Diferenzas entre revisións de «Acción Gallega»

lig int
m (Desfixéronse as edicións de 79.146.20.178 (conversa); cambiado á última versión feita por Grunny)
(lig int)
 
'''Acción Gallega''' (ou ''Acción Galega'') foi o nome dun dos mais importantes movementos agrarios e anticaciquís na [[Galiza]] do [[século XX]]. De carácter decididamente antiforal, redencionista, na súa primeira formulación, constituíu a variante radical do [[agrarismo]] galego na década de 1910.
==Inicios==
 
==Inicios==
A súa orixe sitúase no axitado ano de [[1909]]. Nese ano, un grupo de políticos, intelectuais e periodistas galegos residentes en [[Madrid]] reuníanse, día tras día: Eran [[Basilio Álvarez]], [[Alfredo Vicenti]], [[Manuel Portela Valladares]], [[Enrique Peinador]], [[Luís Antón del Olmet]], [[Prudencio Canitrot]], [[Alfonso Alcalá Martín]], [[Ricardo Vilariño]], [[Rafael Carvajal]], [[Cánovas Cervantes]], [[Eloy Páramo]], etc. O tema de discusión constante era o das loitas agrarias en Galiza; concretamente o da liberación do campesiño e, máis en xeral, do país galego. Acción Gallega concibiuse como movemento no contexto destes homes e destas preocupacións. O [[15 de xaneiro]] de [[1910]] o movemento daba o primeiro sinal público de existencia, coa aparición da revista ''[[Acción Gallega (revista)|Acción Gallega]]'', subtitulada ''Revista Quincenal. Defensora de los intereses regionales'', de extraordinario interese, na que o estilo inconfundíbel de Basilio Álvarez quedaba claramente reflectido. A parte desta campaña periodística, iníciase tamén un programa de mitins e de accións de diverso carácter. Acción Gallega enlaza coas sociedades de labregos de [[Ribadeo]], [[Riotorto]], [[A Fonsagrada]], [[Becerreá]], etc.
 
Nesta primeira etapa o que se pretendeu foi darlle un sentido único ao agrarismo galego escindido en distintas frontes (solidarios, antiforistas, sindicalistas, etc). Deste intento naceu neste mesmo ano de [[1910]], o primeiro bosquexo de partido agrario en Galiza, que se precipita na [[Liga Agraria Redencionista]], que tivo un fracaso tan significativo coma contundente. Acción Gallega, integrada por homes dun gran prestixio público en Madrid, non pasou de ser nesta primeira formulación, outra cousa que o eco que reforza, coa publicidade dos grandes diarios, a importancia da campaña agraria. Pasado o momento da Liga, probado o fracaso, incluso a revista Acción Gallega desaparece.
 
No ano 1911 unha serie de acontecementos fan que o movemento se radicalice, e pasa a ser a encarnacion e consecuencia da biografía de Basilio Álvarez. Basilio era entón abade da freguesía campesiña de [[Beiro, Ourense|Beiro]], inmediata á capital ourensá. Dous acontecementos case simultáneos levaronolevárono a este lugar, con potente asociación campesiña e clara inclinación ao [[socialismo]]: a súa dimisión do cargo de director de ''[[El Debate]]'', diario católico, e o asasinato do cura párroco de Beiro. O bispo de Ourense pensou entón en Basilio Álvarez, home de prestixio na cidade das burgas, para esta dificildifícil freguesía. Grazas a este traslado, o novo cura de Beiro puido ter relación co grupo de Acción Gallega destacado en Madrid. Tras isto chegan os anos fortes do movemento, [[1912]]- [[1913]], que rematan ben entrado en [[1914]].
 
En agosto de 1912 aparece o ''"Manifesto de Ourense"'', onde a Liga de Acción Gallega se compromete nunha campaña de mitins, de carácter agrario e societario, a recoller as aspiracións do campesiñado e facerllas chegar ao Goberno. O programa de mitins, dunha radicalidade verbal sen precedentes nas terras galegas, iniciouse no [[Carballiño]], continuou en [[Ribadavia]], [[Gondomar]], [[Ourense]], [[Bande]], [[A Estrada]], etc. As terras pontevedresas e ourensás na súa meirande parte escoitaron ese ton, abertamente rebelde e ata revolucionario dos oradores de Acción Gallega, e especialmente de Basilio Álvarez, que fixo que en Madrid temesen coa posibilidade dun estalido revolucionario en Galiza. Poetas como [[Ramón Cabanillas]] e [[Noriega Varela]] puxeron versos, e en galego, das imaxes de Basilio Álvarez, cantando á revolución inminente.
 
Inicialmente, a publicación ''[[Acción Gallega (revista)|Acción Gallega]]'' foi o portavoz escrito deste radicalizado movemento agrarista. Pero por mor de dificultades, no período máis acedo da campaña, contou Acción Gallega cun diario, ''[[El Heraldo Gallego (1913)|El Heraldo Gallego]]'', editado en Ourense.
 
A repercusión que o movemento tivo en toda Galiza é difícil de saber. Algúns xornais, aínda que excepcionalmente, abríronse aos propagandistas: ''[[Heraldo de Vigo]]'' e ''[[Galicia Nueva]]'' de [[Vilagarcía de Arousa|Vilagarcía]], por exemplo. Mais a actitude normal foi negación absoluta ante a radicalidade do movemento, que non respectaba representacións nin poderes, pois sumía áreas enteiras na máis expresiva axitación. Por esta importancia, polo prestixio de Basilio Álvarez en círculos de prensa en [[Madrid]], a campaña de Acción Gallega alcanza extraordinaria resonancia en todo o [[España|Estado Español]].
 
==Finais==
O movemento, centrado na loita contra os caciques, cunha iedoloxíaideoloxía de clara inspiración [[Rexeneracionismo|rexeneracionista]] e no antiforismo redencionista, baseábase na fogosidade e gallardía de Basilio Álvarez e no seu grupo incondicional de amigos nos primeiros momentos.
 
A descomposición deste bloque é consecuencia das primeiras persecucións. Desde [[1913]], as garantías constitucionais non salvagardaban os homes de Acción Gallega. En [[1914]] o movemento viuse envolto en casos de axitación e [[terrorismo]]. O enfrontamento de Basilio coas autoridades ourensás e co bispo [[Eustaquio Ilundáin|Ilundáin]] fixo que se lle retiraran as licencias sacerdotais e que ''El Heraldo Gallego'', como o seu director, [[Manuel Lustres Rivas]], caeran baixo o peso das denuncias e as constantes causas xudiciais. Ademais desta serie de esciciónsescisións iniciais, houbo outras etapas significativas de saídas de persoeiros importantes dentro do movemento. Primeiro apartáronse del homes como [[Portela Valladares]] e [[Alfredo Vicenti]], que crían que Basilio estaba seguindo un camiño moi perigoso. Máis tarde, o núcleo orensánourensán tamén se separa pola saída de [[Eugenio López Aydillo|López Aydillo]], primeiro, e do propio Lustres Rivas, mais tarde.
O movemento, centrado na loita contra os caciques, cunha iedoloxía de clara inspiración [[Rexeneracionismo|rexeneracionista]] e no antiforismo redencionista, baseábase na fogosidade e gallardía de Basilio Álvarez e no seu grupo incondicional de amigos nos primeiros momentos.
 
A descomposición deste bloque é consecuencia das primeiras persecucións. Desde [[1913]], as garantías constitucionais non salvagardaban os homes de Acción Gallega. En [[1914]] o movemento viuse envolto en casos de axitación e [[terrorismo]]. O enfrontamento de Basilio coas autoridades ourensás e co bispo [[Eustaquio Ilundáin|Ilundáin]] fixo que se lle retiraran as licencias sacerdotais e que ''El Heraldo Gallego'', como o seu director, [[Manuel Lustres Rivas]], caeran baixo o peso das denuncias e as constantes causas xudiciais. Ademais desta serie de escicións iniciais, houbo outras etapas significativas de saídas de persoeiros importantes dentro do movemento. Primeiro apartáronse del homes como [[Portela Valladares]] e [[Alfredo Vicenti]], que crían que Basilio estaba seguindo un camiño moi perigoso. Máis tarde, o núcleo orensán tamén se separa pola saída de [[Eugenio López Aydillo|López Aydillo]], primeiro, e do propio Lustres Rivas, mais tarde.
 
A loita do agrarismo galego, extraordinariamente radicalizada desde 1914, non volverá ter tanta resonancia como tivo nestes poucos anos o movemento de Acción Gallega, aínda que os principios deste movemento máis os de [[Basilio Álvarez]] perviviron nas sociedades agraristas posteriores.
 
==Himno==
O seguinte poema pertence ao libro ''Da terra asoballada'' ([[1917]]) de [[Ramón Cabanillas]]. Trátase dun himno de loita, escrito para a asociación agraria que fundara o crego [[Basilio Álvarez]] en [[1910]]. Nel aléntase aos labregos de Galicia a rebelarse contra as estructurasestruturas sociais inxustas, como os foros e o [[caciquismo]], que os mantiñan nunha situación de explotación e pobreza.
 
O seguinte poema pertence ao libro ''Da terra asoballada'' ([[1917]]) de [[Ramón Cabanillas]]. Trátase dun himno de loita, escrito para a asociación agraria que fundara o crego [[Basilio Álvarez]] en [[1910]]. Nel aléntase aos labregos de Galicia a rebelarse contra as estructuras sociais inxustas, como os foros e o [[caciquismo]], que os mantiñan nunha situación de explotación e pobreza.
 
 
 
==Véxase tamén==
===Outros artigos===
* [[Agrarismo]]
* [[Basilio ÁlvarezAgrarismo]]
* [[RamónBasilio CabanillasÁlvarez]]
*[[Ramón Cabanillas]]
* [[Antonio Noriega Varela]]
 
[[Categoría:Século XX de Galicia]]
94.708

edicións