Abrir o menú principal

Cambios

sen resumo de edición
'''Orto''' significa levantamento ou saída dun astro dende o plano horizontal leste. É resultado da rotación terrestre de oeste a este, que fai que para o observador terrestre pareza que a estrela sae polo este e se pon polo oeste. Polo tanto, o orto do [[Sol]] equivale ao [[amencer]]. No seu uso cotián amencer fai referencia ao periodo de tempo entre o clarear do día e a saida total do sol polo leste.
Técnicamente o orto producese cando o limbo superior da esfera helíaca aparece tanxente ao horizonte leste local, e remata cando o limbo inferior da esfera helíaca aparece tanxente ao horizonte leste local.
 
== Efectos da refracción atmosférica ==
En astronomía o termo '''orto helíaco''' fai referencia ao orto de calquer estrela xusto antes do orto do propio sol e despois de ter desaparecido polo horizonte occidental uns seis meses antes, o que servía nas culturas antigas coma sitema de datación do [[ano sidéreo]].
[[Ficheiro:Sunrise-Sunset angle.svg|right|thumb|500px|Diagrama do Sol ao amencer, mostrando os efectos da refracción atmosférica.]]
 
A refracción da luz solar ao chegar á atmósfera terrestre fai que chege a luz cando o Sol ainda non se atopa no horizonte real, facendo que vexamos sair o sol, cando ainda esta a 0,83[[º]] do horizonte real cando o vemos sair pola maña.
Os térmos aurora (do latín aurum=ouro, e hora -do latín horae=horas, a hora do sol ou saida do sol), alba (pola cor blanca da atmósfera) ou crepúsculo matutino son descripcións verbais do fenómeno físico. Do mesmo xeito á fin do día, a refracción atmosférica alonga a duración do día ou o crepúsculo vespertino.
 
Medido dende o mediodía local, o orto caracterízase polo ángulo horario -Φ, onde:
 
:<math>\cos{\phi} = -\tan{\lambda} \tan{\delta} \,</math>
 
sendo λ a latitude do lugar, e δ a declinación solar. No ocaso ocontece nun ángulo horario Φ.
 
== Orto helíaco ==
[[Ficheiro:orto helíaco.png|framed|350px|right|Orto helíaco de [[Sirio]]]]
En astronomía o termo '''orto helíaco''' fai referencia ao orto de calquer estrela xusto antes do orto do propio sol e despois de ter desaparecido a estrela polo horizonte occidental uns seis meses antes, o que servía nas culturas antigas coma sitema de datación do [[ano sidéreo]].
 
 
 
 
== Véxase tamén ==
=== Outros artigos ===
* [[Ocaso]]
* [[Equinoccio]]
* [[Eclíptica]]
 
=== Ligazóns externas ===
 
[[Categoría:Partes do día]]
 
[[ar:شروق]]
[[arc:ܕܢܚܐ ܕܫܡܫܐ]]
[[ay:Qhantati]]
[[bat-smg:Saulietekis]]
[[bg:Изгрев]]
[[ca:Ortus]]
[[da:Solopgang]]
[[de:Sonnenaufgang]]
[[eml:Fêr dal dé]]
[[en:Sunrise]]
[[es:Orto]]
[[et:Päikesetõus]]
[[eu:Eguzki-irteera]]
[[fa:طلوع]]
[[fi:Auringonnousu]]
[[fr:Lever de soleil]]
[[he:זריחה]]
[[id:Matahari terbit]]
[[it:Aurora (giorno)]]
[[iu:ᐅᓪᓛᖅ/ullaaq]]
[[ja:天体の出没]]
[[ko:해돋이]]
[[la:Sol oriens]]
[[lt:Saulėtekis]]
[[lv:Lēkts]]
[[mr:सूर्योदय]]
[[nl:Zonsopgang]]
[[nn:Solrenning]]
[[no:Soloppgang]]
[[pl:Świt]]
[[pt:Nascer do Sol]]
[[qu:Inti lluqsiy]]
[[ro:Răsărit]]
[[ru:Восход]]
[[simple:Sunrise]]
[[sv:Soluppgång]]
[[tt:Кояш чыгу]]
[[ur:طلوع]]
[[vi:Mặt Trời mọc]]
[[wo:Njël]]
[[zh:日出]]
2.389

edicións