Diferenzas entre revisións de «Bokmål»

m
Bot: Modifico: vi:Bokmål; cambios estética
m (r2.7.1) (Bot: Engado: vi:Tiếng Bokmål)
m (Bot: Modifico: vi:Bokmål; cambios estética)
O '''bokmål''' (literalmente ''lingua de libro'') é o estándar máis común da [[lingua norueguesa]] baseado orixinalmente no [[lingua danesa|danés]], a outra forma escrita oficial é o [[nynorsk]]. É utilizado, como forma escrita, por entre o 85 e 90% da poboación<ref>[http://www.aasentunet.no/prod_images/doc_2083.pdf Utilización do nynorsk]</ref> e é usado comunmente para os estudantes estranxeiros que aprenden noruegués.
 
== Escritura e fala ==
A primeira ortografía do bokmål foi oficialmente adoptada en [[1907]] co nome de riksmål despois de estar en desenvolvemento desde [[1897]]. Foi unha adaptación do [[lingua danesa|danés]] escrito, o cal se usaba como lingua oficial dende a pasada unión con [[Dinamarca]], á koiné dano-norueguesa falada principalmente pola elite urbana norueguesa, especialmente na capital. Cando en [[1923]] o gran xornal conservador ''[[Aftenposten]]'' adoptou a ortografía de [[1907]], a escritura danesa deixou practicamente de se utilizar en [[Noruega]]. O nome bokmål foi adoptado oficialmente en [[1929]] despois dunha proposta de chamar a lingua escrita "dano-norueguesa", proposta derrotada por un voto no [[Storting]].
 
Distinto á maioría das linguas estándar, non existe un estándar codificado para o bokmål (e o nynorsk) falado. Hai, con todo, variedades faladas de noruegués que son case idénticos ou estreitamente relacionados ao bokmål escrito. Para Gjert Kristoffersen en "A Fonoloxía do Noruegués", o bokmål é a variedade máis común entre a clase media urbana atopado especialmente na parte occidental do sur de Noruega, con Oslo como o seu centro obvio.
 
== Historia ==
Até ao redor do ano [[1300]], o idioma escrito de Noruega, o [[noruegués antigo]], foi esencialmente idéntico ao [[nórdico antigo]]. Esta fala foi gradualmente diferenciándose en dialectos rexionais e locais. Mentres Noruega permaneceu como un reino independente a lingua escrita mantívose esencialmente constante.
 
En 1380, Noruega uniuse con [[Dinamarca]] e por moito tempo non tivo o seu propio rei. A comezos do [[século XVI]], Noruega perdera as súas institucións políticas separadas e xunto a Dinamarca formou a unidade política chamada Dinamarca-Noruega até [[1814]], converténdose progresivamente no membro débil da unión. Durante este período o noruegués escrito foi substituído polo danés, o cal foi usado virtualmente en todos os documentos administrativos.
A máis conservadora das dúas transicións do idioma foi adiantada polo labor de escritores como [[Peter Asbjørnsen]] e [[Jørgen Moe]], o mestre e axitador da reforma lingüística [[Knud Knudsen]] e o seu famoso discípulo [[Bjørnstjerne Bjørnson]], así como unha máis prudente norueguización por [[Henrik Ibsen]]. En particular, o traballo de Knudsen na reforma lingüística a mediados do [[século XIX]] foi imporante para a ortografía de 1907 e a subsecuente reforma de 1917. Knudsen é a miúdo chamado "pai do bokmål".
 
== Características ==
=== Diferenzas co dialecto tradicional de Oslo ===
Coloquialmente, o estándar Østnorsk é a miúdo chamado o dialecto de Oslo. Con todo, o Østnorsk estándar non está confinado a Oslo e o dialecto tradicional de Oslo é diferente ao Østnorsk estándar. En realidade, moitos nativos de Oslo poden falar un sociolecto que vai nunha escala desde o dano-noruegués tradicional nun extremo até o dialecto de Oslo ao outro extremo.
 
! radical
|-
| Diferenciación entre masculino e feminino<br />un home pequeno<br />unha muller pequena
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />'''en''' lill'''e''' mand<br />'''en''' lill'''e''' kvinde
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />'''en''' lit'''en''' mann<br />'''en''' lit'''en''' kvinne
| ''si''<br />'''en''' lit'''en''' mann<br />'''ei''' lit'''a''' kvinne
| ''si''<br />'''en''' lit'''en''' mann<br />'''ei''' lit'''a''' kvinne
|-
| Diferenciación entre masc. e fem. definido plural<br />os botes<br />os vagóns
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />båd'''ene'''<br />vogn'''ene'''
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />båt'''ene'''<br />vogn'''ene'''
| ''si''<br />båt'''a'''<br />vogn'''ene'''
|-
| Sufixo definido plural neutro<br />as casas
| style="background: #f9f9c0" | ''-ene/erne''<br />hus'''ene'''
| style="background: #f9f9c0" | ''-ene''<br />hus'''ene'''
| ''-a''<br />hus'''a'''
| ''-a''<br />hus'''a'''
|-
| Verbo feble xermánico sufixo participio pasado<br />cycled
| style="background: #f9f9c0" | ''-et''<br />cykl'''et'''
| style="background: #f9f9c0" | ''-et''<br />sykl'''et'''
| ''-a''<br />sykl'''a'''
| ''-a''<br />sykl'''a'''
|-
| Verbo feble xermánico sufixo pretérito<br />cycled
| style="background: #f9f9c0" | ''-ede''<br />cykl'''ede'''
| style="background: #f9f9c0" | ''-et''<br />sykl'''et'''
| ''-a''<br />sykl'''a'''
| ''-a''<br />sykl'''a'''
|-
| Verbo forte xermánico sufixo participio pasado<br />escrito
| style="background: #f9f9c0" | ''-et''<br />skrev'''et'''
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''-et''<br />skrev'''et'''
| ''-i''<br />skriv'''i'''
|-
| Infinitivo dividido<br />vir/chegar<br />estar en cama
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />komm'''e'''<br />ligg'''e'''
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />komm'''e'''<br />ligg'''e'''
| ''si''<br />komm'''a'''<br />ligg'''e'''
|-
| Fraccionamento de final masculino e vocal sen acento<br />escala<br />ronda
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />stig'''e'''<br />rund'''e'''
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />stig'''e'''<br />rund'''e'''
| ''si''<br />steg'''a'''<br />rund'''e'''
|-
| Ditongo escandinavo occidental<br />perna<br />fume<br />suave/mollado (adxectivo)
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />b'''e'''n<br />r'''ø'''g<br />bl'''ø'''d
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />b'''e'''n<br />r'''ø'''k<br />bl'''ø'''t
| ''si''<br />b'''ei'''n<br />r'''øy'''k<br />bl'''au'''t
| ''si''<br />b'''ei'''n<br />r'''øy'''k<br />bl'''au'''t
|-
| Escandinavo occidental u por o<br />ponte
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />br'''o'''
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />br'''o'''
| ''si''<br />br'''u'''
| ''si''<br />br'''u'''
|-
| Escandinavo occidental a-umlaut<br />piso
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />g'''u'''lv<br />
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />g'''u'''lv<br />
| (''si'')<br />(g'''o'''lv)
| ''si''<br />g'''ø'''lv
|-
| Acento na primeira sílaba en préstamo de palabras<br />banana
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />/ba''''na:n'''/
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />/ba''''na:n'''/
| ''si''<br />/''''ban'''an/
|-
| Retroflexo /ɽ/ do noruegués antigo /rð/<br />mesa, taboleiro
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />/bo:'''r'''/
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />/bu:'''r'''/
| ''si''<br />/bu:'''ɽ'''/
|-
| Retroflexo /ɽ/ do noruegués antigo /l/<br />sol
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />/so:'''l'''/
| style="background: #f9f9c0" | ''non''<br />/su:'''l'''/
| ''si''<br />/su:'''ɽ'''/
| ''si''<br />/su:'''ɽ'''/
|-
| Vocabulario danés<br />xantar<br />por que
| style="background: #f9f9c0" | ''si''<br />spise<br />hvorfor
| colspan=2 style="background: #f9f9c0" | ''si''<br />spise<br />hvorfor
| ''non''<br />eta<br />åffer
|-
| Vocabulario danés<br />nena<br />como
| style="background: #f9f9c0" | ''si''<br />pige<br />hvordan
| style="background: #f9f9c0" | ''si''<br />pike<br />hvordan
| ''non''<br />jente<br />(åssen)
| ''non''<br />jente<br />åssen
|}
 
== Notas ==
<references/>
== Véxase tamén ==
=== Outros artigos ===
* [[Lingua norueguesa]]
* [[Lingua danesa]]
 
{{InterWiki|code=no}}<br />
{{Lingua xermánica}}
 
[[Categoría:Lingua norueguesa]]
 
[[ta:பூக்மோல் மொழி]]
[[uk:Букмол]]
[[vi:Tiếng Bokmål]]
[[zh:書面挪威語]]
76.652

edicións