Abrir o menú principal

Cambios

Arranxos varios
[[Ficheiro:GRX Alhambra 8855 f10.JPG|right|thumb|300px|Columna de influencia islámica en [[España]].]]
 
Unha '''columna''' é un elemento estrutural [[arquitectura|arquitectónico]] destinado a recibir as cargas verticais dunha obra de arquitectura ([[Arco (arquitectura)|arco]], [[arquitrabe]], [[bóveda]]) transmitíndoas aos alicerces. Aínda que teña a mesma función dun [[piar]], esteos éaspectos xeralmenteformais máisdeste robustonon eestán deseveramente seccióndeterminados cadrada,por (oun quecanon podería corresponder xenericamente ao [[fuste]] da columna)estilístico. AO columna adoita caracterizarse por ter unha estrutura máis esvelta e afiada (tradicionalmente de sección [[cilindro|cilíndrica]] podendo tamén ser [[polígono|poligonal]]) e posúe unseu significado histórico, decorativo e simbólico máisé acentuado co piaracusado. Os materiais de construción da columna poden variar, os máis comúns son a [[pedra]], o [[mármore]], a [[madeira]], o [[metal]] ou mesmo o [[ladrillo]].
 
A columna adoita ter sección circular ou asimilable, podendo tamén ser [[polígono|poligonal]]). Os materiais de construción da columna poden variar moito.
 
==Compoñentes==
A pesar de que non todas as columnas están formadas polos mesmos compoñentes, pódese facer unha subdivisión xeral en tres compoñentes ou áreas diferentes:
 
===[[Base (arquitectura)|Base]]===
[[Ficheiro:Korinthische Säulenordnung Entasis2.png.png|right|thumb|300px|Esquema dos compoñentes dunha columna]]
A [[base (arquitectura)|base]] ('''d''' no esquema), do [[latín]] ''base'' (planta do [[pé]]), é o punto de ligazón do [[fuste]] co [[pedestal]] ou oco pavimento[[estilóbata]] do edificio. ANa base[[arquitectura xurdiuclásica]] inicialmenteposúe comoun unhatratamento simple placaestético de pedraseu, que tentabaobedece evitaraos queprincipios da [[orde arquitectónica|orde]] empregada. Na antigüidade clásica a humidadebase docomeza chancunha danaseplaca ascadrada columnas,chamada feitas'''plinto''' nun('''k''' principiono esquema) que pode ser seguida doutros discos de madeiraperfil cóncavo ou convexo ('''l''' no esquema) e que ten por obxectivo darlle maior plasticidade visual.
 
En xeral posúe un tratamento estético de seu (no caso da [[antigüidade clásica]], seguindo os principios da [[orde arquitectónica|orde]] empregada). Na antigüidade clásica a base comeza cunha placa cadrada chamada '''plinto''' ('''k''' no esquema) podendo ser seguida doutros discos de perfil cóncavo ou convexo ('''l''' no esquema) e que ten por obxectivo dar maior plasticidade visual á base.
 
Nas ordes clásicas a base aséntase nunha construción en chanzos chamada '''krepis''' ou '''[[estereóbata]]''' ('''a''' no esquema) cuxo derradeiro nivel é o '''[[estilóbata]]''' ('''E''' no esquema). EnribaEste doderradeiro chanzonivel xordecontaba uncunha elementolixeira chamadodeformación '''scamillus'''cóncava ('''j'''á no esquema), entre o estilóbata e a base da columna. A columna gregaque presentaacompañaba unha lixeiradeformación curvaturaconvexa nado baseentablamento, e noque [[arquitrabe]]tiña encomo direcciónobxectivo aocontrarrestar centro,a casetendencia imperceptible,do maisollo oa suficienteconceder paramáis transmitirpeso unhavisual imaxeaos totalextremos dedun harmoníaprisma. O ''scamillus''elemento defínesecuneiforme entónque comopermite uno pequenocorrecto elementoasentamento (enda cuña)base deda axustecolumna ousobre nivelamentoo queestilóbata permitenon quehorizontal aé baseo da'''scamillus''' columna('''j''' asenteno nunha [[superficie]] horizontalesquema).
 
Pódense atopar bases decoradas con elementos [[xeometría|xeométricos]], [[vexetal|vexetais]] ou [[animal|animais]] fantásticos.
 
===[[Fuste]]===
O [[fuste]] ('''e''' no esquema), do [[latín]] ''fuste'' (pau de madeira), é, dunha certa forma, a propia columnao (elemento vertical de apoio), constituíndoque constitúe a súa parte maior e central ligandoda á súacolumna. vezLiga a base co [[capitel]]. OPode fusteser pode estar composto por un só bloque (monolítico) ou segmentadoestar poladividido sobreposiciónen dedistintos diversos bloquestambores, ou pezas (tamén chamados tambores)segmentos. No caso de que a columna só presente fuste, o extremo inferior deste chámase ''imoscapo'' e o superior ''sumoscapo''.
 
Nalgúns casos pode existir unhaun lixeiralixeiro curvaturaengrosamento nocentral do fuste (que resulta nunha xeratriz curva do cilindro. Este engrosamento) chamadachámase '''[[éntase]]''' ('''D''' no esquema),. naCon queel o diámetro medrapode medrar nun terzo a súa altura para tentar reducir a distorsión óptica, unprovocada tipopola deposición desproporción ofrecida polo nivel baixodeprimida do punto de vista do observador. Outras deformaciónsTamén son tamén posibles outras deformacións, como a redución do diámetro nunha das extremidades do fuste (afunillamento).
 
Na antigüidade clásica as acanaladuras (finas estrías ou sucos lonxitudinais) empregáronse como a decoración do fuste por excelencia. Outrosfoi estilosa presentanacanaladura, unconsistente fusteno totalmente carentelabrado de decoraciónfinas eestrías revestíndooou sucos lonxitudinais. Posteriormente outros dunhaestilos extremapresentan cantidadefustes detotalmente relevos, descriciónscarentes de escenas,decoración eou decoraciónsguarnecidos vexetaisdunha ouornamentación xeométricasprofusa.
 
*'''Tipoloxías de acordo coas variacións do fuste''':
:Columna '''salomónica''' (en espiral, helicoidal ou torsa)
 
===[[Capitel]]===
O [[capitel]] ('''f''' no esquema), do latín ''capitellum'' diminutivo de ''caput'' ([[cabeza]], extremidade), leva a cabo a unión entre o elemento vertical (fuste) e o horizontal ([[arquitrabe]] ou o [[arco (arquitectura)|arco]]) de característicasdiferente estáticascomportamento diferentesestático. Así, o capitel non só soluciona problemas técnicos, senón que asume un papel estético sendo normalmente a parte máis traballada da columna, a máis característica dunha data, orde ou estilo.
 
Segundo o momento histórico (principalmente nas ordes clásicas), o capitel clásico pode subdividirse nos seguintes elementos:
:'''Astrágalo''' (do [[Lingua grega|grego]] ''astrágalos''): [[moldura]] de perfil convexo ou en semicírculo. Facilita a instalación do capitel enriba do fuste.
:'''Equino''' (do grego '' echînos'', [[ourizo]]): presente no capitel da [[orde dórica]] é un elemento en forma de almofada sobre o ábaco.
[[Ficheiro:RomaColonnaTraianaCima.jpg|right|thumb|200px|[[Columna de Traxano]], columna conmemorativa de fuste espiralado dividido por aneis con relevos]]
A súa situación ou posicionamento relativo ao espazo envolvente pode diferir segundo a necesidade ou obxectivo. Así, a columna pode ser:
 
*'''Independente''' ou '''exenta''', no caso, por exemplo, das columnas conmemorativas.
*'''Illada''', columna na que os únicos puntos de contacto coa construción son as extremidades.
* '''Columna conmemorativa ou triunfal''': columna erguida como monumento en memoria dun acontecemento histórico.
* '''Columnata''': trátase dunha serie de columnas en liña recta ou curva.
* '''[[Arcada]]''': Serie de [[arco (arquitectura)|arcos]] apoiados en columnas (presente, p. ex. nos [[claustro]]s).
*'''Columna de fuste humano''': trátase dunha columna onde o fuste é substituído pola representación escultórica dunha figura feminina ([[cariátide]], ''kanephoren'' ou ''koren'') ou masculina ([[atlante (arquitectura)|atlante]], cos brazos levantados para soportar o peso da arquitrabe, ou ''kouroi'', da arte arcaica grega do [[mar Exeo]], cos brazos ao longo do corpo).
*'''Columna das bestas''': trátase dunha columna independente que xorde na época do [[Imperio romano]], máis especificamente(concretamente en [[Francia]] e [[Italia]].) Estae columnaque presenta uno fuste totalmente cuberto por [[relevo]]s [[escultura|escultóricos]]que representandorepresentan [[panthera leo|leóns]] e [[animal|animais]] fantásticos no acto da loitaloitando.
 
==Desenvolvemento histórico==
''Vexa artigo principal'': '''[[Orde arquitectónica|Ordes arquitectónicas]]'''
 
O deseño das columnas foi, en varias culturas, unha actividade bastante importante. Entre todas, porén, a [[arquitectura clásica]] (desenvolvida polos [[Grecia|gregos]] e [[Imperio Romano|romanos]]) foi a que máis se adicou ao asunto, dando ao tratamento das columnas un lugar especial na categorización das súas ordes arquitectónicas.
 
* [[Orde arquitectónica|Ordes arquitectónicas]]
 
** [[Orde dórica]].
** [[Orde xónica]].
** [[Orde corintia]].
** [[Orde toscana]].
** [[Orde composta]].
 
'''Columna de fuste humano''': trátase dunha columna onde o fuste é substituído pola representación escultórica dunha figura feminina ([[cariátide]], ''kanephoren'' ou ''koren'') ou masculina ([[atlante (arquitectura)|atlante]], cos brazos levantados para soportar o peso da arquitrabe, ou ''kouroi'', da arte arcaica grega do [[mar Exeo]], cos brazos ao longo do corpo).
 
'''Columna das bestas''': trátase dunha columna independente que xorde na época do [[Imperio romano]], máis especificamente en [[Francia]] e [[Italia]]. Esta columna presenta un fuste totalmente cuberto por [[relevo]]s [[escultura|escultóricos]] representando [[panthera leo|leóns]] e [[animal|animais]] fantásticos no acto da loita.
 
<gallery>
* [[Capitel]]
* [[Fuste]]
* [[EntreOrde Columnasarquitectónica]]
 
==Fontes bibliográficas==
42.198

edicións