Diferenzas entre revisións de «Fitopatoloxía»

m
Bot - Trocar uso de {{Referencias}} por {{Listaref}}; cambios estética
(corrixo "soen" por "adoitan" ou "acostuman")
m (Bot - Trocar uso de {{Referencias}} por {{Listaref}}; cambios estética)
 
Por outra banda os patóxenos poden presentar diferentes graos de dependencia do seu hospedador, diferénciase habitualmente dous grupos de [[parasito]]s:
* Os parasitos estritos, son altamente dependentes do hospedador. Polo xeral non matan as células das que se nutren. Son específicos ou de moi estreito rango de hóspedes existindo ás veces diferentes cepas ou [[patovar]]es que só poden atacar a especies o incluso razas concretas de plantas.
* Os [[Saprotofia|saprófitos]] teñen un amplo rango de hospedadores, é dicir que son polífagos. Matan a célula por mecanismos encimáticos antes de se alimentar do seu contido. poloxeral son organismos [[descompoñedor]]es de materia morta que en casos concretos de frouxidade no hospedador poden colonizar tecidos vivos.
O concepto de susceptibilidade é importante á hora de analizar a incidencia e severidade dun patóxeno nun vexetal. Considérase que unha planta é susceptíbel cando posúe a calidade de se converter en sede dunha infección, é dicir, de servir de hospedador a un patóxeno. Deste xeito unha planta é susceptíbel a un patóxeno cando este é quen de penetrar, infectar e orixinar na planta os síntomas característicos da enfermidade.
 
Concepto oposto á susceptibilidade é a resistencia, propiedade dunha planta para se opor á penetración e, polo tanto, á infección, non aparecendo síntomas. Esta susceptibilidade pode ser natural, ou inducida segundo dependa de factores xenéticos ou estea influída polo medio ambiente. Unha calidade intermedia entre susceptibilidade e resistencia é a tolerancia. Unha planta é tolerante cando o patóxeno pode penetrar mais non aparece infección nin síntomas.
 
No desenvolvemento dunha doenza pódense diferenciar diferentes etapas:
* Contaminación. É a chegada do patóxeno ou do axente infeccioso ou [[inóculo]] (por exemplo [[espora]]s de fungos) ás proximidades do hospedador.
* Penetración do patóxeno. Que pode realizarse quer a través do tecido san da planta para o que o patóxeno ha posuír estruturas (como [[estilete]]s de [[nematodos]]) ou [[encima]]s dixestivas que degraden eses tecidos; quer a través de feridas ou fendas naturais da superficie da planta (como [[estoma]]s).
* Infección. É o proceso no que o patóxeno toma contacto coas células do hospedador das que após vai alimentarse.
* Incubación. É o intervalo de tempo que transcorre entre a infección e a aparición de síntomas. Depende a súa duración en gran medida do tipo de patóxeno e dos órganos aos que ataca.
* Difusión ou invasión. Durante esta etapa o patóxeno espállase mais aló dos primeiros tecidos colonizados. Patóxenos moi específicos adoitan limitarse a áreas concretas da planta, porén outros patóxenos son quen de colonizar diversos tecidos.
* Reprodución do patóxeno. Varios grupos de patóxenos producen as súas estruturas reprodutoras no interior do hospedador, tal é o caso de fungos, virus e bacterias entre outros.
* Diseminación o dispersión do patóxeno. As estruturas reprodutoras do patóxeno acadan a superficie do hospedador e son espalladas no medio para, quer colonizar novas plantas quer para se manter no exterior coma estruturas de resistencia.
* Supervivencia. As estruturas de resistencia como [[esclerocio]]s en fungos ou quistes en nematodos mantéñense no medio ambiente sempre que as condicións ambientais non sexan as axeitadas para infectaren un novo hospedador.
 
=== Clasificación dos patóxenos de plantas ===
As principais doenzas causadas polos fungos son [[mildio]]s, [[oídio]]s, [[ferruxe (botánica)|ferruxes]], carbóns, [[bugallo]]s e deformacións, [[necrose]]s, [[chancro]]s, murchamentos foliares, vasculares, etc., podremias radiculares, de flores, de froitos, etc. e micose post-recolección, etc.
===== Basidiomicetos (Basidiomycetes) =====
* [[Ustilaginomycetes]] (carbóns)
** [[Entorrhizomycetidae]]
** [[Ustilaginomycetidae]]
** [[Exobasidiomycetidae]]
*** ''[[Tilletia caries]]''
* [[Urediniomycetes]] ([[Ferruxe (botánica)|ferruxes]])
** ''[[Coleosporium tussilaginis]]''
** ''[[Puccinia]]''
** ''[[Cronartium]]''
* [[Hymenomycetes]]
** [[Exobasidiales]] (parasito de [[Ericaceae]] principalmente)
*** ''[[Exobasidium vaccinii]]''
** [[Auricolariales]]
*** ''[[Rhizoctonia]]''
** [[Polyporales]] (Aphyllophorales ou fungos isqueiros)
*** ''[[Podremia da raíz por Phymatotrichum|Phymatotrichum]]''
*** ''[[Fomitopsis pinicola]]''
*** ''[[Heterobasidion annosum]]''
** [[Agaricales]] (''[[Armillaria]]'')
*** ''[[Armillaria mellea]]''
*** ''[[Armillaria ostoyae]]''
 
===== Oomicetos (Oomycetes) =====
 
* [[Pythiales]]
** [[Pythiaceae]]
*** ''[[Phytophthora]]'' (fitóftora)
**** ''[[Phytophthora infestans]] '' (mildio do pataqueiro, borralla da pataca ou néboa da pataca)
**** ''[[Phytophthora ramorum]] ''
**** ''[[Phytophthora cinnamomi]] ''
*** ''[[Pythium]] ''
* [[Peronosporales]]
** [[Peronosporaceae]]
*** ''[[Plasmopara viticola]]''
*** ''[[Peronospora farinosa]]''
** [[Albuginaceae]]
*** ''[[Albugo candida]]''
 
===== Quitridiomicetos (Quitridiomycetes) =====
** ''[[Synchytrium endobioticum]]''
 
===== Deuteromicetos (Deuteromycetes) =====
** ''[[Rhizosphaera kalkhoffii]]''
** ' [[Kabatina juniperi]]''
** ''[[Sirococcus conigenus]]''
 
==== Procariotas ====
As bacterias tipicamente colonizan espazos intercelulares en distintos órganos ou o [[xilema]] arrodeadas de polisacáridos superficiais, fundamentalmente exopolisacáridos (EPS) que aumentan a súa virulencia. Moitas segregan toxinas que causan danos celulares, entre elas encimas que degradan paredes celulares. Algunhas, como ''[[Agrobacterium tumefaciens]]'' transfiren parte do seu ADN nun [[plásmido]], o [[ADN-T]], á célula hóspede. Os [[xene]]s esenciais para a infección (xenes de resposta hipersensíbel, hrp) aparecen asociados nun clúster de patoxenicidade. Moitos dos cales son semellantes ao de bacterias patóxenas en animais, posibelmente por mor á transferencia horizontal e posterior evolución até se especializar na infección de distintos hóspedes.
* [[Bacterias]]
** ''[[Agrobacterium]]''
*** ''[[Agrobacterium tumefaciens]]''
** ''[[Erwinia]]''
*** ''[[Erwinia amylovora]]''
** ''[[Xanthomonas]]''
*** ''[[Xanthomonas campestris]]''
** ''[[Pseudomonas]]''
*** ''[[Pseudomonas syringae]]
*** ''[[Ralstonia solanacearum]]
** ''[[Corynebacterium]]
** ''[[Streptomyces]]
*** ''[[Streptomyces scabies]]
* [[Actinobacteria]]
* [[Micoplasma]]s
** [[Spiroplasma]]s
** [[Fitoplasma]]s
 
==== Virus e viroides ====
 
A meirande parte dos virus que atacan a plantas son virus ARN monocatenarios.
* [[Carlaviridae]]
** [[Virus do mosaico]] do lamigueiro PopPMV ('' Poplar Panicum mosaic virus '')
* [[Closteroviridae]]
** [[ Virus da tristeza dos cítricos]], CTV (''Citrus tristeza virus'')
* [[Cucumoviridae]]
** [[Virus do mosaico da maceira]], ApMV (''Apple mosaic virus'')
* [[Ilarviridae]]
** [[Virus do ananismo da ameixeira]] PDV (''Prune dwarf virus'')
* [[Luteoviridae]]
** [[Virus do ananismo amarelo do orxo]], BYDV (''Barley yellow dwarf virus'')
* [[Nepoviridae]]
** [[Virus do entrenó da vide]] GFLV (''Grapevine fanleaf virus'')
* [[Potexviridae]]
** [[Virus X da pataca]] PVX ('' Potato virus X '')
* [[Potyviridae]]
** [[Virus Y da pataca]] PVY ('' Potato virus Y '')
* [[Tobamoviridae]]
** [[Virus do mosaico do tabaco]], TMV (''Tobacco mosaic virus '')
* [[Caulimoviridae]]
** [[Virus do mosaico da coliflor]], CaMV (''Cauliflower mosaic virus '')
* Virus non agrupados.
** [[Virus do mosaico amarelo do trigo]], WYMV (''Wheat Yellow Mosaic Virus'')
 
==== Nematodos (Nematoda) ====
Son importantes familias de plantas parasitas e hemiparasitas:
* [[Santalales]]
** ''[[Englerina]]
** [[Misodendraceae]]
** [[Olacaceae]]
*** ''[[Ximenia]]
** [[Loranthaceae]]
** [[Santalaceae]]
* [[Malpighiales]]
** [[Rafflesiaceae]]
* [[Lennoaceae]]
** Só algunhas especies
 
== Factores abióticos ==
=== Desordes abióticas ou fisiolóxicas ===
Desordes abióticas significantes causadas pola contorna que arrodea as plantas, é dicir, son abióticas, porque as súas alteracións fisiolóxicas danse de xeito natural.
* Naturais
** [[Seca]]
** Dano por conxelación ou fracturas por mor da [[neve]] ou a [[sarabia]]
** [[Asolagamento]]s e má drenaxe
** Deficiencia de [[nutriente]]s
** Deposición de sales e/ou exceso de minerais solúbeis
** [[Vento]] (desecamento producido polo vento, e fractura por [[furacán]]s e [[tornado]]s)
** [[Iluminación física|Iluminación]] sexa por exceso ou por deficiencia.
** [[Incendio forestal|Incendios forestais]] (incluídos os lumes producidos pola man do home)
** Intoxicación por diversos axentes químicos como altas concentracións de aluminio ou cobre nos solos ou altas concentracións de ozono. Tamén queimas por aplicacións foliares (fitotoxicidade).
* Acción do home (non é un factor abiótico, mais se acostuma a considerar como tal)
** [[Solo]]: esmagamento do chan > solo
** [[Polución]] do ar ou do solo
** [[Herbicida]]s sobre-aplicación
** Falla de formación das persoas encargadas do manexo de plantas
== Notas ==
{{ReferenciasListaref}}
== Véxase tamén ==
=== Outros artigos ===
 
[[Categoría:Fitopatoloxía| ]]
[[Categoría: Agricultura]]
393.002

edicións