Diferenzas entre revisións de «Kaunas»

arranxiños
m (bot Engadido: mr:कॉनास)
(arranxiños)
 
 
'''Kaunas''' é unha antiga capital e segunda máis grande cidade da [[Lituania]]. Sitúase no pontopunto onde se encontran os [[río Neman|ríos Neman]] e [[río Neris|Neris]], os ríos máis grandes do país.
 
== Nomes ==
 
Antes da independencia do país, a cidade era máis coñecida como '''Kovno''', a forma tradicional do seu nome nas [[linguas eslavas]]. Seu nome em polonés é ''Kowno''. A forma tradicional emen rsso[[lingua rusa|ruso]] é Ковно, a pesar de Каунас tamén ser usada dende 1940. Em iídicheyiddish o seu nome é ''Kovne'' (קאָװנע), e en alemán é ''Kowno'' o ''Kauen''.
 
== Historia ==
[[Ficheiro:Kaunas castle.jpg|thumb|left|Castelo de Kaunas]]
Onde hoxe é o centro histórico de Kaunas, xunto ós rios Neman e Neris, surxiuxurdiu no [[Século -X|século X a.C.]] unha poboación. Contase que a cidade propiamente dita foi fundada en [[1030]], pero o seu nome somente surxiuxurdiu en textos despois de [[1361]]. No [[século XIII]] erixiuse unha muralla para protexela contra os ataques dos [[Orde Teutónica|Cabaleiros Teutónicos]]. En [[1362]] a cidade foi capturada polos cabaleiros, que destruíron o seu castelo.
 
En [[1408]] a cidade teve garantidos os dereitos de Magdeburgo por [[Vytautas o Grande]]. O castelo foi reconstruído no comezo do [[século XV]]. A cidade comezou a ter destaque, pois estaba sitúadasituada na intersección de rotas comerciais e era un [[Porto (comunicacións)|porto]] fluvial. En 1441 Kaunas xuntouse á [[Liga Hanseática]], e establecimentosestablecementos comerciais da Hansa foron abertos. Por volta do [[século XVI]] a cidade tinhatiña unha escola pública, un hospital, e unha farmacia, e era unha das máis organizadas cidades do [[Gran-Ducado de Lituania]].
 
[[Ficheiro:Lithuania Kaunas StGeorge Church.jpg|thumb|left|Igrexa de San Xorxe (1487)]]
Os séculos [[século XVII|XVII]] e [[século XVIII|XVIII]] foron mausmalos para a cidade. En [[1665]], o exército [[Imperio Ruso|ruso]] atacouaatacouna, e en [[1701]] Kaunas foi ocupada polos [[Suecia|suecos]]. A [[peste negra]] atinxiu a cidade en [[1657]] e [[1708]], e [[incendio]]s destruirondestruíron partes da cidade en [[1731]] e [[1732]]. Despois da última [[Partición da Polonia|repartición]] da [[PolôniaPolonia-Lituania]] en 1795, a cidade foi ocupada pola [[Imperio Ruso|Rusia]]. Cando houvefoi ada invasión da RússiaRusia por [[Napoleón Bonaparte]] em 1812, o Grande Exército pasou dúas veces pola cidade, devastandoadevastándoa nas dúas ocasións.
[[Ficheiro:Kaunas Pazaislis Monastery.jpg|thumb|Igrexa e monasteriomosteiro de Pažaislis]] Despois da última partición da Polonia, Kaunas foi un dos centros do "Levante de Novembro" (1830-1831) e do "Levante de Xaneiro" (1863-1864). Para desencoraxar a poboación local, as autoridades rusas deixaron un grande número de soldados na cidade. O forte militar ruso daquela época existe ata hoxe.
 
[[Ficheiro:Kowno DomPerkuna.jpg|thumb|left|[Casa de Perkūnas]]
En 1862 un [[ferrocarril]] conectando o Imperio Ruso e a [[Alemaña]] foi construída, e Kaunas tornouse un importante entroncamento ferroviárioferroviario. En 1898 a primeira usina eléctrica comezou a funcionar. Despois que [[Vilnius]] foi ocupada polos [[bolxevique]]s rusos en [[1919]], o goberno da [[Lituania|República da Lituania]] fixou a súa sede en Kaunas. Posteriormente, cando Vilnius foi sitiadacercada pola [[Polonia]], a cidade tornouse capital interina do goberno lituano, posición que mantuvemantivo ata [[1940]], cando a Polonia foi dividida entre a Alemaña [[nazismo|nazistanazi]] e a [[Unión Soviética]]. [[Josef Stalin]] devolveu Vilnius á Lituania, e a mudanza da capital foi iniciada. Pero antes da súa conclusión, o país inteiroenteiro foi ocupado polos soviéticos.
 
Entre as dúas guerras mundiais, as [[industria]]s prosperaron en Kaunas, e ela tornouse no periodoperíodo a máis grande cidade lituana. Durante a xestión do prefeitoprefecto Jonas Vileišis (1921-1931) Kaunas creceu rapidamente e tornouse unha cidade moderna. Un sistema de auga e esgotosdesaugues, que custou máis de 15 millóns de litas (a moeda lituana) foi inaugurado. A cidade creceu de 18 para 40 km². Máis de 2500 predios foron construidosconstruídos, incluindoseincluíndose 3 modernas pontes sobre os ríos Neris e Nemunas. Todas as rúas da cidade foron pavimentadas, os transportes movidos por animais foron substituidossubstituídos por [[omnibus]] modernos; novos suburbios foron planeados e construidosconstruídos (especialmente na rexión de Žaliakalnis), e criaronsecreáronse novos parques e prazas. As bases de un sistema de seguro social foron establecidas. Tres novas escolas e novas [[biblioteca]]s públicas foron concluídas, incluindoseincluíndose a Biblioteca Vincas Kudirka. Vileišis mantuvemantivo diversos contactos co outras cidades [[Europa|europeas]], e como resultado Kaunas tornouse activa participante na vida urbana europea.
 
En [[1940]] ela foi anexada pola [[Unión Soviética]] como parte da república socialista soviética da Lituania.
Despois da [[Segunda Guerra Mundial]] Kaunas tornouse a principal cidade industrial da Lituania - ela produziu cerca de 1/4 da produción industrial da república soviética.
 
Despois da proclamacionproclamación da independencia lituana en 1991, os soviéticos tentaron neutralizar a rebelión insuflada nos transmisores de radio e televisión sitúadossituados en Sitkūnai. Os transmisores foron defendidos por moradores de Kaunas.
 
== Poboación historicahistórica ==
[[Ficheiro:Lithuania Kaunas Neman Neris.jpg|thumb|right|Encontro dos ríos Neman e Neris en Kaunas]]
 
 
== Composición étnica ==
Kaunas é unha das cidades que ten percentualmenteporcentualmente máis lituanos no país: uns 93% de súa poboación. A percentaxeporcentaxe de lituanos na cidade é maior que na capital Vilnius, e há mais lituanos étnicos en Kaunas do que letóns étnicos en [[Riga]] ou [[estonia]]nos étnicos en [[Tallinn]].
 
Composición étnica no 2001:
Usuario anónimo