Diferenzas entre revisións de «Frauta»

corrixo *armónico e outros
(sigo)
(corrixo *armónico e outros)
Durante a Idade Media desenvolvéronse varios modelos de frautas dobres, ás veces tratábase de dous instrumentos separados que eran tocados xuntos e, noutros casos, dun instrumento construído xa como tal con dous tubos que nuns casos eran paralelos -como no caso do [[diple]] - e outros en ángulo, como o que toca un dos anxos músicos no retablo de [[Jaume Ferrer Bassa |Ferrer Bassa]]. De feito, xa na [[Grecia clásica]] existiran aulos dobres, en ángulo, segundo se pode ver en multitude de representacións pictóricas sobre cerámica.
 
Cara ao [[século XIV]] a frauta travesa aparece en varias fontes mencionada como'' frauta alemá'', sen dúbida debido ao arraigamento que este instrumento tivo naquelas terras, mentres que a frauta de pico ou rectorecta coñecíase como'' frauta de Inglaterra''. Durante a Idade Media, todas as frautas -excepto os modelos de tesituras máis agudas- foron sempre consideradas instrumento de 'música baixa', é dicir de sonoridadsonoridade suave, doce ata (pensemos na'' frauta de pico ''denominada tamén'' frauta doce''), especialmente adecuadas para a música de interiores, e cun notable predicamento na iconografía relixiosa, especialmente nos abundantes'' concertos de anxos'' da [[pintura gótica]] e posterior, nos que a [[Virxe María]] aparece rodeada de anxos tocando instrumentos.<ref>Rodríguez Suso, Carmen (1988): Un ejemplo de iconología musical: María Lactans y los Angeles en la Cataluña bajomedieval. Musiker: cuadernos de música, ISSN 1137-4470, Nº. 4, 1988, pags. 7-34</ref>
 
En Europa, desenvolvéronse moitas tipoloxías de frautas na música tradicional e a folclórica, a inmensa maioría delas sopradas polo extremo do tubo e con canle de aire (ademais dalgunhasde algunhas zonas que se han decantadodecantaron máis ben polas frautas de pan). En cambio, no ámbito da música clásica as relacións entre as frautas de pico e as travesas foi bastante diferentes.
 
No [[música renacentista | Renacemento]] e no [[música barroca | Barroco]] conviven ámbolos dous tipos de instrumentos. A frauta de pico, ao longo do [[século XVI]] desenvólvese nunha familia integrada por unha serie de instrumentos de características prácticamentepracticamente idénticas, con afinacións diferentes -con predominio das frautas en do e fa- que permiten de tocar música polifónica cun timbre homoxéneo. En cambio, a frauta travesa, non chegou a desenvolver unha familia comparable á da envergadura da frauta de pico, aínda que [[Alexander Agricola]] no seu tratado'' música instrumental deudsch'' do 1528 mostra unha familia de catro frautas travesas de tamaños e tesituras diferentes. Aínda que unha parte da literatura barroca para frauta permite ser tocada con ámbolos tipos de frauta, aínda que se adapte máis ben a unha que á outra, tamén hai mostras de música exclusivamente pensada para unha e non para a outra. Constitúen un exemplo do primeiro caso as sonatas para un instrumento melódico e baixo continuo que [[Haendel]] publicou como acompañados cunha serie de instrumentos entre as que se atopan ámbolos tipos de frautas, ademais do [[violín]] ou o [[oboe]], o certo é que algunhas son máis indicadas para un destes instrumentos. En cambio, [[Johann Sebastian Bach]] acompaña con dúas frautas de pico a o [[concertino]] no seu segundo [[concertos de Brandenburgo | concerto de Brandeburgo]], pero cunha frauta travesa para o quinto da mesma serie .
 
No [[Música do clasicismo| Clasicismo]] a frauta traveseiratravesa xa era prácticamente a única empregada nos ámbitos da música de concerto e a [[ópera]], só personaxes de baixa extracción social como Papageno en [[Die Zauberflöte|A frauta máxica ]] de [[Mozart]] tocan outros tipos de frauta como a frauta de pan. Construída en madeira, deu un salto cualitativo importante no momento en que [[Theoblad Böhm]] ([[1794]] - [[1881]]) inventou e aplicoulle un sistema de claves que facilitaba a execución á vez que incrementaba sustancialmente as posibilidades; un sistema que máis tarde adaptaría e aplicaría a outros instrumentos de vento -madeira. Posteriormente, a frauta traveseiratravesa pasaríasepasaría a construirse en metal. Ao longo do [[século XIX]] igual como sucedeu con tantos outros instrumentos de vento, a frauta traveseiratravesa de orquesta foi obxecto de experimentacións diversas, entre outras a do mesmo Boehm, ou as diferentes formas que se buscaban para construír frautas de tesituras máis graves.
 
Pola súa banda, a frauta de pico renaceu a unha escala importante ao longo do século XX, en dous terreos diferentes. Por unha banda, para a interpretación da [[música antiga]] con criterios e instrumentos o máis próximos posible aos da época en que fora creado o repertorio. Por outra banda, e unha vez feitas algunhas adaptacións como a fabricación industrializada a prezos económicos, a experimentación con plásticos diversos, e a adaptación do sistema de dixitación a unha modalidade máis simple, o instrumento popularizouse no mundo da educación musical na escola.
O seu son depende esencialmente, por un lado, da natureza e da dirección da onda do ar e, por outro, da lonxitude da columna do ar.
 
A produción dos sons, na frauta, como en calquera instrumento de vento cun tubo resoador, vén determinada polas chamadas ''[[principio de Bernoulli|leis de Bernouilli]]'' segundo as cales a frecuencia (e, polo tanto, a [[altura (música)|altura]]) do son producido é inversamente proporcional á lonxitude do tubo que vibra, e directamente proporcional á velocidade que ten o fluído (o ar neste caso) que hai dentro do tubo. Doutra banda, os tubos abertos poden producir o ton fundamental e todos os seus armónicosharmónicos, mentres que os cercados só producen o fundamental e os armónicosharmónicos impares. Finalmente dous tubos da mesma lonxitude, nos cales o ar vibra coa mesma velocidade, pero de forma que un sexa aberto e o outro cercado, o son fundamental que produce o tubo pechado ten unha frecuencia que é a metade que o outro, é dicir, que soa unha [[oitava]] inferior. Finalmente, cabe engadir que os tubos que teñen un diámetro especialmente pequeno en relación á súa lonxitude facilitan moito a produción de armónicosharmónicos (e resulta difícil producir o son fundamental). De acordo con isto, a produción dos sons de diferentes alturas nunha frauta pódese facer de xeitos moi diversos:
 
* Modificando a presión da columna de ar que se fai incidir sobre o bisel: a unha presión maior corresponde un son algo máis agudo, de forma que a variación continua de presión pode producir un son que fluctúa na súa [[altura (música)|altura]], producindo un tipo de [[glissando]] de ámbito máis ben reducido. Esta variación tamén se pode facer de xeito descontinuo, para obter sons separados e articulados de altura diferente.
 
* Modificando a presión da columna de aire pero nunha magnitude máis grande que no caso anterior: o aumento da presión e, polo tanto, da velocidade do aire dentro do tubo sonoro forza a variar o modo de vibración desta, de forma que deixa de soar a nota que soaba ata entón e pasa a soar un [[armónicoharmónico]] superior.
 
*Modificando a lonxitude do tubo sonoro. A altura do son producido é inversamente proporcional á lonxitude do tubo sonoro. Na maioría de frautas esta alteración é descontinua dado que a lonxitude da columna de aire dentro do tubo modifícasese modifica tapando e destapando buracos, pero nas frautas de pistón ou de émbolo esta modificación é continua e produce un efecto de glissando.
 
O son fundamental da frauta é o [[Dó (música)|Dó3]], a partir do cal a extensión do instrumento é de 3 oitavas, grazas aos harmónicos 2 e 4 (oitava e dúo oitavo), cuxa emisión é obtida pola modificación da presión do sopro.<ref>{{cita web|url=http://agnazare.ccems.pt/EB23EMUS/instrumentos/flauta.htm|título=Instrumentos -Frauta|publicado=agnazare.ccems.pt|lingua=pt|dataacceso=17 de febreiro de 2012}}</ref>
* Frautas de recipiente. Teñen a particularidade de que o resoador non ten forma tubular e si globular. Algunhas teñen buracos e poden articular algún tipo de melodía, pero outros son simples chifres. Os chifres metálicos máis habituais son deste tipo. Algúns son feitos de arxila. Hainos que se sopran no extremo, sen portelo, e outros con bisel despois da canle de aire e do portelo. Na cultura [[azteca]] foron moi frecuentes, feitas con [[arxila]] e representan seres mitolóxicos diversos. Tamén a [[ocarina]] forma parte desta tipoloxía, do mesmo xeito que o'' xun'' chinés e varias frautas globulares africanas.
 
[[Ficheiro:Western concert flute.jpg|miniatura|280px|Diagrama dunha [[frauta traveseiratravesa]].]]
* Frautas traveseirastravesas. Están estendidas en áreas moi extensas. Desde o [[Xapón]] (frauta'' Fuye'', feita de cana de [[bambú]]), pasando polo'' ty'' ou'' ti-tzu'' da [[República Popular da China|China]], e o bansuri da [[India]], ademais das propias de [[México]] -en cerámica- ou [[Sudáfrica]]. Desde o [[século XVI]], varios [[exército]]s europeos comezaron a empregar como instrumento militar, tanto nas batallas como nas paradas e outros demostracións, un tipo de frauta traveseiratravesa pequena e aguda coñecida nome [[pífano]], que foi inmortalizada por [[Édouard Manet]] no cadro que leva o mesmo nome. Na tradición da música clásica, aá parte da frauta traveseiratravesa en do, existe o frautín -que non incorporou un dos cambios máis importantes experimentados pola frauta traveseiratravesa e séguese facendo de madeira- que soa unha oitava máis aguda que a traveseira e que abunda nas orquestracións desde finais do [[século XIX]]. Separadamente, pero menos utilizadas que este, tamén existen a frauta contralto e a frauta baixa.
 
 
54.976

edicións