganistán|Forzas afgás]]:'''
*55.000<ref>{{cite web|author=Mark N. Katz |url=http://www.mepc.org/articles-commentary/commentary/lessons-soviet-withdrawal-afghanistan |title=Middle East Policy Council &#124; Lessons of the Soviet Withdrawal from Afghanistan |publisher=Mepc.org |date=9 de marzo de 2011 |accessdate=18 de xullo de 2011}}</ref>
'''Forzas afgás:'''
 
18.000 asasinados<ref>{{citeCita booklibro|url=http://books.google.es/books?id=k86jifnA3oYC&pg=PA5&dq=osprey+russia+afghanistan&hl=es&ei=Ur2KTPWAFJCbOPqxrYgL&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=6&ved=0CE4Q6wEwBQ#v=onepage&q&f=false |title=Russia's War in Afghanistan – David C. Isby, David Isby – Google Libros |publisher=Books.google.es |accessdate=15 de febreiro de 2012}}</ref>
|baixas2 = '''Muxahidíns:'''
75.000–90.000 asasinados, +75.000 feridos (estimación)<ref>{{citeCita booklibro |url=http://books.google.es/books?id=Hz5NzJtg48kC&pg=PA115&dq=soviet+afghan+war+safronov&hl=es&ei=83SJTMybMZ6TOPGQ6MAO&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CDkQ6AEwBA#v=onepage&q=soviet%20afghan%20war%20safronov&f=false |title=War, politics and society in Afghanistan, 1978–1992 |author=Antonio Giustozzi |publisher=Hurst |year=2000|isbn=1-85065-396-8 |quote=A tentative estimate for total mujahideen losses in 1980-02 may be in the 150–180,000 range, with maybe half of them killed.}}</ref>
|baixas3 = '''Civís (Afgáns):'''
 
A '''Invasión soviética de Afganistán''' durou nove anos, dende decembro de [[1979]] ata febreiro de [[1989]]. Foi parte da [[Guerra fría]] e librouse entre as forzas lideradas polos [[Forzas Armadas da Unión Soviética|soviéticos]] e as [[República Democrática de Afaganistán|forzas afgás]] contra grupos de insurxentes de varias nacionalidades chamados [[muxahidín]]s. Os insurxentes recibiron formación militar nas veciñas [[Paquistán]] e [[República Popular da China|China]],<ref name="shichor"/> ademais de millóns de dólares de [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]], [[Reino Unido]], [[Arabia Saudita]], e outros [[país]]es<ref name='Oily'>{{cite news | title=The Oily Americans | date=May 13, 2003 | url =http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,450997-92,00.html | work =[[Time (magazine)]] | accessdate = 2008-07-08 | first1=Donald L. | last1=Barlett | first2=James B. | last2=Steele}}</ref><ref name="Brzezinski">[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-17/brzezinski1.html Interview with Dr. Zbigniew Brzezinski-(13/6/97).]</ref><ref name="Wilson">[http://www.independent.co.uk/news/obituaries/charlie-wilson-congressman-whose-support-for-the-mujahideen-helped-force-the-soviet-union-out-of-afghanistan-1898180.html Charlie Wilson: Congressman whose support for the mujahideen helped force the Soviet Union out of Afghanistan]</ref><ref name="shichor"/><ref name="unholy"/> Os máis de dez anos de guerra provocaron que moitos afgáns fuxiran do seu país, con destino principalmente en [[Paquistán]] e [[Irán]]. Ademais dos que morreron en combate, centos de miles de civís afgás foron asasinados.
 
O Despregue soviético inicial do 40º Exército en Afganistán comezou o [[24 de decembro]] de [[1979]] baixo o mando do dirixente soviético de [[Leonid Brezhnev]].<ref name=bbc>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7883532.stm "Timeline: Soviet war in Afghanistan"]. ''[[BBC News]]''. Publicado o [[17 de febreiro]] de [[2009]]. Consultado o 22 de marzo de 2009.</ref> A intervención soviética no conflito rematou ca [[Retirada soviética de Afganistán|retirada xeral das tropas]], que comezou o [[15 de maio]] de [[1988]], e concluiu o [[15 de febreiro]] de [[1989]], baixo o mando do último presidente soviético, [[Mikhail Gorbachev]] e trala firma do [[Acordos de Xenebra (1988)|Acordos de Xenebra]] entre a RDA e Paquistán; os enfrontamentos entre as tropas gobernamentais e os muxahidíns continuaron na [[Guerra Civil en Afganistán (1989–11992)|guerra civil afgá]], ata a caída do goberno da [[República Democrática de Afganistán]] en [[1992]].<ref name="bear">{{citeCita booklibro | last = Yousaf, Mohammad & Adkin, Mark | title = Afghanistan, the bear trap: the defeat of a superpower | year= 1992 | publisher = Casemate |isbn= 0-9711709-2-4| page= 159}}</ref><ref>{{cite news|url = http://www.highbeam.com/doc/1P2-1252421.html| title = The Soviets' Vietnam| publisher = ''[[The Washington Post]]''|date = 22 de abril de 1988|accessdate = 22 de decembro de 2011| quote = | author= [[Richard Cohen]]
}}</ref><ref>{{cite news| url = http://news.google.com/newspapers?nid=1291&dat=19880424&id=DIBUAAAAIBAJ&sjid=nI0DAAAAIBAJ&pg=4618,8684307| title = Afghanistan was Soviets' Vietnam| publisher = [[Boca Raton News]]| date = 24 de abril de 1988 |accessdate = 22 de decembro de 2011| quote =
}}
{{Véxase tamén|Historia de Afganistán}}
 
A [[República Democrática de Afganistán]] formouse trala [[Revolución de Saur]], o [[27 de abril]] de [[1978]]. O goberno implantou políticas en beneficio dos pobres e dos agricultores e aplicou a axenda [[Socialismo|socialista]]. Mantivo importantes relacións diplomáticas coa [[Unión Soviética]]. O [[5 de decembro]] de [[1978]], asinouse un tratado de amizade entre ambos países. O [[3 de xullo]] de [[1979]], o presidente estadounidense [[Jimmy Carter]] asinou a primeira directiva para ofrecer axuda financeira de maneira encuberta aos opositores ao goberno pro-soviético de [[Kabul]].<ref>{{citeCita booklibro|url=http://books.google.com/?id=N_hfPrIMYuEC&printsec=frontcover&dq=from+the+shadows+robert+gates#v=onepage&q=afghanistan&f=false |title=From the Shadows, Pg. 146 |publisher=Google Books |accessdate=28 de xullo de 2011|isbn=9781416543367|date=9 de xaneiro de 2007}}</ref>
 
A intervención militar rusa en Afganistán remóntase ás expansións [[Imperio ruso|tsaristas]] coñecidas como "[[O Gran Xogo|Gran Xogo]]", que mantiñan Rusia e Gran Bretaña. Esta comezou no [[século XIX]], con acontecementos como o [[Incidente de Panjdeh]], un enfrontamento militar que tivo lugar en [[1885]], cando o exército ruso se apoderou do territorio afgá ao sur do [[Amu Darya|río Oxus]], ao redor dun oasis en Panjdeh. Este interese na rexión continuou durante a era soviética, na que se destinaron millóns en axuda económica e militar a Afganistán entre os anos [[1955]] e [[1978]].<ref>Rubin, Barnett R. ''The Fragmentation of Afghanistan.'' New Haven: Yale University Press, 1995. p. 20.</ref>
 
En febreiro de 1979, a [[Revolución iraniana|revolución islámica]] derrocou ao [[Sah]] do país contiguo de Irán, que estaba apoiado polos Estados Unidos. O embaixador de Estados Unidos en Afganistán, [[Adolph Dubs]], foi secuestrado por militantes dunha organización vinculada ao movemento de [[Movemento de Países Non Aliñados|Países Non Aliñados]], coñecida como Setami Milli, e posteriormente asasinado durante un asalto levado a cabo pola policía afgá, asistida por axentes soviéticos. Esta morte provocou un importante deterioro das relacións afgano-estadounidenses.<ref>{{citeCita booklibro |last=Harrison |first=Selig |coauthors=Cordovez, Diego |title=Out of Afghanistan: The Inside Story of the Soviet withdrawal |year=1995 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=0-19-506294-9 |pages=34–35}}</ref>
 
Estados Unidos despregou vinte buques e dous portaavións no [[Golfo Pérsico]] e no [[Mar Arábigo]], e producíronse unha serie de ameazas de guerra entre Estados Unidos e Irán.<ref>{{citeCita booklibro| first= Jiri| last= Valenta| year= 1980| title= From Prague to Kabul: The Soviet Style of Invasion}}</ref>
 
En marzo de 1979 asinouse un [[Tratado de paz exipcio-israelí|tratado de paz]], apoiado polos Estados Unidos, entre Israel e Exipto. A Unión Soviética considerou que Estados Unidos sacou proveito deste tratado. Así, un [[xornal]] soviético afirmaba que Exipto e Israel se converteran nos "xendarmes do [[Pentágono]]". Os soviéticos crían que o tratado non era só un acordo de paz entre os seus antigos aliados exipcios e Israel, senón tamén unha alianza militar.<ref>{{citeCita booklibro| first= Minton| last= Goldman| year= 1984| title= Soviet Military Intervention in Afghanistan: Roots & Causes| edition=| id= }}</ref> Ademais, Estados Unidos vendeu máis de 5.000 [[mísil]]es a [[Arabia Saudita]] e abasteceu aos rebeldes leais á coroa, contrarios ao goberno [[Nasserismo|nasserista]], na [[Guerra Civil de Iemen do Norte]]. Tamén empeoraron nesa mesma época as relacións entre a Unión Soviética e [[Iraq]]. En xuño de 1978, Iraq comezou a establecer relacións cordais con países occidentais, chegando a mercar a Francia armamento de [[Italia|fabricación italiana]], aínda que a maioría o obtiña da Unión Soviética, os seus aliados do [[Pacto de Varsovia]] e China.
 
=== Revolución de Saur ===
o [[17 de xullo]] de 1973, o ex-Primeiro Ministro Daoud fíxose co poder mediante un [[Golpe de Estado]], acusando ao goberno real de corrupción e de ser o causante das mala situación económica que atravesaba o país. Este golpe, supuxo a fin da monarquía e durante o seu goberno, Daoud gozou dunha boa reputación entre boa parte da poboación afgá, aínda que non entre os partidarios do PDPA.
 
A forte oposición das faccións do PDPA foi reprimida polo réxime de Daoud. A morte de [[Mir Akbar Khyber]], un dos líderes do PDPA, en estrañas circunstancias desencadeou unha ola de protestas en Cabul contra o goberno de Daoud, nas que foron arrestados varios dos principais dirixentes do PDPA.<ref>{{cite journal|last=Hilali|first=A. Z.|title=The Soviet Penetration into Afghanistan and the Marxist Coup|journal=The Journal of Slavic Military Studies|volume=18|year=2005|page=709|issue=4|doi=10.1080/13518040500354984}}</ref><ref>{{citeCita booklibro|last=Bradsher|first=Henry S.|title=Afghanistan and the Soviet Union|location=Durham|publisher=Duke Press Policy Studies|year=1983|pages=72–73}}</ref>
 
O [[27 de abril]] de [[1978]], o [[Exército Nacional Afgá|exército afgá]], que simpatizaba co PDPA, derrocou a Daoud e executouno posteriormente xunto con algúns membros da súa familia.<ref>{{citeCita booklibro|last=Garthoff|first=Raymond L.|title=Détente and Confrontation|location=Washington D.C.|publisher=The Brookings Institute|year=1994|page=986}}</ref> Nur Muhammad Taraki, [[Secretario Xeral]] do PDPA, converteuse en presidente dun Consello Revolucionario, así como no Primeiro Ministro da República Democrática de Afganistán, que acababa de ser creada.
 
=== Faccións dentro do PDPA ===
Afganistán xa recibiu axuda económica rusa no ano [[1919]], pouco despois da [[Revolución Rusa de 1917|Revolución Rusa]], cando o novo goberno se enfrontaba á [[Guerra Civil Rusa|Guerra Civil]]. Subministraron [[arma]]s de pequeno calibre, munición, e uns cantos avións, e (segundo fontes soviéticas) un millón de [[rublo]]s de ouro, para apoiar á resistencia afgá durante a [[Terceira Guerra anglo-afgá]]. En [[1942]], a URSS volveu axudar ás Forzas Armadas de Afganistán, con avións e armamento, e establecendo centros de formación en [[Tashkent]] ([[República Socialista Soviética de Usbequistán]]). A cooperación militar entre os dous países asentouse en [[1956]], e os acordos de máis importancia producíronse na década de [[1970]], na que a URSS enviou conselleiros e especialistas. A Unión Soviética construíu así mesmo unha extensa rede de infraestruturas, participou na construción de universidades, institutos politécnicos, hospitais, infraestruturas civís, centrais eléctricas e colexios locais.
<!-- Sen traducir
In 1978, President [[Mohammed Daoud Khan|Daud Khan]] began to take initiatives for building the massive military after witnessing the [[India]]'s nuclear test, ''[[Smiling Buddha]]'', to counter Pakistan's [[Pakistan Armed Forces|armed forces]] and Iranian [[Iranian military|military influence]] in Afghanistan's politics. A final pre-war treaty, signed in December 1978, allowed the PDPA to call upon the Soviet Union for military support.<ref>{{citeCita booklibro|title=The Soviet Afghan-War: How a Superpower Fought and Lost|author=The Russian General Staff|editor=Lestwer W. Grau, Michael A. Gress|publisher=[[University Press of Kansas]]|page=10|isbn=0-7006-1186-X|year=2002}}</ref>
{{rcita|right|We believe it would be a fatal mistake to commit ground troops. [...] If our troops went in, the situation in your country would not improve. On the contrary, it would get worse. Our troops would have to struggle not only with an external aggressor, but with a significant part of your own people. And the people would never forgive such things"|Alexei Kosygin, the Chairman of the USSR Council of Ministers, in response to Taraki's request for Soviet presence in Afghanistan<ref>{{citeCita booklibro | author = Walker, Martin | title = The Cold War and the Making of the Modern World | publisher = [[HarperCollins|Fourth Estate]] | year = 1993 | isbn = 978-1-85702-004-9 | page = 253 }}</ref>|}}
 
In 2009, the [[British Broadcasting Corporation|BBC]] republished a Soviet booklet on Afghanistan first published in 1987, giving vital tips to Internationalist soldiers and officers.<ref name="BBC, 1979">{{cite news|last=Press Release|title=Tips for Soviet in Afghanistan|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7885644.stm|accessdate=March 2, 2012|newspaper=BBC, 1979|date=February 13, 2009}}</ref>
 
Following the Herat uprising, President [[Nur Muhammad Taraki|Taraki]] contacted [[Alexei Kosygin]], [[Premier of the Soviet Union|chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|USSR Council of Ministers]], and asked for "practical and technical assistance with men and armament". Kosygin was unfavorable to the proposal on the basis of the negative political repercussions such an action would have for his country, and he rejected all further attempts by Taraki to solicit Soviet military aid in Afghanistan.<ref>{{citeCita booklibro | author = Misdaq, Nabi | title = Afghanistan: Political Frailty and External Interference | publisher = [[Taylor & Francis]] | year = 2006 | isbn = 978-0-415-70205-4 | page = 134 }}</ref> Following Kosygin's rejection Taraki requested aid from [[Leonid Brezhnev]], the [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|general secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]] and [[List of heads of state of the Soviet Union|Soviet head of state]], who warned Taraki that full Soviet intervention "would only play into the hands of our enemies – both yours and ours". Brezhnev also advised Taraki to ease up on the drastic social reforms and to seek broader support for his regime.<ref>{{citeCita booklibro | author = Grigory, Paul | title = Lenin's Brain and Other Tales from the Secret Soviet Archives | publisher = [[Hoover Press]] | year = 2008 | isbn = 978-0-8179-4812-0 | page = 121 }}</ref>
 
In 1979, Taraki attended a conference of the [[Non-Aligned Movement]] in [[Havana]], Cuba. On his way back, he stopped in Moscow on March 20 and met with Brezhnev, [[Ministry of Foreign Affairs (Soviet Union)|foreign minister]] [[Andrei Gromyko]] and other Soviet officials. It was rumoured that Karmal was present at the meeting in an attempt to reconcile Taraki's Khalq faction and the Parcham against Amin and his followers. At the meeting, Taraki was successful in negotiating some Soviet support, including the redeployment of two Soviet armed divisions at the Soviet-Afghan border, the sending of 500 military and civilian advisers and specialists and the immediate delivery of Soviet armed equipment sold at 25 percent below the original price; however, the Soviets were not pleased about the developments in Afghanistan and Brezhnev impressed upon Taraki the need for party unity. Despite reaching this agreement with Taraki, the Soviets continued to be reluctant to intervene further in Afghanistan and repeatedly refused Soviet military intervention within Afghan borders during Taraki's rule as well as later during Amin's short rule.<ref>{{citeCita booklibro | author = Rasanayagam, Angelo | title = Afghanistan: A Modern History | publisher = [[I.B.Tauris]] | year = 2005 | isbn = 978-1-85043-857-9 | pages = 86–88 }}</ref>
-->
 
381.175

edicións