Abrir o menú principal

Cambios

en revision e amplicación
{{en uso}}
[[Ficheiro:Sardina pilchardus.jpg|miniatura|Xoubas ou parrochas|miniatura|300px]]
{{Taxobox
As '''sardiñas''' (''Sardina pilchardus'', Walbaum 1792) son [[peixe]]s da familia ''[[Clupeidae]]''. Cando son pequenas, denomínanse '''xoubas''' nas [[Rías Baixas]]<ref>Ríos Panisse recolle de Cornide, Cuveiro, Valladares ou Crespo Pozo, o nome de ''xouba'' para o [[bocarte]] (''Engraulis encrasicholus''), probablemente a causa dun erro de identificación polas semellanzas entre as dúas especies.</ref>, e '''parrochas''' nas [[Rías Altas]].
| name = Sardiña<br>''Sardina pilchardus''
[[Ficheiro:| image = Sardiña (Sardina pilchardus).jpg|Sardiñas amoreadas|miniatura|225px]]
| image_caption = [[Sardiña]]s
| image_width = 260px
| regnum = ''[[Animalia]]''
| phylum = ''[[Chordata]]''
| suphylum = ''[[Vertebrata]]''
| classis = ''[[Actinopterygii]]''
| subclassis = ''[[Neopterygii]]''
| infraclassis = ''[[Teleostei]]''
| superordo = ''[[Paracanthopterygii]]''
| ordo = ''[[Clupeiformes]]''
| subordo = ''[[Clupeoidei]]''
| familia = ''[[Clupeidae]]''
| subfamilia = ''[[Clupeinae]]''
| genus = '''Sardina'''
| genus_authority = [[Grigore Antipa|Antipa]], 1904 <ref name=W1>[http://marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=125720 ''Sardina''] en WORMS.</ref>
| species = '''S. pilchardus'''
| binomial = Sardina pilchardus
| binomial_authority = [[Johann Julius Walbaum|Walbaum]], 1972 <ref name=W1/>
| synonyms =
* ''Alosa pilchardus'' <small>(Walbaum, 1792)</small> <ref name=W2>[http://marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=126421 ''Sardina pilchardus''] en WORMS.</ref>
* ''Arengus minor'' <small>[[Cornide Saavedra|Cornide]], 1788</small>
* ''Clupanodon sardina'' <small>Risso, 1827</small>
* ''Clupea harengus pilchardus'' <small>Walbaum, 1792</small>
* ''Clupea laticosta'' <small>Lowe, 1843</small>
* ''Clupea pilchardus'' <small>Bloch, 1795</small>
* ''Clupea pilchardus'' <small>Walbaum, 1792 (sinón.)</small>
* ''Clupea sardinia'' <small>Lowe, 1837</small>
* ''Sardina dobrogica'' <small>[[Grigore Antipa|Antipa]], 1904</small>
* ''Sardina pilchardus sardina'' <small>(Risso, 1827)</small>
}}
 
A '''sardiña''', ''Sardina pilchardus'' (Walbaum, 1792), é un [[osteíctios|peixe osteíctio]] mariño da [[familia (bioloxía)|familia]] dos [[clupeidos]], dentro da orde dos [[clupeiformes]], sendo o único representante do [[xénero (bioloxía)|xénero]] '''''Sardina'''''.
A sardiña captúrase con [[arte (pesca)|artes de cerco]] e de enmalle ([[xeito]]), durante a noite, e destínase a consumo en fresco, [[afumado|afumada]], [[salgadura|salgada]] ou en [[conserva]]. Abunda en tódalas costas españolas e foi precisamente a riqueza en sardiña das augas galegas no que se baseou a industria conserveira galega, hoxe diversificada noutras especies de peixe e moluscos.
 
AsCando as '''sardiñas''' (''Sardina pilchardus'', Walbaum 1792) son [[peixe]]s da familia ''[[Clupeidae]]''. Cando son pequenas, denomínanse '''xoubas''' nas [[Ríasrías Baixas]] (mñáis ou menos, de [[Fisterra]] para abaixo),<ref>Ríos Panisse recolle de Cornide, Cuveiro, Valladares ou Crespo Pozo, o nome de ''xouba'' para o [[bocarte]] (''Engraulis encrasicholusencrasicolus''), probablemente a causa dun erro de identificación polas semellanzas entre as dúas especies.</ref>, e '''parrochas''' nas [[Ríasrías Altas]] (máis ou menos, de Fisterra para arriba).
 
A sardiña captúrase con [[arte (pesca)|artes de cerco]] e de enmalle ou deriva ([[xeito]]), durante a noite, e destínase a consumo en fresco, [[afumado|afumada]], [[salgadura|salgada]] ou en [[conserva]]. Abunda en tódalastodas as costas españolas e foi precisamente a riqueza en sardiña das augas galegas no que se baseou a industria conserveira galega, hoxe diversificada noutras especies de [[peixe]]s e [[moluscos]].
 
==Características==
 
==Descrición==
[[Ficheiro:Sardiña (Sardina pilchardus).jpg|Sardiñas amoreadas|miniatura|225px]]
As sardiñas son de corpo alongado e sección ovalada, algo comprimida lateralmente. Xeralmente son de pequenas dimensións (10-25 cm de comprimento). A talla mínima é de 11 cm.
 
Especies semellantes son o [[arenque]] (''Clupea harengus''), a [[alacha]] (''Sardinella aurita'') e o [[trancho]] (''Sprattus sprattus'').
 
==Hábitat e bioloxía==
[[Ficheiro:Sardina pilchardus.jpg|miniatura|Xoubas ou parrochas|miniatura|300px]]
Son peixes [[peláxico]]s que forman frecuentemente grandes [[cardume]]s ou mansíos e alimentan importantes [[pescaría]]s. A época da desova é a primavera e verán.
 
En Galicia, as capturas de sardiña concéntranse nos meses do [[verán]], con cifras comprendidas entre 1,7 e case 2 millóns de quilogramos (datos de xuño a outubro de 2009) para descender bruscamente a cifras de 200.000 a 400.000 kg entre decembro e febreiro. A cifra total anual foi de 13.828.968 kg no ano 2009 [http://www.pescadegalicia.com].
 
==UsoO culinarionome científico==
 
===Etimoloxía===
 
===Cambios do nome===
 
==Outras sardiñas==
 
* Xénero ''[[Dussumieria]]''
** ''[[Dussumieria acuta]]''
** ''[[Dussumieria elopsoides]]''
* Xénero ''[[Escualosa]]''
** ''[[Escualosa elongata]]''
** ''[[Escualosa thoracata]]''
* Xénero ''[[Sardinella]]''
** ''[[Sardinella aurita]]''
** ''[[Sardinella longiceps]]''
** ''[[Sardinella gibbosa]]''
* Xénero ''[[Sardinops]]''
** ''[[Sardinops sagax]]''
 
==Pesca e usos==
 
===Pesca===
 
===Uso culinario===
[[Ficheiro:Sardinas a la plancha- Cádiz - 2009.jpg|Sardiñas asadas|miniatura]]
[[Ficheiro:Sardinas en Aceite-Madrid.jpg|Sardiñas en conserva|miniatura]]
No caso das conservas, baixo a denominación ''sardina'' podían enlatarse diversas especies próximas. Desde o 2003, un Regulamento europeo <ref>Regulamento (CE) nº 1181/2003, de 2 de xullo de 2003, que modifica o Regulamento (CEE) nº 2136/89, polo que se establecen normas comúns de comercialización para as conservas de sardiñas (DO nº L 165, de 3.07.2003).</ref>
obriga a etiquetar como "conservas de sardiñas" só as elaboradas a partir da especie ''Sardina pilchardus'', e como "conservas de produtos tipo sardiña" as elaboradas a partir doutras especies <ref>''Sardinops melanosticus'', ''S. neopilchardus'', ''S. ocellatus'', ''S. sagax'', ''S. caeryleus''; ''Sardinella aurita'', ''S. brasiliensis'', ''S. maderensis'', ''S. longiceps'', ''S. gibbosa''; ''Clupea harengus'', ''Sprattus sprattus'', ''Hyperlophus vittatus'', ''Nematalosa vlaminghi'', ''Etrumeus teres'', ''Ethmidium maculatum'', ''Engraulis anchoita'', ''E. mordax'', ''E. ringens'' ou ''Opisthonema oglinum''.</ref>.
 
==En Galicia==
 
===Referencias da súa presenza===
 
===Pesca===
 
===Festas gastronómicas===
 
==Véxase tamén==
{{Commons}}
 
===Bibliografía===
* RODRÍGUEZ VILLANUEVABauchot, XM. LK. e VÁZQUEZPras, XavierA. (1982): ''PeixesGuía dode los peces de mar de GaliciaEWspaña y Europa'',. Xerais,Barcelona: Ediciones Omega. VigoISBN 199584-282-0685-6.
* Cohen, D., Inada, T., Iwamoto, T. & Scialabba, N. (1990): ''Gadiform Fishes of the World (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date.'' [[FAO]]: FAO Fisheries Synopsis, 125, volume 10, pp. 77-81.
* ANÓNIMO: ''Guía do consumidor de peixe fresco''. Consellería de Pesca, Marisqueo e Acuicultura, 1999.
* Cornide, Joseph (1778): ''Ensayo de una historia de los peces y otras producciones marinas de la costa de Galicia arreglado al sistema del caballero Carlos Linneo con un tratado de las diversas pescas y de las redes y aparejos con que se practican''. [http://books.google.es/books?id=MYY-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q&f=false Ver en liña].
* Lahuerta Mouriño, F. e Vázquez Álvarez, F. X. (2000): ''Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos''. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8, p. 190.
* Muus, Bent J.; Jørgen G. Nielsen; Preben Dahlstrøm e Bente O. Nyström (1998): ''Peces de mar del Atlántico y del Mediterráneo''. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1161-2.
* Nelson, Joseph S. (2006): ''Fishes of the World''. John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
* Ríos Panisse, M. C. (1977): ''Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I Invertebrados y peces.'' Santiago: Universidad de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X.
* Rodríguez Solórzano, Manuel; Sergio Devesa Regueiro e Lidia Soutullo Garrido (1983): ''Guía dos peixes de Galicia''. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-433-4.
* Rodríguez Villanueva, X. L. e Xavier Vázquez (1995): ''Peixes do mar de Galicia. (III) Peixes óseos (continuación)''. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-870-2.
* Solórzano, Manuel R[odríguez]; José L. Rodríguez, José Iglesias, Francisco X, Pereira e Federico Álvarez (1988): ''Inventario dos peixes do litoral galego (Pisces: Cyclostomata, Chondrichthyes, Osteichthyes).'' O Castro-Sada, A Coruña: Cadernos da Área de Ciencias Biolóxicas (Inventarios). Seminario de Estudos Galegos, vol. IV. ISBN 84-7492-370-0.
* ANÓNIMOXunta de Galicia (1999): ''Guía do consumidor de peixe fresco''. Consellería de Pesca, Marisqueo e Acuicultura, 1999.
 
===Outros artigos===
* [[Clupeiformes]]
* [[Clupeidos]]
 
===Ligazóns externas===
 
{{Commons|Category:Clupea harengus}}
* [http://pescadosymariscos.consumer.es/sardina Consumer.es]
 
===Outros artigos===
* [[A Parrocha]] (topónimo)
 
{{Produtos da pesca comerciais}}
25.402

edicións