Diferenzas entre revisións de «Castela»

m
sen resumo de edición
m
[[ImaxeFicheiro:Castilian people.PNG|thumb|300px|Territorio considerado como castelán pola mayoriamaioría dos seus habitantes.]]'''Castela''' (en [[lingua castelá|castelán]]: ''Castilla'') é o nome dunha rexión histórica [[España|española]] que se corresponde con parte dos territorios pertencentes ao antigo Reino de Castela.
 
A primitiva Castela xurdiu durante as orixes da [[Reconquista]] na cabeceira do [[Ebro]], ante o empuxepulo de [[cántabros]] e [[vasconesvascón|vascóns]]. Dependendo dos autores e as épocas, considérase composto de territorios diferentes. A evolución histórica fai aínda máis imprecisos os seus compoñentes: o [[Reino de Castela]] foi nun primeiro momento un [[Condado de Castela|condado]] dependente do [[Reino de León]], que finalmente se separou deste, e posteriormente formou parte, xunto a outros reinos, da [[Coroa de Castela]].
'''Castela''' (en [[lingua castelá|castelán]]: ''Castilla'') é o nome dunha rexión histórica [[España|española]] que se corresponde con parte dos territorios pertencentes ao antigo Reino de Castela.
 
A primitiva Castela xurdiu durante as orixes da [[Reconquista]] na cabeceira do [[Ebro]], ante o empuxe de [[cántabros]] e [[vascones]]. Dependendo dos autores e as épocas, considérase composto de territorios diferentes. A evolución histórica fai aínda máis imprecisos os seus compoñentes: o [[Reino de Castela]] foi nun primeiro momento un [[Condado de Castela|condado]] dependente do [[Reino de León]], que finalmente se separou deste, e posteriormente formou parte, xunto a outros reinos, da [[Coroa de Castela]].
 
Así, o nome de Castela empregouse na [[Baixa Idade Media en España|Baixa Idade Media]] para denominar á Coroa de Castela, o conxunto de todos os territorios dos monarcas da [[Monarquía hispánica|Coroa]] (por contraposición ao resto de reis hispánicos, os de [[Coroa de Aragón|Aragón]], [[Reino de Navarra|Navarra]] e [[Portugal]]).
==Xeografía==
Administrativamente Castela non ten recoñecemento oficial, o territorio da rexión de Castela posuía as seguintes provincias:
*A actual Comunidade de [[Comunidade de Madrid|Madrid]].
*As provincias de [[provincia de Ávila|Ávila]], [[provincia de Burgos|Burgos]], [[provincia de Palencia|Palencia]], [[provincia de Segovia|Segovia]], [[provincia de Soria|Soria]] e maismáis [[provincia de Valladolid|Valladolid]] en [[Castela e León]].
*[[provincia de Cidade Real|Cidade Real]], [[provincia de Cuenca|Cuenca]], [[provincia de Guadalaxara|Guadalaxara]] e maismáis [[provincia de Toledo|Toledo]] en [[Castela-A Mancha]].
 
Hai un certo movemento en varias provincias, popular e político, que di que non forman parte de Castela as tres provincias do antigo reino de León: [[provincia de León|León]], [[provincia de Salamanca|Salamanca]] e maismáis [[provincia de Zamora|Zamora]] (as dúas últimas, segundo o momento histórico), incluso certas veces partes de Valladolid e Palencia, que na actualidade si forman parte de Castela e León. Tamén se di que a [[provincia de Albacete]] non é Castela, pois historicamente foi parte da [[Rexión de Murcia]]. Desde certos movementos políticos e culturais incluso se reclaman as comarcas de [[Requena]] ye [[Utiel]], actualmente na Comunidade Valenciana, pois historicamente foron parte da provincia de [[Cuenca]].
 
*Poboación: 9.521.132 habitantes (2003).
Hai un certo movemento en varias provincias, popular e político, que di que non forman parte de Castela as tres provincias do antigo reino de León: [[provincia de León|León]], [[provincia de Salamanca|Salamanca]] e mais [[provincia de Zamora|Zamora]] (as dúas últimas, segundo o momento histórico), incluso certas veces partes de Valladolid e Palencia, que na actualidade si forman parte de Castela e León. Tamén se di que a [[provincia de Albacete]] non é Castela, pois historicamente foi parte da [[Rexión de Murcia]]. Desde certos movementos políticos e culturais incluso se reclaman as comarcas de [[Requena]] y [[Utiel]], actualmente na Comunidade Valenciana, pois historicamente foron parte da provincia de [[Cuenca]].
*Superficie: 150.281 km².
 
*Densidade de poboación: 63,4 hab/km².
*Poboación: 9.521.132 habitantes (2003)
*Cidades importantes: [[Madrid]], [[Valladolid]], [[Burgos]].
*Superficie: 150.281 km²
*Densidade de poboación: 63,4 hab/km²
*Cidades importantes: [[Madrid]], [[Valladolid]], [[Burgos]]
 
==Historia==
Castela xurdiu como condado vasalo do [[reino de León]]. Debe o seu nome á gran cantidade de [[Castelo (fortificación)|castelos]] na zona. No [[século IX]] independizouse de León, aínda que os dous reinos reunificáronsese reunificaron definitivamente no [[século XIII]].
 
Durante a [[Idade Media]], o Reino de Castela foi espallándose cara ao sur, conquistando territorio aos [[árabe]]s. Dende o tempo dos [[Reis Católicos]] dividíase en dúas rexións: Castela a Vella, que correspondía á metade norte e tiña a capital en [[Valladolid]] ou [[Burgos]], e maismáis Castela a Nova, no sur do Sistema Central e con capital en [[Madrid]].
 
Na época moderna Castela converteuse en nación hexemónica cultural e dominadora económica da Península Ibérica. Despois da [[Guerra de Sucesión Española]] confirmouse o [[lingua castelá|castelán]] coma lingua oficial en toda [[España]] e creouse un modelo de estado xacobino baseado no modelo castelán.
 
Na actualidade existen algúns partidos nacionalistas casteláns minoritarios, coma [[Tierra Comunera]] (TC) ou [[Izquierda Castellana]] (Iz-Ca), que defenden a unión de todas as comunidades autónomas ''castelás''. Ningún destes partidos ten actualmente representación en ningún dos parlamentos autonómicos.
 
[[Categoría:Castela]]
 
[[af:Kastilië]]
[[an:Castiella]]
4.569

edicións