Abrir o menú principal

Catarina I de Navarra

raíña de Navarra, condesa de Foix e Bigorra

Catarina, nada en 1468 e finada en Mont-de-Marsan o 12 de febreiro de 1517, foi raíña de Navarra entre 1483 e 1517. Foi ademais duquesa de Gandia, Montblanc e Peñafiel, condesa de Foix, Bigorra e Ribagorça e vizcondesa de Bearn.[1]

Catarina I de Navarra
Catherine I of Navarre.jpg
Nacemento18 de abril de 1470
Falecemento12 de febreiro de 1517
 Mont-de-Marsan
SoterradaLescar Cathedral
NacionalidadeReino de Navarra
Ocupacióngobernante
PaiGastón de Foix
NaiMadalena de Francia
CónxuxeJoão III de Navarra
FillosHenrique II de Navarra, Isabella of Navarre, Viscountess of Rohan, Charles of Navarre, Anne of Navarre, Catherine of Navarre, Quiterie of Navarre, Magdalena of Navarre e Andrew Phoebus of Navarre
IrmánsFrancisco I de Foix
editar datos en Wikidata ]

TraxectoriaEditar

Catarina foi a filla máis nova de Gastón de Foix, príncipe de Viana, e Magdalena de Valois, irmá de Luís XI de Francia. Naceu e creceu durante o reinado do seu bisavó paterno, Xoán II de Aragón, que foi sucedido pola súa avoa Leonor en 1479. Como o seu pai xa falecera, a coroa de Navarra pasou ao irmán de Catarina, Francisco Febo logo da morte da avoa ese mesmo ano.

ReinadoEditar

En 1483 o pasamento de Francisco converteu a Catarina en raíña baixo a rexencia da súa nai. O seu tío Xoán de Foix, apelando á lei sálica, allea ao reino de Navarra, reclamou o trono e provocou unha guerra civil (1483–1492) que volveu acender o vello conflito dos partidos de Beaumont e Agramont. En 1484, con fortes presións dos que ambicionaban o trono de Navarra, Magdalena de Valois decidiu casar a Catarina, de quince anos, con Xoán de Albret, hailing from a noble family na Gascoña occidental. Este matrimonio era favorecido por moitos dos asuntos ibéricos de Catarina e daríalle moito do apoio necesario na súa loita contra a reclamación do seu tío.[2]

A voda tivo lugar na catedral de Nosa Señora de Lescar en 1486,[3]:75 mais a coroación da parella en Pamplona foi aprazada ata 1494, despois de que se asinase un breve tratado de paz con Luís de Beaumont, conde de Lerín, e o tío avó de Catarina, o rei Fernando II de Aragón. Porén, o matrimonio non gañou a simpatía do partido navarro de Beaumont, que prefería a oferta de Isabel I de Castela e Fernando II de Aragón de casar a Catarina co seu fillo Xoán, príncipe de Asturias, e mesmo o partido de Agramont dividiuse. A nai de Catarina, Magdalena, faleceu en 1495.

En 1504, fixo o seu testamento, confirmando o dereito do seu fillo Henrique a suceder e expresando o seu desexo de ser soterrada na catedral de Pamplona; finalmente ela e Xoán foron enterrados en Lescar. A alianza política entre as casas de Valois e Foix diante da ameazante invasión hispánica levou ás negociacións matrimoniais entre Catarina e Luís XII en 1512. Suxeriuse que Henrique debía casar cunha filla do rei francés.

Invasión castelá-aragonesa de 1512Editar

 
Orthez, vila onde os monarcas navarros se refuxiaron despois de 1512

Fernando, que se aliara co papa contra Francia, presentou unha serie de reclamacións á familia real lexítima de Navarra. Catarina non aceptou as peticións e Fernando enviou a Fernando Álvarez de Toledo, 3º duque de Alba, sobre Pamplona, que ocupou o 25 de xullo de 1512. Os castelóns continuaron para conquistar Donibane Garazi logo de prender lume a Roncevaux, e crearon o caos na merindade de Ultrapuertos (Baixa Navarra). As tropas hispánicas retiveron a metade sur da rexión intermitentemente os seguintes anos. Catarina e Xoán III, abrumados polo empuxe de Castela, marcharon a Bearn, parte constituínte do seu reino. Estableceron a súa base en Pau, Orthez e Tarbes, onde residiron alternativamente a maior parte da súa vida ata as súas mortes.[3]:75

O 23 de marzo de 1513, as Cortes de Navarra reunidas en Pamplona, enormemente reducidas ao partido prohispánico de Beaumont, e que prometeron fidelidade a Fernando a cambio da súa lealdade ás leis navarras. En 1515, a Alta Navarra foi anexionada á Coroa de Castela como un reino separado (aeque principalis).

Últimos anosEditar

En 1516, dúas columnas lideradas polo rei Xoán III e Pedro, mariscal de Navarra, cruzaron os Pireneos dende o sur e intentaron conquistar Navarra, mais fracasaron en progresar no corazón do reino. Devastado polas derrotas, Xoán retirouse a Monein, e faleceu o 17 de xuño de 1516. A raíña Catarina non sobreviviu moito o seu marido e faleceu no seu dominio de Mont-de-Marsan o 12 de febreiro de 1517, poucos meses despois. Por entón, dera a luz trece fillos (outras fontes din catorce).

Entre 1512 e a súa morte en 1517, Catarina foi a única raíña real nalgunhas áreas da Baixa Navarra, ao norte dos Pireneos, mais os seus dominios se estenderon ao principado de Bearn e outras zonas.

FillosEditar

 
Selo de Catarina de Navarre

Catarina e Xoán III de Navarra tiveron trece fillos:[4]

  • Ana de Navarra (19 de maio de 1492 – 15 de agosto de 1532).
  • Magdalena de Navarra (29 de marzo de 1494 – maio de 1504).
  • Catarina de Navarra (1495 – novembro de 1532). Abadesa da Trindade en Caen.
  • Xoana de Navarra (15 de xuño de 1496 – mencionada por última vez en novembro de 1496).
  • Quiteria de Navarra (1499 – setembro ou outubro de 1536). Abadesa de Montivilliers.
  • Un fillo nado morto en 1500.
  • André Febo de Navarra (14 de outubro de 1501 – 17 de abril de 1503).
  • Henrique II de Navarra (18 de abril de 1503 – 25 de maio de 1555).[5]
  • Boaventura de Navarra (14 de xullo de 1505 – 1510/1511).
  • Martiño de Navarra (c. 1506 – mencionado por última vez en 1512).
  • Francisco de Navarra (1508 – mencionado por última vez en 1512).
  • Carlos de Navarra (12 de decembro 1510 – setembro de 1528). Tomou parte no sitio de Nápoles durante a guerra da Liga de Cognac mais foi capturado. Faleceu cando aínda era prisioneiro de guerra.
  • Isabel de Navarra (1513/1514 – mencionada por última vez en 1555). Casada con Rene I, vizconde de Rohan.

Antepasados de Catarina IEditar

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
8. Xoán I, Conde de Foix
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
4. Gastón IV de Foix
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9. Xoana de Albret
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Gastón de Foix, príncipe de Viana
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
10. Xoán II de Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5. Leonor I de Navarra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
11. Branca I de Navarra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1. Catarina I de Navarra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
12. Carlos VI de Francia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6. Carlos VII de Francia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
13. Isabel de Baviera
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
3. Magdalena de Valois
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
14. Luís II de Nápoles
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
7. María de Anjou
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
15. Iolanda de Aragón
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

NotasEditar

  1. An annotated index of medieval women. Markus Wiener Publishers. 1992. ISBN 978-0-910129-27-5. Consultado o 2010-03-25. 
  2. Woodacre, Elena (2013). The Queens Regnant of Navarre; Succession, Politics and Partnership. Nova York: Palgrave Macmillan. 
  3. 3,0 3,1 Bustillo Kastrexana, Joxerra (2012). Guía de la conquista de Navarra en 12 escenarios. Donostia: Txertoa Argitaletxea. ISBN 978-84-71484819. 
  4. Anthony, R. (1931). Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar [Identification and Study of the Bones of the Kings of Navarre buried in the Cathedral of Lescar] (PDF). Archives du Muséum, 6e series (en francés) VII. Masson et Cie. p. 11. 
  5. The Encyclopædia Britannica, Vol.13, (Nova York:1910), 293.

Véxase taménEditar

Ligazóns externasEditar