Diferenzas entre revisións de «Diácono»

sen resumo de edición
(→‎Véxase tamén: reparando ligazón a commons)
Un '''diácono''', do [[lingua grega|grego antigo]] διάκονος, ''servo'', ''servidor'', ''axudante'', a través do [[lingua latina|latina]] ''diāconus'', é unha persoa que recibiu o primieroprimeiro grao do [[sacramento]] da [[orde]] na [[Igrexa católica|Igrexa católica romana]], nunha [[Igrexa ortodoxa]], na [[Anglicanismo|Igrexa anglicana]] ou noutras [[Protestantismo|Igrexas protestantes]]. Mentres que os [[presbítero]]s, que recibiron o segundo grao do sacramento da orde, son os colaboradores do [[bispo]] no seu carácter [[sacerdote|sacerdotal]], o diácono é colaborador do bispo no seu carácter [[ministro|ministerial]].
 
O diácono é consagrado pola imposición das mans do bispo. Así, pois, é a imaxe sacramental de Cristo servidor: "Porque o Fillo do Home non veu para ser servido, senón para servir, e para dar a súa vida para a redención de moitos" ([[Marcos]], 10: 45).
A súa ordenación, por tanto, non é para o [[sacerdote|sacerdocio]], senón para o servizo da [[caridade]] e da proclamación da [[Evanxeo|Palabra de Deus]] e da [[liturxia]].
 
== Orixe ==
[[Ficheiro:StStephen GiacomoCavedone.jpg|thumb|220px|[[Santo Estevo]], un dos sete primeiros diáconos, pintado por Giacomo Cavedone (1601).]]
O [[diaconado]] é un ministerio de orixe apostólica. Nos [[Biblia|Feitos dos apóstolos]] ([[Biblia|Feitos]]: 6, 1-6) nos que se fai mención por primeira vez de homes ordenados para o servizo dos seus irmáns. Tamén se mencionan en [[Biblia|Filemón]] 1, 1 e en [[Biblia|1 Timoteo 3, 8-13]]. Os diáconos foron responsábeis das primeiras comunidades cristiás.
 
O diácono é entón un home elixido polos [[cristianismo|cristiáns]] e que, despois da imposición das mans por un dos [[apóstolos]], é chamado para ocuparse dos máis desfavorecidos da comunidade. Moi cedo, tamén se encargaron de xerar bens materiais da IgraxaIgrexa nacente.
O [[diaconado]] é un ministerio de orixe apostólica. Nos [[Biblia|Feitos dos apóstolos]] ([[Biblia|Feitos]]: 6, 1-6) nos que se fai mención por primeira vez de homes ordenados para o servizo dos seus irmáns. Tamén se mencionan en [[Biblia|Filemón]] 1, 1 e en [[Biblia|1 Timoteo 3, 8-13]]. Os diáconos foron responsábeis das primeiras comunidades cristiás.
 
Foron designados, segundo as escrituras, os sete primeiros diáconos da [[Igrexa|Igrexa primitiva]] primitiva, ([[Biblia|Feitos dos Apóstolos]] 6: 5) por parte dos [[apóstolos]]: [[Santo Estevo|Estevo]], [[Filipe (diácono)|Filipe]], [[Prócoro]], [[Nicanor (diácono)|Nicanor]], [[Timón (diácono)|Timón]], [[Parmenes]] e [[Nicolás (diácono)|Nicolás]].
O diácono é entón un home elixido polos [[cristianismo|cristiáns]] e que, despois da imposición das mans por un dos [[apóstolos]], é chamado para ocuparse dos máis desfavorecidos da comunidade. Moi cedo, tamén se encargaron de xerar bens materiais da Igraxa nacente.
 
Entre eles destacaron [[ Santo Estevo]], o primeiro diácono e o primeiro mártir cristián, Filipe, o predicador en [[Palestina|Samaría]] e Prócoro, quen fora amanuense dedo [[San Xoán|o apóstolapóstolo San Xoán]] no seu desterro na illa de [[Patmos]].
Foron designados, segundo as escrituras, os sete primeiros diáconos da [[Igrexa|Igrexa primitiva]], ([[Biblia|Feitos dos Apóstolos]] 6: 5) por parte dos [[apóstolos]]: [[Santo Estevo|Estevo]], [[Filipe (diácono)|Filipe]], [[Prócoro]], [[Nicanor (diácono)|Nicanor]], [[Timón (diácono)|Timón]], [[Parmenes]] e [[Nicolás (diácono)|Nicolás]].
 
A [[Epístola|primeira epístola a Timoteo]] (capítulo 3).<ref>[http://iglesia.net/biblia/libros/1timoteo.html#cap3 ''Primera epístola del Apóstol San Pablo a Timoteo. Capítulo 3''. Iglesia.net.] {{es}} </ref> comenta todas as cualidades esperábeis do diácono.
Entre eles destacaron [[ Santo Estevo]], o primeiro diácono e o primeiro mártir cristián, Filipe, o predicador en [[Palestina|Samaría]] e Prócoro, quen fora amanuense de [[San Xoán|o apóstol San Xoán]] no seu desterro na illa de [[Patmos]].
 
A [[Epístola|primeira epístola a Timoteo]] (capítulo 3).<ref>[http://iglesia.net/biblia/libros/1timoteo.html#cap3 ''Primera epístola del Apóstol San Pablo a Timoteo. Capítulo 3''. Iglesia.net.] {{es}} </ref> comenta todas as cualidades esperábeis do diácono.
 
Na Biblia podemos ler as seguintes ordenanzas, cualificando os diáconos:
== Os diáconos na Igrexa Católica ==
=== Consideracións xerais ===
 
Dentro da [[Igrexa Católica]] existen dous tipos de diáconos:
 
* Diácono transitorio
* Diácono permanente
 
Os transitorios son ministrodministros relixiosos que está no último dos sete anos de estudos —en promedio— dos que levan á carreira clerical. Non son sacerdotes até culminar os seus estudos e ser entón ordenados polo bispo. Por tanto, por un tempo, todos os sacerdotes son primeiro ordenados diáconos transitorios (en tránsito cara ao [[sacerdote|sacerdocio]]).
 
Os permanentes poden ser homes solteiros, casados ou viúvos. Deben ser considerados homes "probos" pola comunidade, caritativos, respectuosos, misericordiosos e serviciaisservizais. É determinación do bispo exixir que sexa casado e, neste caso, necesita do consentimento por escrito da esposa (requisito indispensábel), sendo necesario que a famíliafamilia leve unha vida concordante cos valores cristiáns, e que o matrimonio teña un mínimo de 5 anos.
 
Quen é ordenado diácono sendo solteiro ou viúvo se compromete ao celibato permanente. Un diácono casado que perdera á súa esposa non puedepode volver a contraer matrimonio, pero si pode optar a ser [[presbítero]].
 
=== Funcións dos diáconos ===
[[Ficheiro:Diakonat.jpg|thumb|300px|Ordenación dun [[diácono]].]]
No curso dos tempos a función de diácono foi pouco a pouco evolucionando, en particular na Igrexa latina. Parece que a necesidade de dispoñer de homes dedicados unicamente e este servizo fíxose menos necesaria, o os laicos foron frecuentemente suficientes para asegurar os requerimentosrequirimentos materiais [[diácono|diaconais]]. Pouco a pouco, o diaconado permanente desapareceu e a orde dos diáconos quedou reducida a unha etapa cara á ordenación [[presbítero|presbiterial]]. De todos os xeitos, como quedou dito, San [[Francisco de Asís]], fundador dos franciscanos no [[século XIII]], era diácono e así permanceupermaneceu toda a súa vida. Estes casos de diáconos rarifícanse á fin da Idade Media.
 
No curso dos tempos a función de diácono foi pouco a pouco evolucionando, en particular na Igrexa latina. Parece que a necesidade de dispoñer de homes dedicados unicamente e este servizo fíxose menos necesaria, o os laicos foron frecuentemente suficientes para asegurar os requerimentos materiais [[diácono|diaconais]]. Pouco a pouco, o diaconado permanente desapareceu e a orde dos diáconos quedou reducida a unha etapa cara á ordenación [[presbítero|presbiterial]]. De todos os xeitos, como quedou dito, San [[Francisco de Asís]], fundador dos franciscanos no [[século XIII]], era diácono e así permanceu toda a súa vida. Estes casos de diáconos rarifícanse á fin da Idade Media.
 
Nas Igrexas católicas orientais, o diaconato gardou o seu carácter permanente para os que o solicitasen.
 
O diácono proclama o evanxeo e asiste no altar. Pode realizar, baixo a orientación dun [[sacerdote]], algunhas celebracións relixiosas, [[bautismo|bautismos]], bendecirbendicir [[matrimonio|casamentos]], e facer [[homilías]] e dirixir oracións. Leva o viático aos enfermos, pero non poden administrar a unción dos enfermos, a antes chamada [[extremaunción]], nin tampouco poden atender confesións.
 
Ademais pode dirixir a administración dunha parroquia, se lle puedepode designar unha ''Diaconía'', pode presidir a celebración dominical, pero non presidir a Eucaristía, que lle corresponde só ao presbítero (é dicir, consagrar) e pode realizar outros servizos segundo as necesidades da diocese. En fin, todo o relacionado coa misericordia e caridade, ademais de animar ás comunidades que se lle encomenden.
 
Seguindo as proposicións do [[Concilio Vaticano II]] <ref>"Alí onde as conferencias episcopais o xulguen oportuno, a orde do diaconado deberá restablecerse como estado de vida permanente, segundo as disposicións da ConstituciónnConstitución sobre a Igrexa (LG 29). É útil en efecto que haxa homes que cumpran un ministerio verdadeiramente diaconal, ben sexa predicando a Palabra de Deus como catequistas, ben gobernando en nome do cura e do bispo as comunidades cristianascristiáns, ou exercendo a caridade nas obras sociais ou caritativas, e que sexan fortificados pola imposiciónnimposición das mans transmitida desde os apóstolos e máis estreitamente unidos ao altyaraltar, para que adquiran o ministerio máis eficazmente, por medio da graza sacramental do diaconado". ''Ad Gentes'' § 16, 1965.</ref>, A Igrexa católica romana restableceu, na súa parte latina, polo ''Motu proprio'' de [[Paulo VI]] ''Sacrum Diaconatus Ordinem'' <ref>[http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19670618_sacrum-diaconatus_lt.html ''Sacrum Diaconatus Ordinem''] {{la}}. Motu proprio ''Sacrum Diaconatus'' de Paulo VI, de 18 de xuño de 1967, no sitio do Vaticano, dispoñíbel tamén {{en}} e {{it}}.</ref> do 18 de xulo de 1967, o diaconado permanente e a ordenación para o diaconado de homes casados.
Seguindo as proposicións do [[Concilio Vaticano II]] <ref>
"Alí onde as conferencias episcopais o xulguen oportuno, a orde do diaconado deberá restablecerse como estado de vida permanente, segundo as disposicións da Constituciónn sobre a Igrexa (LG 29). É útil en efecto que haxa homes que cumpran un ministerio verdadeiramente diaconal, ben sexa predicando a Palabra de Deus como catequistas, ben gobernando en nome do cura e do bispo as comunidades cristianas, ou exercendo a caridade nas obras sociais ou caritativas, e que sexan fortificados pola imposiciónn das mans transmitida desde os apóstolos e máis estreitamente unidos ao altyar, para que adquiran o ministerio máis eficazmente, por medio da graza sacramental do diaconado". ''Ad Gentes'' § 16, 1965.</ref>, A Igrexa católica romana restableceu, na súa parte latina, polo ''Motu proprio'' de [[Paulo VI]] ''Sacrum Diaconatus Ordinem'' <ref>[http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19670618_sacrum-diaconatus_lt.html ''Sacrum Diaconatus Ordinem''] {{la}}. Motu proprio ''Sacrum Diaconatus'' de Paulo VI, de 18 de xuño de 1967, no sitio do Vaticano, dispoñíbel tamén {{en}} e {{it}}.</ref> do 18 de xulo de 1967, o diaconado permanente e a ordenación para o diaconado de homes casados.
[[Ficheiro:DeaconsingingExsultet2007.jpg|thumb|200px|esquerda|[[Diácono]] [[Igrexa católica|católico]] canta o ''[[Exsultet]]'' na [[Pascua|Vixilia pascual]] en [[Polonia]].]]
 
Desde o [[Concilio Vaticano II]], o [[Catecismo]] da [[Igrexa católica]] ensina que a Igrexa latina restableceu o diaconado "como un grao propio e permanente dentro da xerarquía", mentres que as Igrexas de Oriente mantivérano sempre.<ref>Véxase artigo [[Diaconisa]]</ref>. Este diaconado permanente, que pode ser conferido a homes casados, constitúe un arrequecemento importante para a misión da Igrexa.
 
En efecto, á apropiado e útil que homes que realizan na Igrexa un ministerio verdadeiramente diaconal, xa na vida litúrxica e pastoral, xa nas obras sociais e caritativas, "sexan fortalecidos pola imposición das mans transmitida xa desde os apóstolos e así se unan máis estreitamente ao servizo do altar, para que cumpran con maior eficacia o seu ministerio pola graza sacramental do diaconado" (1571).
 
E no número anterior, falando da ordenación dos diáconos, "en orden ao ministerio", precisa o Catecismo: "Os diáconos participan dunha maneramaneira especial na misión e a graza de Cristo. O sacramento da Orden marcounos cun carimbo (''carácter'') que ninguén pode facer desaparecer e que os configura con Cristo que se fixo ''diácono'' é dicir, o servidor de todos.<ref>Véxase artigo [[Diaconisa]]</ref>. A diaconía é sacramento, é entrega, é consagración ao servizo ministerial do Señor e dos irmáns. De todos os irmáns, en especial dos enfermos, de todos os pobres e de todo aquel que sofre, en xeral.
 
Corresponde aos diáconos, entre outras cuosascousas, asistir ao bispo e a os presbíteros na celebración dos divinos misterios, sobre todo da Eucaristía e na distribución da mesma, proclamar o Evanxeo e predicar, presidir as exequias dos defuntos, así como todos os sacramentais. Es ministro ordinario do sacramento do bautismo e do matrimonio e propiamente se entrega aos diversos servizos da caridade" (1570).
 
Só o varón (''vir'') batizadobautizado recibe validamente esta sagrada ordenación. O sacramento da Orden confire un ''carácter espiritual indelébel'' e non pode ser retieradoretirado nin ser conferido por un tempo determinado. Se lle puedePódeselle liberar de obrigas e das funcións vinculadas á ordenación e até se lle pode impedir exercelas, pero non volve a ser laico novamente, posto que desde a ordenación queda ''marcado'' permanentemente.
lle pode impedir exercerlas, pero non volve a ser laico novamente, posto que desde a ordenación queda ''marcado'' permanentemente.
[[Ficheiro:Dalmatic.jpg|right|thumb|220px|Un [[diácono]] revestido coa dalmática.]]
 
O papel do diácono na Igrexa católica romana está definido na constitución dogmática ''Lumen Gentium'': "Segundo as disposicións tomadas pola autoridade cualificada, pertence aos diáconos administrar solemnemente o bautismo, conservar e distribuír a Eucaristía, asistir, en nome da Igrexa, ao matrimonio e de bendicilo, levar o viático aos moribundos, dar lectura aos ideais da SagredaSagrada Escritura, instruirinstruír e exhortar ao pobo, presidir o culto e as oracións dos fieis, presidir os ritos fúnebres e a sepultura. Consagrados aos oficios de caridade e de administración, os diáconos deber rercordarrecordar a advertencia de san Policarpo: ser misericordioso, celoso, vivir segundo a verdade do Señor que se fixo o servidor de todos".<ref>''Lumen Gentium'', n°29</ref>.
 
A idade mínima requirida polo Dereito Canónico (CIC § 1031-2) é de 25 anos para o dolteiro. Para os casados, a idade requisrequirida é de 35 anos (e a conferencia episcopal do lugar pode reforzar esta condición (por exemplo, en Francia, requísirerequírese un mínimo de 10 anos de matrimonio).
 
=== Vestiduras propias do diácono ===
 
As vestiduras propias do diácono son a [[estola]] posta ao modo diaconal, é dicir, cruzada no corpo desde o ombro esquerdo e unida no lado dereito, á altura da cintura e sobre esta a [[dalmática]], vestidura pechada con amplas mangas, utilizada sobre todo nas grandes celebracións e solemnidades.
 
 
== Os diáconos na Igrexa Ortodoxa e no catolicismo oriental ==
 
O cristianismo oriental conservou as ordes menores: chantre, lector, subdiácono , así como o diaconado como orde permanente. Un home casado ou un monxe pode ser ordenado diácono, pero un diácono non casado non pode casar. Os diáconos participan na vida da comunidade parroquial e axudan ao celebrante durante a liturxia (onde, entre outras funcións, len o Evanxeo (sen predicar) e incensan baixo a dirección dun presbítero.
[[Ficheiro:Crucession Davidovo Guslitci Moscow reg 8526.jpg|thumb|esquerda|[[Diácono]] levando a cruz acompañado por un subdiácono e servidores, durante a procesión do Redescubrimento da [[Cruz]], preto de [[Moscova]].<ref>Esta procesión celébrase en toda a Igrexa ortodoxa, aquí entre os'' vellos crentes'', que reencontraron a unidade canónica coa [[Igrexa ortodoxa|Igrexa ortodoxa rusa]]</ref>]]
[[Ficheiro:Cerkiew sanok2.jpg|thumb|esquerda|Protodiácono uniata da catedral de [[Sanok]], levando a ''kamilavkion'' sobre a cabeza e o ''orarion'' pregado baixo o antebrazo esquerdo]]
Á parte de ler o [[Evanxeo]] e asistir na administración da [[ComuniónComuñón]], e de incensar as [[icona]]s e pobo, chamar aos fieis á oración, dirixir as [[ladaíña]]s, e ter una papel no diálogo da [[Anáfora (liturxia)|anáfora]], na tradición oriental non está permitida a administración de ningún [[sacramento]]s, excepto o bautismo ''in extremis'' (en perigo de morte), condicións nas que calquera, includios os laicos, poden facelo. Cando asisten a un bautizo normal, usualmente é o diácono o que introduce na auga a ao bautizado.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%208:38-8:38&version=CST ''Feitos: 8, 38''. BibleGateway.com] {{es}}</ref> En contraste co a [[Igrexa| Igrexa católica romana]], os diáconos nas Igrexas orientais non presiden a celebración de casamentos, porque na teoloxía oriental este sacramento confírese coa bendición nupcial do presbítero.
 
Á parte de ler o [[Evanxeo]] e asistir na administración da [[Comunión]], e de incensar as [[icona]]s e pobo, chamar aos fieis á oración, dirixir as [[ladaíña]]s, e ter una papel no diálogo da [[Anáfora (liturxia)|anáfora]], na tradición oriental non está permitida a administración de ningún [[sacramento]]s, excepto o bautismo ''in extremis'' (en perigo de morte), condicións nas que calquera, includios os laicos, poden facelo. Cando asisten a un bautizo normal, usualmente é o diácono o que introduce na auga a ao bautizado.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=Hechos%208:38-8:38&version=CST ''Feitos: 8, 38''. BibleGateway.com] {{es}}</ref> En contraste co a [[Igrexa| Igrexa católica romana]], os diáconos nas Igrexas orientais non presiden a celebración de casamentos, porque na teoloxía oriental este sacramento confírese coa bendición nupcial do presbítero.
 
A vestimenta diaconal é o ''sticharion'' (dalmática), o ''orarion'' (estola de diácono), e a ''epimanikia'' (bocamangas). Cobre a cabeza co ''kamilavka'' clerical (sombreiro cilíndrico)
 
De acordo coa tradición do Patriarcado Ecuménico, a maneira máis común de dirixirse a un diácono é como "Padre".<ref>[http://www.goarch.org/resources/etiquette| ''Etiqueta e protocolo''. Arquidiocese ortodoxa grega de América.]</ref> Dependendo das tradicións locais, aos diáconos se lles chama "Padre", "Padre diácono," "Diácono padre" ou, se quen a apela é o bispo, simplemente como "Diácono".
[[Ficheiro:Orthodox Deacon.jpg|thumb|[[Diácono]] [[Igrexa Ortodoxa|ortodoxo grego]] na [[Igrexa da Natividade]] en [[Belén]], revstidorevestido cun ''[[orarion]]'' sobre o ''[[sticharion]]''. Cobre a cabeza co ''[[kamilavka]]'' clerical.]]
 
A tradición de bicar a man dos clérigos esténdese aos diáconos.
 
Antigamente as IgraxasIgrexas orientais ordenaban [[diaconisa]]s. Esta práctica caeu en desuso no segundo milenio, pero foi restaurada (non sen controversia) nalghunhasnalgunhas igrexas.
 
A [[Nectario|San Nectario de Pentápolis]] se lle imputa ter ordenado un certo número de monxas como diaconisas en conventos.
 
Historicamente, as diaconisas nunca tiveron a mesma posición na xeraquíaxerarquía que os diáconos. Asistían normalmente no bautizo de mulleres, e atendían as necesidades espirituais das mulleres da comunidade, pero non servían no altar.
 
O ''protodiácono'' (en [[lingua grega|grego]] πρωτοδιάκονος: ''protodiákonos'', "pirmeiro diácono") na [[Igrexa ortodoxa]], e tamén nos [[uniata]]s), é o [[diácono]] principal da diocese. Isto é un título, e non un grao. É unha distinción de honra do diácono máis antigo, que usualmente serve no equipo do bispo diocesano.
 
Oficia na [[catedral]] diocesana. No seu ''orarion'' está bordada tres veces a palabra ''santo'', en referencia ao [[trisaxio]]. Hoxe en día esta función dasedáse tamén aos diáconos casados que teñan maísmáis de vinte anos de servizo. Frecuentemente teñen unha boa voz para animar o canto litúrxico.
 
O ''arquidiácono'' é unhhaunha figura similar, pero na clerecía monástica.
 
== Os diáconos nas Igrexas reformadas ==
Moitas provincias da Comunión anglicana ordenan tanto a mulleres como a homes como diáconos. Algunhas destas provincias que ordenan mulleres como presbíteros previamente admiten que só sexan admitidas ao diaconado.
 
Un efecto diso foi a creación dun amplo e agobiante de diaconado feminino durante moito tempo, mentres que moitos homes son ordenados presbíterosepresbíteros e despois dun tempo moi curto como diáconos.
 
Os diáconos anglicanos poden bautizar e, nalgunhas dioceses, poden dispensar licencias de matrimonio, usualmente baixo instrucciónsinstrucións do seu párroco e bispo. Comunmente ofician a bendición do Santo Sacramento.
 
Os diáconos non poden presidir a eucaristía, nin poden prononciarpronunciar a absolución dos pecados ou pronuncciarpronunciar a bendiciónmbendición trinitaria.<ref>[http://www.katapi.org.uk/ChristianFaith/LXIII.htm#IV The Christian Faith: Ch 63- Ordination- (2) As a Sacrament] {{en}}</ref>
 
Os diáconos anglicanos visten igual que os presbíteros. Sen embargo, na liturxia usualmente levan estola sobre o seu ombro esquerdo por riba da [[alba]]. Poden usar tamén dalmática.
 
=== No protestantismo ===
A Igrexas protestantes coñecen o ministerio dos diáconos, encargados da asistencia aos pobres. Este ministerio se exerce ben sexa a través de "institucións ou obras protestantes", independentes das estrutures eclesiásticas ''stricto sensu'', ben no cadro de ''diaconados parrquiaisparroquiais''.
 
Un ministerio de diácono parroquial tamén pode exercerse na atención de certas partes da poboación parroquial (mocedademocidade, por exemplo), ao lado do ministerio pastoral máis xeneralistaxeral.
 
== Notas ==
186.514

edicións