Diferenzas entre revisións de «Física de partículas»

m
bot Modificado: la:Physica particularum elementariarum; cambios estética
m (bot Engadido: ga:Fisic Cháithníní)
m (bot Modificado: la:Physica particularum elementariarum; cambios estética)
A '''física de partículas''' ou '''física de altas enerxías''' é a parte da [[física]] que estuda os compoñentes elementais da materia e as interaccións entre eles.
 
== Divisións e agrupacións ==
As partículas fundamentais subdivídense en [[bosón|bosons]] (partículas de [[espín]] enteiro coma por exemplo 0, 1, 2...) e [[fermión|fermións]]s (partículas de [[espín]] semienteiro coma por exemplo 1/2 ou 3/2). As forzas fundamentais da natureza son transmitidas polos bosóns.
 
Considéranse catro tipos de forzas ou [[interacción fundamental|interaccións fundamentais]]:
* Electromagnética: transmitida por [[fotón|fotóns]]s afecta tódalas partículas con carga eléctrica.
* Nuclear feble: transmitida polos bosóns vectoriais W<sup>±</sup> e Z<sup>0</sup> é a responsable, por exemplo, da desintegración <font face="Symbol">b</font>.
* Nuclear forte: transmitida polos gluóns é a que fai que os [[quark|quarks]]s se unan para formar [[mesón|mesóns]]s e [[barión|barións]]s ([[nucleón|nucleóns]]s). Só afecta aos [[hadrón|hadróns]]s.
* Gravitación: transmitida polo [[gravitón]] (partícula teórica, non descuberta aínda). Ao nivel de partículas fundamentais esta forza é de pouca importancia e difícil de incluír nas teorías.
 
Algunhas teorías fundamentais predín a existencia doutros bosóns máis pesados coma o [[bosón de Higgs]] (ás veces varios) que dotaría de masa ás partículas fundamentais.
 
Os compoñentes básicos da materia son [[fermión|fermións]]s, incluíndo [[protón]], [[neutrón]], e [[electrón]]. Destes, só o electrón é realmente elemental. Os otros dous están compostos de partículas máis pequenas ([[quark|quarks]]s) unidos pola interacción forte. Os fermións elementais existen en catro variedades básicas, e cada unha delas clasifícase en tres xeracións con diversas masas:
 
<center>
| 0 || +1/2 || 0 || < 50 [[eV]]/[[velocidade da luz|c]]²
|----- align="center" bgcolor="lightyellow"
| [[Neutrino muónico|Neutrino muónico]]
| <font face="Symbol">n</font><sub><font face="Symbol">m</font></sub>
| 0 || +1/2 || 0 || < 0,5 [[MeV]]/[[velocidade da luz|c]]²
As partículas agrúpanse en ''xeracións''. Existen tres xeracións. A primeira está composta polo electrón, o seu neutrino e los quarks up e down. A materia ordinaria está composta por partículas desta primeira xeración. As partículas doutras xeracións desintégranse en partículas das xeracións inferiores.
 
Os [[leptón|leptones]] existen ceibes. Nembargantes os [[quark|quarks]]s só existen en grupos sen cor debido a que os [[gluón|gluóns]]s teñen unha carga de cor. Estes grupos están formados por dous ([[mesón|mesóns]]s) ou tres ([[barión|barións]]s) quarks. O [[protón]] e o [[neutrón]] son algúns dos barións existentes. O [[pión]] é un dos [[mesón|mesóns]]s máis importantes.
 
== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://www.xente.mundo-r.com/rcid/index_ga.html Páxina do Instituto do Sar] sobre o [[Gran colisor de hadróns]] {{Gl}}
* [http://www.xente.mundo-r.com/rcid/pages_ga/glossary_0.html Glosario do Instituto do Sar] sobre o [[Gran colisor de hadróns]] {{Gl}}
{{Partículas}}
 
[[Categoría: Física nuclear e de partículas| ]]
 
{{Link FA|sl}}
[[ko:입자물리학]]
[[ku:Fîzîka keriyan]]
[[la:Physica particularum minimarumelementariarum]]
[[lt:Dalelių fizika]]
[[ml:കണികാഭൗതികം]]
76.036

edicións