Diferenzas entre revisións de «Transliteración»

m
r2.7.3) (Bot: Engado: pa:ਲਿਪਾਂਤਰਨ; cambios estética
m (páxinas duplicadas)
m (r2.7.3) (Bot: Engado: pa:ਲਿਪਾਂਤਰਨ; cambios estética)
{{Lingüística en progreso}}
A '''transliteración''' non é máis que o cambio de [[sistema de escrita]] e mesmo só [[ortografía|ortográfico]] nun texto, aplicado tanto ó léxico común coma para nomes propios (principalmente [[topónimo]]s e [[antropónimo]]s). Para ter en conta a complexidade deste cambio débese comprender a fondo as regras que utilizan os sistemas de escrita orixinario e final. Tendo en conta que os sistemas de escrita poden ser [[alfabeto]]s, [[abxad]]es, sistemas rasgais ou [[pictografía|pictográficos]], os cambios poden ser dende moi lenes a moi importantes segundo a combinación.
== Criterios de transliteración ==
Como na [[terminoloxía]], os principais criterios de transcrición son os seguintes:
* uso da tradición anterior (non necesariamente transliteración)
A continuación faise unha clasificación e unha discusión da transliteración xenérica e para o galego
 
=== Clasificación segundo a fonte lingüística ===
En principio pódese partir de que a fonte textual da lingua orixinaria é [[escrita]], pero isto non sempre é así: dende o caso no que as linguas non teñen sistema de escrita ata a imposibilidade ou impracticidade de utilizar este sistema substitutorio, ás veces cómpre basearse na lingua oral (que dificilmente coincide coa escrita). Outras veces o imposible é acceder a rexistros orais (por exemplo, nos libros ou en Internet). A escolla entre unha fonte ou outra é importante á hora de determinar como se vai transliterar debido a que a escrita non sempre se corresponde coa oralidade ou (se se corresponde) non sempre o fai do mesmo xeito.
 
=== Clasificación segundo a regra de transliteración ===
Outro aspecto é que regras aplicar cando se realiza a transcrición. Para poder ofrecer a mesma solución cando aparezan orixes idénticas, debe haber unhas normas que rixan a transliteración: o problema é cal é a lingua que marca as regras. Cando a lingua orixe determina a orientación das regras fálase de [[fidelidade]] e cando a lingua destino inflúe no resultado fálase de [[adaptación]].
==== Clasificación combinada ====
{| class="wikitable" border=3 align=center
|-
|}
 
=== Exemplo explicativo ===
Para ir comprendendo esta teoría, nada mellor que unha batería de exemplos. Chamándolle ós estilos de transliteración cos números asignados no apartado anterior, teríamos que o que en [[Lingua inglesa|inglés]] é [[New York]] en [[Lingua galega|galego]] debería ser:
# ADAPTACIÓN ORAL: ''Niu Ioc'' (porque é así como se escribiría en galego o que pronuncia un inglés);
E todo isto tendo en conta que o inglés se escribe con caracteres latinos coma o galego. Pódese observar que as filosofías 1 e 3 producen resultados moi parecidos, pero o certo é que non sempre ten por que ser así. A maior diferencia aparece cando o sistema [[fonética|fonético]] do galego é moi diferente do da outra lingua:
 
=== Máis exemplos problemáticos ===
* En alemán B pronúnciase /b/, W pronúnciase /v/ e V ou F pronúncianse /f/. O normal é manter fidelidade escrita e escribir Leverkusen (e non Leferkusen) ou . Entón, ¿por que traducir [[Mainz]] por [[Maguncia]] ou [[Aachen]] por [[Aquisgrán]]? ¿E as belgas [[Liège]] por [[Liexa]], Gant por [[Gante]] ou [[Bruxelles]] por [[Bruxelas]], cando outras máis pequenas non se opta por traducilas?
* En portugués hai certos grafemas (til de nasalidade, LH, NH) distintos dos nosos, por moito que pronuncien o mesmo ca o galego (ou moi semellante). ¿Débense conservar ou vertelos ó galego?
* En francés a capital de [[Burkina Faso]] escríbese [[Ouagadougou]] pero pronúnciase /uagadu'gu/. É ilóxico escribilo en galego coma en francés xa que este non é a lingua orixinal que deu nome á cidade: nós deberiamos pór [[Uagadugú]]. O mesmo S do nome do país responde a unha necesidade do francés de distinguir /s/ de /z/. En galego, onde non existe /z/, pódese obviar o dobre S cando exista, pero a fidelidade oral ou escrita obrigan ó seu uso ([[Guiné Bissau|Guiné-Bissau]]).
 
== Costume ==
Estraño ver estes xeitos de escribir New York, ¿nonsí? Isto débese a que hai algo máis que inflúe sobre estas regras e a súa aplicación: o peso da tradición. No galego a tradición escrita procede do peso do castelán coma lingua de transmisión de cultura, polo tanto non estamos afeitos a ver nomes estranxeiros escritós á galega. Ademais, a estima da propia tradición aínda é tan baixa ou tan pouco establecida que pouca xente se atrevería a escribir esta grande metrópole dos Estados Unidos tal e coma a coñecen moitísimos mariñeiros galegos que por alí navegaron: Nuarca.
 
== Calco ==
Outro tipo de tradición moi frecuente nas linguas minorizadas ou con pouca tradición escrita (coma o galego) é a importación de tradicións alleas. Ás veces se realizan copias de textos estranxeiros e con eles os seus nomes. Isto dáse tamén no castelán, fronte ás tradicións transcritoras dos principais imperios coloniais: o [[Lingua francesa|francés]] e o [[Lingua inglesa|inglés]]. Por exemplo, a cidade africana [[transcrición|transcrita]] [[fonética]]mente /tombuk'tu/ pode escribirse en galego de dous (ou tres) xeitos:
* Tombouctou;
Isto obriga a falar dun principio básico da transliteración.
 
== Cohesión da solución ==
O exemplo de Nova Ghampxair fai necesario falar dunha característica asumida implicitamente e que se debe cumprir na decisión final: os resultados deben ser coherentes. Esta estruturación debe aparecer a dous niveis:
* entre as distintas opcións escollidas para ser usadas no galego (se se quere dicir así, sintagmaticamente);
* das opcións galegas en comparación coas das linguas veciñas (románicas) en xeral e co portugués en particular (asumido polo prólogo das "Normas ortográficas e morfolóxicas da lingua galega" de 1982 e 2003).
 
== Convenios preexistentes ==
Toponimia
 
[[nl:Transliteratie]]
[[no:Translitterasjon]]
[[pa:ਲਿਪਾਂਤਰਨ]]
[[pl:Transliteracja]]
[[pnb:ٹرانسلٹریشن]]
76.010

edicións