Diferenzas entre revisións de «Linguas iranias»

idioma grego > lingua grega
(idioma grego > lingua grega)
 
 
As '''linguas iranias''' son parte dunha rama da familia [[λινγυασ ινδοευροπεασ|indoeuropea]] de linguas. Xunto coas [[linguas indoarias]] e as [[linguas nuristanias]], forman o grupo de [[linguas indoiranias]], o cal é unha rama do grupo indoeuropeo. O [[lingua avéstica|avéstico]] e o [[persa antigo]] son as dúas linguas iranianas máis antigas entre as linguas indoeuropeas rexistradas (incluíndo o [[idiomalingua gregogrega|grego]] e ao [[lingua hitita|hitita]]).
 
Hoxe, estímase que hai de 150 a 200 millóns de falantes nativos das linguas iranias. O [[SIL]] no 2005 enumera 87 variedades das linguas iranias. Por número de artículosartigos, as linguas máis faladas son o persa (70 millóns, xuntando as tres formas coñecidas: [[lingua persa|persa]], [[lingua taxica|taxico]] e [[lingua darí|darí]]), o [[lingua curda|curdo]] e o [[lingua paxtúa|paxtún]] (25 millóns cada un) o [[lingua baluchí|baluchí]] (7 millóns), e as linguas mazandaraní, guilaquí, talixí e o [[Lingua iriana|iriano]] (coñecido como ''oseto'').
 
Só cinco linguas das preto das 87 variedades de linguas iranias son oficias: o persa, o darí, o taxico, o pastún e o [[Lingua iriana|iriano]] (coñecido coma ''oseto''). No Taxiquistán con carácter de "cooficial" (o estado comprométese a garantir a ensinanza e a difusión) está o [[Lingua iagnobiana|iagnobiano]], sen que o resto das linguas do Pamir gocen deste privilexio. En [[Iristán]] do Norte (chamado ''Osetia'' polos rusos) o [[Lingua digoriana|digoriano]] goza de privilexios nos medios de comunicación e na ensinanza, pero non conta cun estatuto de oficialidade. No [[Afganistán]], segundo garante a nova Constitución Afgana, as linguas maioritarias de cada rexión ou distrito poderán ter carácter de oficial nesas rexións ou distritos.
As seguintes linguas iranias son faladas polo menos por un millón de persoas:
 
* '''Grupo [[lingua persa|persa]]''' (nun senso máis amplo)   55-70 millóns,(coma segunda lingua, preto de 110 millóns, Irán, Afganistán, Taxiquistán, PakistánPaquistán, Usbequistán).
** [[Persa occidental]] ([[Farsí]] ou simplemente [[lingua persa|persa]])   35-40 millóns, coma segunda lingua por máis de 50 millóns (Irán)
*** [[Xudeopersa]]; 50.000 persoas (Israel e Irán).
** [[Persa oriental]]   20-30 millóns
*** [[Lingua darí|Darí]]   15 millóns (Afganistán)
**** [[lingua hazaraguiana|Hazaraguí]]   2,5 millóns (AfganistanAfganistán 2,2 millóns, Irán 300.000)
**** [[lingua aimaq|Aimaq]]   650.000 (Afganistán)
*** [[Lingua taxica|Taxico]]   4.5 millóns (Taxiquistán)
**** [[Lingua bughoresa|Bughorés]]   100.000 (Uzbequistán: Bughará, Irán, Israel)
* '''[[lingua paxtúa|Paxtún]]'''   35 millóns (22,5 millóns en PakistánPaquistán, 12 millóns en Afganistán)
* '''[[lingua baluche|Baluche]]'''   9 millóns (7,5 millóns en PakistánPaquistán, 1,4 millóns en Irán, 200.000 en Afganistán)
* '''[[lingua curda|Curdo]] ou [[lingua curmanxí|curmanxí]]'''   10 millóns (Turquía, Norte de Iraq, Norte de Siria, Norte de Irán e Ghorasán (oeste de Irán) e en partes de Armenia, Acerbaixán e Xeorxia. Uns milleiros en Rusia.)
* '''[[lingua luresa|Lurés]]'''   4,3 millóns (Irán, ''[[Grupo dialectal]]'')
* '''[[Azarí iraniano]]''' ou '''[[Tatí meridional]]'''   220.000 (Acerbaixán, Irán)
* '''[[lingua tatí|Tatí]]'''   130.000 (Acerbaixán, Rusia)
* '''[[Wanetsi]]'''   100.000 (PakistánPaquistán, Afganistán)
 
== Nome ==
52.362

edicións