Diferenzas entre revisións de «Escola de Tradutores de Toledo»

arranxiños
m
(arranxiños)
{{Sen referencias}}
A denominación '''«Escola de tradutores de Toledo»''' emprégase para designar na historiografía, desde o [[século XIX]], os distintos procesos de traslación e interpretación de textos clásicos [[Grego|greco]]-[[latín|latino]]s alexandrinos, que foran vertidos ao [[Lingua árabe|árabe]] ou ao [[hebreo]], á lingua latina servíndose do [[romance]] castelán ou [[lingua castelá|español]] como lingua intermedia, ou directamente ás emerxentes «linguas vulgares», principalmente ao españolcastelán. A conquista en [[1085]] de [[Toledo]] e a tolerancia que os reis casteláns cristiáns ditaron con mahometanos e xudeus facilitaron este comercio cultural que permitiu o renacemento filosófico, teolóxico e científico primeiro de [[España]] e logo de todatodo o occidente cristián.
[[Ficheiro:KathedraleToledo.jpg|thumb|250px|Catedral de [[Toledo]]]]
A denominación '''«Escola de tradutores de Toledo»''' emprégase para designar na historiografía, desde o [[século XIX]], os distintos procesos de traslación e interpretación de textos clásicos [[Grego|greco]]-[[latín|latino]]s alexandrinos, que foran vertidos ao [[Lingua árabe|árabe]] ou ao [[hebreo]], á lingua latina servíndose do [[romance]] castelán ou [[lingua castelá|español]] como lingua intermedia, ou directamente ás emerxentes «linguas vulgares», principalmente ao español. A conquista en [[1085]] de [[Toledo]] e a tolerancia que os reis casteláns cristiáns ditaron con mahometanos e xudeus facilitaron este comercio cultural que permitiu o renacemento filosófico, teolóxico e científico primeiro de [[España]] e logo de toda o occidente cristián.
 
== Historia e características ==
[[Ficheiro:Las Siete Partidas.jpg|thumb|right|340px|Miniatura de ''"Las Siete Partidas"'' que mostra a [[Afonso X o Sabio]] ditando.]]
No [[século XII]] a «Escola de tradutores de Toledo» verteu principalmente textos filosóficos e teolóxicos (Domingo Gundisalvo interpretaba e escribía en latín os comentario de [[Aristóteles]] que o xudeu converso Juan Hispano lle traducía ao españolcastelán, no que se entendían). Na primeira metade do [[século XIII]] esta actividade mantívose. Por exemplo, reinando [[Fernando III de Castela|Fernando III]], rei de [[Castela]] e de [[Reino de León|León]], compúxose o ''«Libro dos Doce Sabios»'' ([[1237]]), resumo de sabedoría política e moral clásica pasada por mans «orientais». Na segunda metade do [[século XIII]] o Sabio rei-emperador [[Afonso X]] (rei de Castela e de León, en cuxa corte se compuxo a primeira «''Crónica Xeral de España''») institucionalizou en certa maneira en Toledo esta «Escola de tradutores», centrada sobre todo en verter textos [[Astronomía|astronómicos]] e [[Medicina|médicos]].
 
Por iso é grave anacronismo atribuír só a «Escola de tradutores de Toledo» ao período afonsí: Comocomo se explica a posibilidade dun [[Tomé de Aquino|San Tomás de Aquino]] sen o labor realizado polos «tradutores» españois do [[século XII]]?
 
Tamén se incorre en confusión ao querer equiparar traducións realizadas noutros lugares ao núcleo vertebrador triunfante que representa Toledo. Sería ridículo supor que toda a traslación do legado clásico alexandrino pasara por mans «toledás», pois mecanismos similares producíronse noutros sitios, mais disolver o significado e a importancia da tarefa realizada en Toledo só pode entenderse desde unha vontade anacrónica de exaltar certas independencias culturais de moita menor influenciainfluenza, e en todo caso incomparábeis ao curso triunfante que callou en Toledo, momento importante da consolidación e expansión definitiva da lingua españolacastelá.
[[Ficheiro:KathedraleToledo.jpg|thumb|250px230px|Catedral de [[Toledo]]]]
 
A partir de [[1085]], ano en que Afonso VI conquistou Toledo, a cidade constituíuse nun importante centro de intercambio cultural. O arcebispo don [[Raimundo Ximénez de Rada]] quixo aproveitar a conxuntura que facía convivir en harmonía a cristiáns, musulmáns e xudeus auspiciando diferentes proxectos de tradución cultural demandados en realidade por todas as cortes da Europa cristiá. Por outra parte, coa fundación dos ''studii'' de Palencia e de Salamanca por [[Afonso VIII]] e [[Afonso IX]], respectivamente, propiciárase xa unha relativa autonomía dos mestres e escolares respecto ás ''scholae'' catedralicias e, en consecuencia, foi establecéndose unha mínima diferenciación profana de coñecementos de tipo preuniversitario, que xa en tempo de [[Fernando III]] vai acercándose á Corte e espera a protección e apoio decidido dun monarca para se consolidar por enteiro. [[Afonso X|Afonso X o Sabio]] impulsou o centro tradutor que existía en Toledo desde a época de Raimundo Ximénez de Rada, que se especializara en obras de astronomía e de leis. Por outra parte, fundaráfundou en Sevilla uns ''Studii'' ou Escolas xerais de latín e de arábigo que nacennaceron xa cunha vinculación claramente cortesá. Igualmente, fundaráfundou en 1269 a Escola de Murcia, dirixida polo matemático Al-Ricotí. É así, pois, que non cabe falar dunha Escola de tradutores propiamente dita, e nin sequera exclusivamente en Toledo, senón de varias e en distintos lugares. A tarefa de todas estas escolas foi continua e nutrida polos proxectos de iniciativa rexia que as mantiveron activas polo menos entre 1250 e a morte do monarca en 1284, aínda que a actividade de tradución non se cinxira exclusivamente a esa paréntese.
 
Coñecemos algúns nomes de tradutores: o segoviano [[Domingo Gundisalvo]], que traducía ao latín desde a versión en lingua vulgar do xudeu converso sevillano [[Juan Hispalense]], por exemplo. Grazas ás súas traducións de obras de astronomía e astroloxía e doutros opúsculos de [[Avicena]], [[Algazel]], [[Avicebrón]] e outros, chegaron a Toledo desde toda Europa sabios desexosos de aprender ''in situ'' deses marabillosos libros árabes. Estes empregaban xeralmente como intérprete algún [[mozárabe]] ou xudeu que vertía en lingua vulgar ou en latín bárbaro as obras de [[Avicena]] ou [[Averroes]]. Entre os ingleses que estiveron en Toledo cítanse os nomes de [[Roberto de Retines]], [[Adelardo de Bath]], Alfredo e Daniel de Morlay e [[Miguel Scoto]], a quen serviu de intérprete Andrés o xudeu; italiano foi [[XerardoGerardo de CremoaCremona]], e alemáns [[Hermann o Dálmata]] e [[HermanHermann o Alemán]]. Grazas a este grupo de autores os coñecementos árabes e algo da sabedoría grega a través destes penetrou no corazón das universidades estranxeiras de Europa. Como froito secundario desa tarefa, a lingua castelá incorporou un numeroso [[léxico]] científico e técnico, frecuentemente [[arabismo]]s, civilizouse, axilizou a súa sintaxe e fíxose aptoapta para a expresión do pensamento, chegando á [[norma]] do chamado "castellano drecho" afonsí.
 
== Véxase tamén ==
*Ángel González Palencia, ''Don Raimundo y los traductores de Toledo'', Madrid, 1942.
 
[[Categoría:Historia]]
[[Categoría:Historia da ciencia]]
[[Categoría:Tradutoloxía]]
[[Categoría:Tradutores de España]]
28.593

edicións