Diferenzas entre revisións de «Bailarete»

m
cita web e arranxiños
m (cita web e arranxiños)
[[Image:Japanese Top teyorigoma.jpg|thumb|Bailaretes xaponeses.]]
Un '''bailarete''' é un corpo que pode xirar sobre unha punta sobre a que se sitúa o seu [[centro gravitatorio]] de forma perpendicular ao [[eixo]] de xiro, [[equilibrio|equilibrándose]] sobre un punto grazas á [[velocidade angular]], que permite o desenvolvemento do [[efecto xiroscópico]]. Normalmente utilízase como [[xoguete]] existindo numerosas formas derivadas da peonza clásica, que se fai xirar coa man, normalmente grazas a un saínte en vertical que permite imprimir a [[forza angular]]. Tamén foron utilizadas para [[xogos de azar]] e para realizar [[profecía]]s e outros rituais. De feito, crese que este xogo, de orixe arcaica, está asociado con rituais de adiviñación e interpretación de presaxios en certa época do ano, utilizándose para recrear o movemento dos [[astro]]s, dando posiblemente como froito á [[perinola]].
<ref>{{Cita Web
<ref>[http://www.mamacoca.org/feb2002/art_perez_almendron_perinola.html ''Del Almendrón a La Perinol’: Cafres y Bonanzas Colombianos Vistos Desde El Filo Del Caos''. Bernardo Pérez Salazar, Macoa, 1999.]</ref>.
|url= http://www.mamacoca.org/feb2002/art_perez_almendron_perinola.html
En español realizáronse múltiples derivacións como ''piuca'', ''repión'' ou ''mona''.<ref>Manuel Alvar, [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01470529880125284199079/p0000001.htm A buxaina, o bailarete e o Zumbel en Andalucía], [[Universidad de Granada]], acceso [[3 de diciembre]] de [[2007]].</ref> A súa forma máis estendida é a buxaina (ou peón), polo que ambos os termos utilízanse como sinónimos.<ref>http://www.edu.xunta.es/diccionarios/BuscaTermo.jsp. ''Diccionario da Real Academia Galega''. ''Bailarete''].</ref> En portugués, tamén se observan múltiples derivacións de ''piãou'' como ''pinhãou'', como é chamado algunhas partes de Brasil, como ''corruptela de piãou'',<ref name="Cascudo">CASCUDO, Luís da Câmara. Dicionário do Folclore Brasileiro, Ediouro, Rio de Janeiro, 10ª ed., s/d, ISBN 8500800070</ref> ''xindire'' en ''Maputo, n'teco'' en Nampula e ''mbila'' en Niassa e en Mozambique).<ref name="Moç">[http://netbila.net/jornal/index.php?Itemid=38&id=55&option=com_content&task=view António Cost, ''Brinquedos Infantis - a boneca, o pião e o cavalo de pau''], acceso [[3 de diciembre de [[2007]] (en [[idioma portugués|portugués]]).</ref> En inglés coñécese como spinning top ou meramente top e en ruso como ''bолчо́к o юла́''. Destaca o seu desenvolvemento en Xapón onde hai máis de mil clases de bailaretes distintas.<ref>[[Embaixada]] de [[Xapón]] en [[Uruguay]], [http://www.uy.emb-japan.go.jp/espanol/Info%20Japon/Cometas%20y%20Trompos.htm Cometas e buxainas en Xapón], acceso [[3 de decembro]] de [[2007]].</ref> En alemán denomínase ''kreisel''.<ref>[http://www.peitschenkreisel.de/ Peitschenkreisel], acceso [[3 de decembro]] de [[2007]] (en [[idioma alemán|alemán]]).</ref>
|título= Cafres y Bonanzas Colombianos Vistos Desde El Filo Del Caos
|dataacceso= 4 de marzo de 2011
|autor= Bernardo Pérez Salazar
|apelidos=
|nome=
|ligazónautor=
|coautores=
|data=
|ano= 1999
|mes=
|formato=
|obra= Del Almendrón a La Perinol
|editor= Mama Coca
|páxinas=
|lingua= {{es}}
|doi=
|urlarquivo=
|dataarquivo=
}}
</ref>.
En español realizáronse múltiples derivacións como ''piuca'', ''repión'' ou ''mona''.<ref>Manuel Alvar, [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01470529880125284199079/p0000001.htm AEl buxainapeón, ola bailaretepeonza ey oel Zumbelzumbel en Andalucía], [[UniversidadUniversidade de Granada]], acceso [[34 de diciembremarzo]] de [[20072011]].{{es}}</ref> A súa forma máis estendida é a buxaina (ou peón), polo que ambos os termos utilízanse como sinónimos.<ref>http://www.edu.xunta.es/diccionarios/BuscaTermo.jsp. ''Diccionario da Real Academia Galega''. ''Bailarete''].</ref> En portugués, tamén se observan múltiples derivacións de ''piãou'' como ''pinhãou'', como é chamado algunhas partes de Brasil, como ''corruptela de piãou'',<ref name="Cascudo">CASCUDO, Luís da Câmara. Dicionário do Folclore Brasileiro, Ediouro, Rio de Janeiro, 10ª ed., s/d, ISBN 8500800070</ref> ''xindire'' en ''Maputo, n'teco'' en Nampula e ''mbila'' en Niassa e en Mozambique).<ref name="Moç">[http://netbila.net/jornal/index.php?Itemid=38&id=55&option=com_content&task=view António Cost, ''Brinquedos Infantis - a boneca, o pião e o cavalo de pau''], acceso [[3 de diciembredecembro]] de [[2007]] (en [[idioma portugués|portugués]]).</ref> En inglés coñécese como spinning top ou meramente top e en ruso como ''bолчо́к o юла́''. Destaca o seu desenvolvemento en Xapón onde hai máis de mil clases de bailaretes distintas.<ref>[[Embaixada]] de [[Xapón]] en [[Uruguay]], [http://www.uy.emb-japan.go.jp/espanol/Info%20Japon/Cometas%20y%20Trompos.htm Cometas e buxainas en Xapón], acceso [[34 de decembromarzo]] de [[20072011]].{{es}}</ref> En alemán denomínase ''kreisel''.<ref>[http://www.peitschenkreisel.de/ Peitschenkreisel], acceso [[34 de decembromarzo]] de [[20072011]] (en [[idioma alemán|alemán]]).</ref>
==Funcionamento==
O [[efecto xiroscópico]] permite que se manteña sobre a súa punta ata que o vector [[peso]] ([[masa]] · [[gravidade]]) termina por tomar unha inclinación con respecto ao eixo provocando unha variación na localización do [[centro de gravidade]]. Isto provoca unha variación na traxectoria de xiro que comeza a describir [[círculo]]s propiciando a caída do bailarete. Deste xeito a caída é directamente proporcional ao mencionado [[ángulo]] e ao [[vector]] [[peso]], e inversamente proporcional á [[velocidade angular|velocidade de xiro]].
107.237

edicións