Abrir o menú principal

Cambios

ampliación
{{1000}}
{{Taxobox
| name = Mamíferos<br>''Mammalia''
| fossil_range = 225–0 Ma[[triásico]] (Kemp)final ou 167–0 Ma (Rowe)[[holoceno|actualidade]]
| image = Mammal Diversity 2011.png
| image_caption = Exemplos de varias ordes de mamíferos.
}}
 
Os '''mamíferos''' ('''''Mammalia''''') son unha [[clase (bioloxía)|clase]] de [[amniotas]] que se caracterizan pola súa [[homeotermia]]. Distínguénse de outros amniotas, como o son os réptiles e as aves, pola mandíbula inferior formada por un único [[óso]], o [[dentario]], por tres ósos medios [[Cadea de ósos do oído|na cadea de ósos o oído]], por dentes moi especializados, pola presenza dun [[padal secundario]], pola de [[Pelo|pelaxe]], un [[olfacto]] moi desenvolvido, polo seu [[neocórtex]] e pola produción de [[leite]] das [[femia]]s para alimentar ás suas crías. O cerebro dos mamíferos regula a tempratura corporar e o [[sistema circulatorio]], incluído o [[corazón]]. Os mamíferos abranguen aos animais máis grandes do planeta, as baleas [[Balaenopteridae|roquais]], así como os máis intelixentes ou con maior capacidade cognitiva; como son os [[elefante]]s, algúns [[primate]]s e [[cetáceo]]s. Antomicamente, o corpo é de catro patas adaptadas aos medios terrestres, mais algúns mamíferos están adaptados á vida mariña, arbórea, no aire ou sobre dúas pernas. O grupo máis grande de mamíferos, os [[Eutheria|placentais]] teñen [[placenta]] e alimentan as crias despois do remate do empreñe. O tamaño dos mamíferos vai de tan só 30 ou 40 milímetros a 33 metros de longo.
 
A ciencia que estuda os mamíferos denomínase [[terioloxía]].
=== Taxonomía ===
Os mamíferos viventes na actualidade pódense agrupar en dúas subclases principais:
* Subclase ''[[Prototheria]] (ou [[Monotremata]])'': con reprodución ovípara e as glándulas mamarias aínda non desenvolvidas por completo; 4 especies en 3 xéneros, 2 familias e 1 orde, a dos ''[[Monotremata]]''.
* Subclase ''[[Theria]]'': os mamíferos non ovíparos; subdivídense en dúas infraclases:
** Infraclase ''[[Metatheria]]'' (ou ''[[Marsupialia]])'': reprodución vivípara, pero sen placenta ou con ela moi reducida; 270 especies, 77 xéneros, 16 familias, 1 orde.
** Infraclase ''[[Eutheria]]'' (ou ''[[Placentalia]]''): xa con produción vivípara placentaria e coas glándulas mamarias plenamente desenvolvidas; 4.000 especies, 970 xéneros, 112 familias, 18 ordes.
 
=== Ordes ===
Segundo a obra máis aceptada actualmente polos [[terioloxía|teriólogos]], o ''[[Mammal Species of the World]]'', a clase comprende as seguintes ordes:<ref>Wilson & Reeder (2005): [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp ''Mammal Species of the World].</ref>
;<big>Clase ''Mammalia''</big>
* '''Subclase ''[[Prototheria]]'''''
** Orde ''[[Monotremata]]''
* '''Subclase ''[[Theria]]''
** Infraclase ''[[Marsupialia]]''
*** Magnorde ''[[Ameridelphia]]''
**** Orde ''[[Didelphimorphia]]''
**** Orde ''[[Paucituberculata]]''
*** Magnorde ''[[Australidelphia]]''
**** Orde ''[[Microbiotheria]]''
**** Orde ''[[Notoryctemorphia]]''
**** Orde ''[[Dasyuromorphia]]''
**** Orde ''[[Peramelemorphia]]''
**** Orde ''[[Diprotodontia]]''
** Infraclase ''[[Placentalia]]''
*** Superorde ''[[Afrotheria]]''
**** Orde ''[[Tubulidentata]]''
**** Orde ''[[Sirenia]]''
**** Orde ''[[Afrosoricida]]''
**** Orde ''[[Macroscelidea]]''
**** Orde ''[[Hyracoidea]]''
**** Orde ''[[Proboscidea]]''
*** Superorde ''[[Xenarthra]]''
**** Orde ''[[Cingulata]]''
**** Orde ''[[Pilosa]]''
*** Superorde ''[[Euarchontoglires]]''
**** Orde ''[[Scandentia]]''
**** Orde ''[[Dermoptera]]''
**** Orde ''[[Primates]]''
**** Orde ''[[Rodentia]]''
**** Orde ''[[Lagomorpha]]''
*** Superorde ''[[Laurasiatheria]]''
**** Orde ''[[Erinaceomorpha]]''
**** Orde ''[[Soricomorpha]]''
**** Orde ''[[Chiroptera]]''
**** Orde ''[[Pholidota (animal)|Pholidota]]''
**** Orde ''[[Carnivora]]''
**** Orde ''[[Perissodactyla]]''
**** Orde ''[[Artiodactyla]]''
**** Orde ''[[Cetacea]]''
 
Modernos investigadores, como Montgelard, Catzeflis e Douzery, en 1997, reunen nun [[clado]], o dos ''[[Cetartiodactyla]]'', as clásicas ordes dos ''Cetacea'' e os ''Artiodactyla''.<ref name=W>[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=370511 ''Cetartiodactyla''] no [[WoRMS]].</ref>
 
O ''[[World Register of Marine Species]]'' dalle aos ''Cetartiodactyla'' a categoría de [[orde (bioloxía)|orde]], polo que habería que considerar aos cetáceos e aos artiodáctilos como [[orde (bioloxía)|subordes]].<ref name=W/>
 
Pola súa parte, a ''Animal Diversity Web'' outorga a este grupo a categoría de [[orde (bioloxía)|superorde]], incluído as ordes de cetáceos e artiodáctilos.<ref> [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/accounts/Cetartiodactyla/classification/ ''Cetartiodactyla''] en ADW.</ref>
 
=== Filoxenia ===
==== Relacións filoxenéticas ====
,_______ ''[[Morganucodonta]]'' +
|
|___|___ ''[[Multituberculata]]'' +
|
| ,__ ''[[Metatheria]]'' (marsupiales)
|___ ''[[Theria]]''___|
|__ ''[[Eutheria]]''
 
==== Árbore filoxenética ====
Cladograma,<ref name=Liaoconodon2011>[http://www.nature.com/nature/journal/v472/n7342/full/nature09921.html?WT.ec_id=NATURE-20110414#/supplementary-information]Meng ,Wang e Li. Transitional mammalian middle ear from a new Cretaceous Jehol eutriconodont. Nature. Vol 472, 7342. páx 181–185. 2011.</ref>
con mamíferos, grupo Mammalia, como principal.
<center>
{{clade
|label1=''[[Mammaliaformes]]''
|1={{clade
|1=''[[Morganucodontidae]]''
|2={{clade
|1=''[[Docodonta]]''
|2={{clade
|1=''[[Haldanodon]]''
|label2='''''Mammalia'''''
|2={{clade
|1=''[[Australosphenida]]'' (inclúe ''[[Monotremata]]'')
|2={{clade
|1=''[[Fruitafossor]]''
|1={{clade
|1=''[[Haramiyavia]]''
|2=''[[Multituberculata]]''
}}
|2=''[[Tinodon]]''
|3=''[[Eutriconodonta]]'' (inclúe a ''[[Gobiconodonta]]'')
|4=''[[Trechnotheria]]'' (inclúe ''[[Theria]]'')
}}
}}
== Véxase tamén ==
{{Commons|Category:Mammalia}}
 
* [[Lista dos mamíferos de Galicia]]
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro| autor =Yosy Cartelle e Juan Ignacio Díaz d'a Silva| título =Guía dos mamíferos de Galicia| ano =2007| publicación =A Coruña: Baía Edicións| id = ISBN 978-84-96893-20-7}}
* Wilson, D. E. & D. M. Reeder, editors (2005): [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp ''Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference'']. Third edition. The Johns Hopkins University Press. Baltimore, Maryland, USA. ISBN 0-8018-8221-4.
 
=== Outros artigos ===
* [[Lista dos mamíferos de Galicia]]
* [[Terioloxía]]
 
[[Categoría:Mamíferos| ]]
25.388

edicións